|
ÖZET: Başvuran, sözlü sınavda aldığı düşük puanın yeniden değerlendirilmesi talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. Kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Danıştay’ın içtihatlarına göre, sözlü sınav değerlendirmelerinin bir kısmının somut bilgi ve belgeye, diğer kısmının ise gözlem ve kanaate dayalı olması gerektiği belirtilmiştir.
Sınavda başarısız sayılan adayların değerlendirilmesinde, gözlem ve kanaate dayalı kriterlerin hangi somut bilgilerle desteklendiğinin ortaya konulması gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, adayların sınav öncesinde sorulacak soruların hazırlanması, verilen cevapların kayda geçirilmesi ve her bir komisyon üyesinin verdiği notların tutanakta gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve sözlü sınavın usul ve esaslara uygun yapıldığına kanaat getirilmiştir. Bu karar, idarenin işleminde hukuka aykırı bir durum bulunmadığını ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6866-S.22.10546
BAŞVURU NO : 2021/21027
KARAR TARİHİ : 31/05/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakatının yeniden değerlendirilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 10/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; 04.10.2020’de yapılan Unvan Değişikliği Sınavının yazılı bölümünden 87,75 puan alarak sözlü mülakata girmeye hak kazandığını 03.09.2021 tarihinde sözlü mülakata girdiğini ve mülakat sonucunda sorulara cevap vermiş olmasına rağmen 70 puan aldığını ve tercih yapma hakkının kalmadığını belirterek, Unvan değişikliği sözlü sınavında başarı gösterdiği halde verilen düşük puanın tekrar değerlendirilerek mağduriyetinin giderilmesini ve unvan değişikliği hakkının verilmesini ve sözlü sınav komisyon üyelerinin kimlerden oluştuğu, hangi komisyon üyesinin hangi gerekçe ile kaç puan verdiğine dair bilgilerin tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, sözlü sınav sonucuna 19.10.2021 tarihli dilekçesi ile itiraz ettiği, itiraz dilekçesinin ilgili sınav kurulu tarafından değerlendirildiği ve “itiraz sonucunda sınav puanına etki edecek herhangi bir durumun söz konusu olmadığı” yönündeki kararın ilgiliye tebliğ edildiği,
2.2. Sağlık Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin sınav kurulları ve görevleri başlıklı 16. maddesinin 2. bendinde “…İhtiyaç halinde görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavları için Bakan Yardımcısının onayı ile en az daire başkanı seviyesinde olan birinin başkanlığında toplam beş kişiden müteşekkil sözlü sınav kurulu veya kurulları oluşturulabilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye de belirlenir.” ayrıca aynı maddenin 3. bendinde “Yazılı ve sözlü sınav kurulunu
teşkil eden üyeler, görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim veya ihraz ettikleri unvan itibariyle daha düşük seviyede olamaz.” hükümlerinin yer aldığı ve söz konusu unvan değişikliği sözlü sınav kurullarının bu hükümler çerçevesinde oluşturulduğu,
2.3. Başvuran tarafından zarf çekme usulüyle “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” ile “genel kültür ve genel yetenek” alanlarından birer soru sorulduğu, başvuru sahibine sorulan sorular ve bu sorulara verdiği cevapların kayıt altına alındığı, sorulara dair cevap anahtarlarının daha önceden hazırlandığı, her bir komisyon üyesinin başvuru sahibinin sınavını değerlendirdiği sınav değerlendirme tutanaklarının mevcut olduğu ve başvuru sahibinin sözlü sınavdaki performansı itibariyle 70,00 (yetmiş) puan aldığı,
2.4. Bakanlık tarafından yapılan unvan değişikliği sözlü sınavında ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde sadece yazılı olarak kayıt altına alınan belgeler bulunduğu, elektronik ortamda görüntü ve ses kaydı yapılmadığı,
2.5. Adayın, 78,875 sınav başarı puanı ile sosyolog unvanında sınava katılan adaylar arasında 16. yedek sırasında olduğu için tercih yapma hakkı elde edemediği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 18/04/1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin;
5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde (Değişik: 1/3/2010-2010/192 K.) “Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
5.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; a) Görevde yükselme: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan görevler ile kurumlarca çıkarılacak özel yönetmeliklerde belirlenen görevlere aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılacak atamaları, …ifade eder.”,
6. 17/04/2014 tarihli ve 28975 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin;
6.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen;… l)(Değişik:RG-31/3/2017-
30024) Unvan değişikliği sınavı: En az ortaöğretim düzeyinde meslekî veya teknik eğitim sonucu ihraz
edilen unvanlara ilişkin görevlere atanabilmek için yapılan yazılı ve sözlü sınavı,,… ifade eder.”,
6.2. “Sözlü sınav” başlıklı 12 nci maddesinde “(1) (Değişik:RG-31/3/2017-30024) Görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacaklardan yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
(2) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”
6.3. “Unvan değişikliği sınavı” başlıklı 14 üncü maddesinde “5 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan kadrolara personelin atanması, (Mülga ibare: RG-31/3/2017-30024) (…) bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak unvan değişikliği sınavı sonundaki başarısına göre gerçekleştirilir.
(Değişik cümle: RG-31/3/2017-30024) Unvan değişikliği yazılı sınavları, görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yaptırılır. (Değişik cümle: RG-9/2/2019-30681) Yazılı sınav, Bakanlıkça yapılabileceği gibi Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılabilir. Unvan değişikliği yazılı sınav soruları, sınav duyurusunda belirtilen konu başlıklarından oluşur.(Ek cümle: RG-9/2/2019-30681) Sınav soruları Yazılı
Sınav Kurulunca hazırlanır veya hazırlattırılır. Unvan değişikliği sınavına, (Değişik ibare: RG-16/2/2018-
30334) Bakanlıkta Devlet memuru olarak görev yapan personelin tümü başvurabilir. Bu sınavlara
katılacaklarda, Bakanlıkta (Mülga ibare: RG-16/2/2018-30334) (…) veya öğrenim durumları ile ilgisi bulunmayan görevlerde belirli bir süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz. Unvan değişikliği sınavında yüz puan üzerinden en az (Değişik ibare: RG-31/3/2017-30024) altmış puan alanlar başarılı sayılır.”,
6.4. “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 18 inci maddesinde “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katılanlar, gerekçelerini belirtmek suretiyle (Ek ibare: RG-31/3/2017-30024) sınav sonuçlarının
ilanından itibaren beş iş günü içerisinde sınav sonuçlarına yazılı olarak itiraz edebilirler.(Değişik ibare:RG31/3/2017-30024) Yazılı Sınav Kurulu, itirazın intikalinden itibaren en geç on iş günü içerisinde itirazla ilgili işlemleri sonuçlandırarak, sonucunu ilgiliye yazılı olarak ya da Bakanlık internet sitesi vasıtasıyla bildirir. Yapılan sınavlarda hatalı sorulara tekabül eden puanlar eşit şekilde diğer sorulara dağıtılır.”,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, sözlü sınavda tarafına verilen düşük puanın tekrar değerlendirilmesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınavda adayın; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu ve özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı konularının 20’şer puan üzerinden değerlendirildiği, genel kültürü ve genel yeteneği ile bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığına dair değerlendirmenin 10’ar puan üzerinden yapıldığı ve tutanağa geçirilerek toplandığı ve 100 puan üzerinden sözlü notun belirlendiği, sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı yalnızca başvuranın sınav konularına ilişkin bilgisi ile genel kültür ve genel yetenek düzeyini ölçmek üzere sorulan iki soruya verdiği cevabın kayıt altına alınarak adaya imzalattırıldığı belirtilmektedir.
12. Sözlü sınav kurulunun mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soru ve cevapların hazırlandığı, başvurana aşağıda yer alan ve cevabı net olan bilgiye dayalı 2 tane soru sorulduğu, adayca verilen cevapların tutanağa bağlandığı ve başvuranın iki soruya da doğru cevabı verdiği ve bu alanlarda her komisyon üyesinden tam puan aldığı ve diğer sorulardan alınan puanların ve başarı puanının aşağıdaki tabloda belirtildiği şekilde olduğu tespit edilmiştir.
Sözlü Sınav
Puan
Değerlendirme Başkan Üye Üye Üye Üye
Değeri
Alanları
Sınav konularına ilişkin
20 20 20 20 20 20
bilgi düzeyi
Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği 20 10 10 10 10 10 ve muhakeme gücü
Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve
20 10 10 10 10 10
davranışlarının göreve uygunluğu
Özgüveni, İkna kabiliyeti
20 10 10 10 10 10
ve inandırıcılığı
Genel kültürü ve genel
10 10 10 10 10 10
yeteneği
Bilimsel ve teknolojik
10 10 10 10 10 10
gelişmelere açıklığı
PUAN TOPLAMI 100 70 70 70 70 70
13. Somut olayda, Sözlü Sınav Tutanağında yer alan 2 konu başlığını değerlendirecek şekilde adayın seçtiği kapalı zarf içinde yer alan ve imzalanmak suretiyle muvafakati alınan soruların kendisine yöneltildiği ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği, öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında zarftan çektiği sorulara ilişkin verdiği yanıtların, Yönetmelik kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından daha önce hazırlanmış olan cevap anahtarı temel alınarak değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav tutanağında ayrı ayrı gösterildiği anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
14. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen tutanakta yer alan gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde ise komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran hakkında idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırı husus bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Sinop İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi