Sözlü sınav sonuçlarının gerekçelendirilmemesi ve kayıt altına alınmaması hukuka aykırılık teşkil eder mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/15233-S.22.23336

BAŞVURU NO : 2022/9967

KARAR TARİHİ : 28/11/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Sözlü sınava itiraz hk

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 18/07/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Kahramanmaraş Sosyal Güvenlik Merkezinde şef olarak görev yaptığını, görevde yükselme sınavına merkez müdür yardımcılığı yazılı sınava 63,91 puanla başarılı olduğunu belirtmektedir. Başvuran, yaklaşık 2-3 dk. süren, çektiği zarftaki soruların kendisine yöneltildiği, her soruya doğru cevap verdiği sözlü sınavda 62,335 puan alarak başarısız sayıldığını açıklamaktadır.

Kurumun sınav sonuçlarına itiraz edilmesi için duyurduğu e-itiraz internet adresinde itiraz edebileceği herhangi bir sınav bulunmadığının belirtilmesi üzerine itirazını yazılı olarak yaptığını ifade eden başvuran, merkez müdürünün izinli olduğu sürelerde görevlendirildiğini, Hatay Hassa Sosyal Güvenlik Merkezinin kurucu müdürlüğünü yaptığını, kendisinden daha düşük yazılı puanı olanların sözlü sınavda başarılı sayılması nedeniyle aidiyet duygusunun ve çalışma şevkinin olumsuz etkilendiğini ileri sürmektedir.

Başvuran, Kurumumuzdan yedek listenin oluşturulmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 16/08/2022 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Başkanlık Makamının 31/03/2022 tarihli ve sayılı Oluru ile iki ayrı görevde Yükselme

Sınav Kurulu oluşturulduğu, /

2.2. Sınav Kurulunca önceden hazırlanan 450 adet sözlü sınav sorusunun tutanak ile teslim alınıp her birinin içinde 3 adet soru bulunan soru zarfları haline getirildiği ve sınavda adaylara zarf çektirip soruların yönetildiği, 2.3. Sınav bitiminde sınav kurulu üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılarak puanlamanın tutanağa bağlandığı, 2.4. Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde sözlü sınavla ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmayacağının düzenlenmiş olmasından dolayı sesli ve/veya görüntülü kaydın tutulmadığı, 2.5. İlan edilen 70 adet kadro için yazılı sınava 708 kişinin başvurduğu, 88 kişinin başarılı olup sözlü sınava girmeye hak kazandığı, sözlü sınavda 70 kişinin başarılı değerlendirmesiyle atamalarının yapıldığı, 2.6. Sözlü sınava itiraz için belirlenen 08-14/06/2022 tarihleri arasında hiçbir adaydan sistemde hata olduğuna dair geribildirim alınmadığı, 2.7. Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde yedek liste belirlenmesi konusunda takdir hakkı tanındığı, 16/06/2022 tarihli ve sayılı Sınav Kurulu toplantısında yedek liste oluşturulmaması kararı alındığı, Açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin

“Sınav kurulu, görevleri ve çalışma usulü” başlıklı 10 uncu maddesinde (1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının yapılması, soruların hazırlanması veya hazırlattırılması, değerlendirme ve sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlarla ilgili diğer işleri yürütmek üzere, Başkan tarafından sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir. (2) Sınav kurulu, Başkanın ya da görevlendireceği başkan yardımcısı veya birim amirinin başkanlığında bir üyesi İnsan Kaynakları Daire Başkanı, diğer üyeleri Başkan tarafından belirlenecek toplam beş asıl beş yedek üyeden oluşur. Birden fazla kurul oluşturulması halinde diğer kurullarda İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının bir temsilcisi bulunur. (3)

Sınav kurulunu teşkil eden üyeler, görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavlarına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibariyle daha düşük seviyede

/

olamazlar. (4) Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya yedek üye iştirak eder. Kararlar oy çokluğu ile alınır. (5) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına sınav kurulunun başkan ve üyelerinin eşlerinin, ikinci derece dahil bu dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarının katıldığının tespit edilmesi halinde, bu üye veya üyeler Sınav Kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yedek üye veya üyeler görevlendirilir. (6) Sınav kurulunun sekretarya hizmetleri İnsan Kaynakları Daire

Başkanlığınca yürütülür.”; “Görevde yükselme sözlü sınavı şekli ve konuları” başlıklı 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında “Sözlü sınava giren personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a)

Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu,ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”; “Başarı sıralaması ve listesi” başlıklı 15 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “ …Sınavlarda başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, Kurumca ihtiyaç duyulması halinde, başarı listesinde yedek olarak belirlenebilir.”, hükümleri düzenlenmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Kahramanmaraş Sosyal Güvenlik Merkezinde şef olarak görev yaptığını, , yaklaşık 2-3 dk. süren, çektiği zarftaki soruların kendisine yöneltildiği, her soruya doğru cevap verdiği görevde yükselme sözlü sınavında 62,335 puan alarak başarısız sayıldığını açıklamaktadır.

Başvuran, Kurumumuzdan yedek listenin oluşturulmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

9. Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 10 uncu maddesi görevde yükselme sözlü sınav kurulunun teşkil edilmesi hakkındaki usul ve esasları düzenlemektedir. 13 üncü maddesinde; sözlü sınava çağrılan adayın, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü , liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti, genel kültürü ve genel yeteneği bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı kriterleri çerçevesinde yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edileceği ve sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan

alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir. Yönetmelikte İdareye yedek liste hazırlama konusunda takdir yetkisi tanındığı görülmektedir.

10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, yedek liste hazırlanması konusundaki takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanıldığı, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, hazırlanan bu soruların kapalı zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruları yanıtladığı belirlenmiştir. Ancak sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.

12. Başvuranın daha önceki hizmetlerinin ve başarılarının sözlü sınav değerlendirmesinde dikkate alınmadığını belirtmekte ise de, sözlü sınav değerlendirme ölçütlerinde bu yönde bir puanlama yapılacağına yer verilmediği görülmektedir.

13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle yedek listenin oluşturulmasını ve mağduriyetinin giderilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvuranın yedek listenin oluşturulmasını ve mağduriyetinin giderilmesi talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde SOSYAL GÜVENLİK KURUMU

BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASI,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca

bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine.

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi