|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veznedar yardımcısı alım sürecinde katıldığı sözlü sınavda, tüm soruları doğru yanıtladığını iddia ederek 51,67 puan alıp başarısız sayıldığını belirtmiş ve sınavın yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Merkez Bankası, işe alım sürecinin 1211 sayılı Kanun çerçevesinde düzenlendiğini, mülakatların belirli kriterlere göre yapıldığını ve adayların değerlendirilmesinin nesnel bir şekilde gerçekleştirildiğini açıklamıştır. Ancak, başvuranın hangi sorulara nasıl yanıt verdiğine dair somut bilgi sunmadığı ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda, başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin bir hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Ancak, gelecekteki mülakatların daha şeffaf ve hesap verebilir bir şekilde yürütülmesi için, soruların ve cevap anahtarlarının önceden hazırlanması, adayların yanıtlarının tutanak altına alınması ve sınavların sesli/görüntülü kayıt altına alınması gerektiği yönünde tavsiyelerde bulunmuştur. Ayrıca, idarenin başvuranın itirazına ilişkin cevaplarında, başvuru yollarını belirtme konusunda eksiklikler olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak mülakat süreçlerinin iyileştirilmesi için öneriler sunulmuştur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın, bu önerilere uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7176-S.23.11709
BAŞVURU NO : 2023/1964
KARAR TARİHİ : 09.06.2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınava itiraz hk
BAŞVURU TARİHİ : 04.02.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuran, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veznedar yardımcısı alımına 2020 KPSS-93 puan türündeki 86,323346 puanıyla başvurduğunu, 11/11/2022 tarihindeki genel yetenek sınavına katıldığını belirtmektedir. Başvuran, yazılı sınavda 47,083 puanı alarak sözlü sınava katılmaya hak kazandığını, 01/12/2022 tarihine kadar da kişilik ve yetkinlik testini tamamladığını ifade etmektedir. 12/12/2022 tarihli sözlü sınava katılan başvuran, kendisine sorulan tüm soruları doğru cevapladığını ancak 51,67 puan alıp başarısız sayıldığını açıklamaktadır. Başvuran
Kurumumuzdan sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 05/04/2023 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. 1211 sayılı Kanun kapsamında işe alım sınavının açılması, adaylarda aranacak koşullar ve işe alım ile ilgili diğer hususların 21/10/2022 tarih ve sayılı Bankamız Yönetim Komitesi Kararı ile belirlendiği, bu kararın alınmasını takiben banka internet sitesinde işe alım ilanının yayımlandığı, 2.2. Genel yetenek sınavında başarılı olan adayların 05/12/2022-16/12/2022 tarihleri arasında mülakata katıldıkları, adayların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkelerinin 8 inci maddesine istinaden işe alım ilanında da belirtildiği şekilde mülakat komisyonu tarafından “güncel sosyo-ekonomik konulara hakimiyet” ile “mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet” yönünden değerlendirildiği, 2.3. Adaylara sorulacak soruların ve cevap anahtarının her oturum için önceden hazırlanıp komisyon üyelerinde imzalanarak tutanak altına alındığı,
2.4. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkeleri’nin 8 inci maddesine uygun olarak komisyonun en az biri İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünden olmak üzere Başkanlıkça belirlenen üyelerden oluştuğu, 2.5. Yargı içtihatlarında ve Banka mevzuatında mülakatların sesli/görüntülü kayıt altına alınmasına yönelik bir zorunluluk bulunmadığı, 2.6. Başvurana komisyon yelerine verilen puanlar arasında bariz farklılıklar bulunmadığı, başvuranın kendisine hangi soruların sorulduğunu, bunlara ne tür cevaplar verdiğini dile getirmediği, kendisine nasıl bir haksızlık yapılmış olabileceğini belirtmediği ve iddialarını somutlaştırmadığı, mülakatın nezaket kuralları çerçevesinde geçmesinin başvuranın akademik yönden konulara hakim olduğu şeklinde yorumlanamayacağı, 2.7. Mülakat süresince soruların yayılmasını önlemek için adayların telefonlarının toplandığı ve dışarı çıkmalarına izin verilmediği, 2.8. Başvuranın komisyon üyelerinden 100 üzerinden 50, 51 ve 54 puan alarak 51.64 puanla başarısız olduğu, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun “Banka Meclisinin görev ve yetkileri” başlıklı 22 nci maddesinin 8 (k) fıkrasında; “Banka Meclisi; k) Bankanın idare, teşkilât ve hizmetleri ile personeline ilişkin olarak hazırlanan düzenlemelerin onaylanması ile görevli ve yetkilidir.” 6. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkeleri’nin “İşe alım” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında; “İşe alım sınavının açılması için Yönetim Komitesi kararı alınır. Söz konusu kararda adaylarda aranacak koşullar ve işe alım sınavı ile ilgili diğer hususlar belirlenir.”; onuncu fıkrasında; “Mülakat komisyonu en az üç değerlendiriciden oluşur. Değerlendiriciler yönetici kademelerinde görev yapan çalışanlar arasından ve en az biri İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünden olmak koşuluyla Başkanlıkça belirlenir. Yönetim Komitesi üyeleri de komisyona katılabilirler.”, on ikinci fıkrasında; “Komisyon, adayları güncel sosyo-ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet yönünden ve varsa daha önce kendilerine iletilen vakalarla ilgili yapacakları sunumlar üzerinden
değerlendirir. Değerlendirme, her bir komisyon üyesi tarafından yüz tam puan üzerinden yapılır ve verilen puanların ortalaması alınarak adayın mülakat puanı bulunur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KANLKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından yapılan sözlü sınava ilişkin olarak hukuka ve hakkaniyete aykırılık saptanmadığı değerlendirilerek başvuranın talebinin reddi, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınav öncesinde soruların ve cevap anahtarlarının düzenlenmesi, ilgilinin verdiği cevapları bir tutanak halinde kayıt altına alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak İdareye bu yönde tavsiye verilmesinde ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veznedar yardımcısı alımı için katıldığı mülakatta kendisine sorulan tüm soruları doğru cevapladığını ancak 51,67 puan alıp başarısız sayıldığını açıklamaktadır. Başvuran Kurumumuzdan sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nda banka Meclisi’ne personel ile ilgili düzenleme yapma yetkisi verilmiştir.
11. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkeleri’nde ise işe alım sınavının açılması için Yönetim Komitesi Kararı alınacağı, oluşturulacak mülakat komisyonunun kimlerden oluşacağı, adayların güncel sosyo-ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet yönünden ve varsa daha önce kendilerine iletilen vakalarla ilgili yapacakları sunumlar üzerinden değerlendirileceği düzenlenmiştir. Değerlendirme, her bir komisyon üyesi tarafından 100 puan üzerinden verilen puanların ortalaması alınarak hesaplanacaktır.
12. Diğer yandan, Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı
Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir. Başvurana 3 komisyon üyesince verilen puanları 50, 51 ve 54 olup kendisine sorulan 2 soruya verdiği cevaplar için her bir komisyon üyesince verilen puanlar arasında anlamlı farklılıklar bulunmadığı değerlendirilmiştir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilerek atamasının yapılması talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması, adayların vermiş olduğu cevabın tutanak altına alınması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ
BANKASINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi