Sözlü sınav puanının nesnellik ve şeffaflık eksiklikleri nedeniyle denetlenebilirliğinin zayıflığı ve sınavın yenilenmesi gerekliliği değerlendirmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/9755-S.22.15014

BAŞVURU NO : 2022/4624

KARAR TARİHİ : 02/08/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Sözlü sınava itiraz hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 25/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünde olarak görev yaptığını, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından 08 Kasım 2021-17 Şubat 2022 tarihleri arasında yapılan ve 12.03.2022 tarihinde sonuçları açıklanan Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı Mülakat sonucunda tarafına 65 puan verilmesi nedeniyle İdare Memuru unvanı ile atanma imkânın elinden alındığını, yazılı sınavda yüksek puan almasına rağmen söz konusu sözlü sınavda tarafına düşük not verildiğini belirterek, sözlü sınav puanına itiraz etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 06/04/2022 tarihli ve sayılı yazısında, 2.1. Genel Müdürlüğe bağlı ceza infaz kurumları ve denetimli serbestlik müdürlükleri ile ceza infaz kurumları ve tutukevleri personeli eğitim merkezlerinde görevli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanmalarının liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmetin gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre yapıldığı, 2.2. Söz konusu sözlü sınavın Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda 08 Kasım 2021–17 Şubat 2022 tarihlerinde tarihleri arasında Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğü’nde yapıldığı, sınavda yüz tam puan üzerinden en az 70 puan alanların başarılı sayıldığı, bu

kapsamda başvuranın Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Sınavı kapsamında idare memuru unvanında yapılan sözlü sınav sonucuna itirazına dair dilekçesinin, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Sözlü ve Yazılı Sınav Kurul/Kurullarınca incelendiği, sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak başvuranın sözlü sınav puanının 65 olarak tespit edildiği, başvuranın sözlü sınav sonucunda ve nihai başarı listesindeki sıralamasında herhangi bir değişiklik olmadığı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliğinin; 5.1. “Sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde, “(…) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.” 5.2. “Sınav kurulları ve görevleri” başlıklı 16 ıncı maddesinde, “ (…) Sözlü sınav kurulu, en az biri personel biriminde görevli, beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur. Kurulun başkanlığını Genel Müdürün belirleyeceği genel müdür yardımcısı veya daire başkanı yapar. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar. İhtiyaç halinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav kurulu oluşturulabilir. (…)”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Sınavı kapsamında idare memuru unvanında yapılan sözlü sınavdan 65 puan verilmesi nedeniyle atanma imkanın elinden alındığını belirterek, sözlü sınav puanına itiraz etmektedir.

8. Başvuranın katıldığı sözlü sınava ilişkin komisyonun, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdür Yardımcısı başkanlığında, iki üyesi Tetkik Hâkimi, bir üyesi Kontrolörler Kurulu Başkanı ile bir üyesi Ceza İnfaz

Kurum Müdürü 5 üyeden oluştuğu görülmektedir. Bu nedenle komisyonun oluşturulmasında, Ceza ve

Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sınav kurulları ve görevleri” başlıklı 16 ıncı maddesi hükümlerine uygun işlem tesis edilmiş olup, hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. 5 inci paragrafta yer alan

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin

“Sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesi incelendiğinde değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu görülmektedir.

10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda ise, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

11. Sözlü sınav işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılabilmesi için sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması sağlanmalıdır.

12. Somut olayda; başvuranın idare memuru unvanında yapılan sözlü sınavdan komisyon üyeleri tarafından takdir edilen sözlü puan notu ortalamasının 70 puanın altında kalması nedeniyle başarısız olduğu, sınav komisyonunun 5 üyesi tarafından her bir kriter için davacıya verilen notların gerekçeleriyle birlikte kayıt

altına alınmadığı, sınavda sorulan soruların ve adaylarca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı anlaşılmaktadır 13. Somut olayda, Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, başvuranın girmiş olduğu sözlü sınav ile ilgili olarak Sınav Komisyonunun usulüne uygun olarak 1 (bir) başkan ve 4 (dört)

üyeden oluşturulduğu, ancak adaylara sorulacak soruların ve cevap anahtarının önceden tutanak altına alınmadığı, başvuranın kendisine sorulacak soruları kapalı zarftan çekme usulü ile kendisinin belirlemediği ve sınavda ses ve görüntü kaydı alınmadığı anlaşılmıştır.

14. Sonuç olarak, idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının önceden resmi olarak hazırlanmadığı, başvuranın kendisine sorulacak soruları kapalı zarftan çekme usulü ile kendisinin belirlemediği, komisyon üyelerince verilen puanlara ilişkin gerekçeli tutanak tutulmadığı, sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmadığı anlaşıldığından başvuranın girmiş olduğu sözlü sınavın başvuran açısından yenilenmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin adaylara sorulacak soruları ve cevap anahtarını önceden belirlemesi, adaylara sorulan soruların kapalı zarftan çekme usulü ile belirlenmesi ve verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması, sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması unsurları uygulanarak başvuranın sözlü sınavının yenilenmesi yönünde CEZA VE

TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, /

Kararın BAŞVURANA ve CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi