|
ÖZET: Başvuru, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen Şube Müdürlüğü sözlü sınavına itiraz niteliğindedir. Başvuran, 15 Ocak 2024 tarihinde yapılan sınavda 58 puan alarak başarısız sayıldığını, tüm sorulara doğru yanıt verdiğini ve bu durumun kamera kayıtlarıyla kanıtlandığını iddia ederek, sınavın yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı ise, sözlü sınavın ilgili mevzuat çerçevesinde yapıldığını ve başvuranın puanının, sınav komisyonu üyeleri tarafından belirlenen kriterlere uygun olarak verildiğini bildirmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, sözlü sınavın hukuka uygun bir şekilde gerçekleştirildiğine kanaat getirmiştir. Sınavda, her bir komisyon üyesinin adayın performansını belirli kriterler üzerinden değerlendirdiği ve verilen puanların aritmetik ortalamasının alındığı belirtilmiştir. Başvuranın aldığı 58 puanın, belirlenen başarı kriterinin altında kaldığı ve bu nedenle itirazın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın ilgili taraflara tebliği yapılmıştır. İlgili idarenin, başvuru süreçlerinde iyi yönetim ilkelerine daha fazla dikkat etmesi gerektiği de vurgulanmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9982-S.24.15360
BAŞVURU NO : 2024/5635
KARAR TARİHİ : 20.09.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınav sonucuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.05.2024
BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan şikayet başvurusunda başvuran dilekçesinde özetle; Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen Şube Müdürlüğü sınavı için 15/01/2024 tarihinde sözlü sınava alındığını, sözlü mülakat soncunda 58 puan verilerek başarısız sayıldığını, tüm sorulara doğru cevap verdiğinin kamera kayıtları ile sabit olduğunu iddia ederek anılan mülakat sınavının objektif kriterlere göre yeniden değerlendirilmesini, talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili olarak Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gönderilen 13/06/2024 tarihli ve sayılı cevabında;
2.1. Başvurucu ’un 08-16.01.2024 tarihleri arasında yapılan 2023 Yılı Görevde Yükselme (Şube Müdürü) Sınavı’na 15.01.2024 tarihinde katıldığı ve kamera kaydına alınarak yapılan sözlü sınav sonucunda 58 (ellisekiz) puan alarak başarısız olduğu,
2.2. Diğer taraftan Başkanlıklarınca gerçekleştirilen bütün sınavlarda 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan “Liyakat” ilkesi ile Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde belirtilen “kanunlara uygunluk”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkeleri gözetilerek her bir adayla ilgili sınav komisyonu üyeleri tarafından verilen notlar ile adayın sınav performansına ilişkin değerlendirme ve düşüncelerin tespit edilerek tutanak altına alındığı, Başvuru konusu hakkında yargı organlarına intikal eden bir davanın da bulunmadığı, bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ” 6. 18/04/1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin, 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde (Değişik: 1/3/2010-2010/192 K.); “Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde (Değişik: 21/9/2004-2004/8246 K.); “… a) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kadrolarda, … istihdam edilen personelin, müdür ve daha alt görevlere yapılacak görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atamaları ile en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamaları hakkında uygulanır.”, 6.3. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; a) Görevde yükselme: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan görevler ile kurumlarca çıkarılacak özel yönetmeliklerde belirlenen görevlere aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılacak atamaları, ifade eder.” 6.4. “Sözlü sınav” başlıklı 12/A maddesinde (Ek : 6/5/2013-2013/4957 K.); “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel kültürü ve genel yeteneği, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir.
Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”
6.5. “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında (Değişik birinci fıkra:
6/5/2013 -2013/4957 K.);
“Kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir. Sınav kurulu veya kurulları, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden teşekkül eder. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebilir. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar, üçüncü fıkrasında (Değişik üçüncü fıkra: 6/5/2013-2013/4957 K.), “Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür”, dördüncü fıkrasında (Ek fıkra: 6/5/2013-2013/4957 K.), “Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır.” 7. 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri
Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; 7.1. Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda aranılacak genel şartlar başlıklı yedinci maddesinde; “Bu Yönetmelikte belirtilen görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavlarına tabi kadrolara atama yapılabilmesi için aşağıdaki genel şartlar aranır: a) 657 sayılı Kanunun
68 inci maddesinin (B) bendi kapsamındaki kadrolara atanabilmek için söz konusu bentte belirtilen hizmet
süresine sahip olmak ve görevde yükselmeye tabi kadrolar için Başkanlıkta atanabileceği kadronun alt görevlerinin birinde çalışmış olmak. b) Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak. c) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarılı olmak.” 7.2. “Sözlü Sınav” başlıklı 15 nci maddesinde: “ … Adaylar, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”, hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 2024 yılı başında sözlü mülakatı yapılan başarısız sayıldığı Şube Müdürlüğü sözlü sınavı sonucuna itiraz etmektedir.
10. Başvuruya Muhatap idare olan Diyanet İşleri Başkanlığınca yapılan açıklamada ise; 2024 yılı başında yapılan ve başvuranın da yazılı sınavda başarılı olarak girmiş olduğu mülakat sınavının mevcut mevzuat hükümlerine uygun olarak yapıldığı ve başvuranın 58 puan alarak başarısız sayıldığı, bildirilmiştir.
11. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
12. Diyanet İşleri Başkanlığının 2023 Yılı Görevde Yükselme Sınav Duyurusu yapılarak atama yapılabilmesi için sınav açıldığı, başvuruların alındığı, sınavın belirlenen sınav merkezlerinde başlatıldığı, komisyon üyelerinin adaylara verdikleri notları belirlenen değerlendirme formuna göre tanzim etmeleri gerektiği, 2023 yılı için Başkanlıkça belirtilen boş kadro sayısının 3 katı adayın sözlü sınava çağrılacağının belirlendiği, sınav duyurusunda genel ve özel şartlarının öngörüldüğü, adayların sözlü sınav komisyonunun her bir üyesi tarafından Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, Genel kültürü ve genel yeteneği, Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı sınav konularından 100 tam puan üzerinden değerlendirilerek başarılı sayılabilmeleri için sınav komisyonu üyelerinin her birinin ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 puan olması gerektiği, hususları belirtilmiştir.
13. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
14. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların
kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
15. Öte yandan, sözlü sınavdan 70 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağının öngörüldüğü, başvuranın komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak aritmetik ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanının 58 puan olduğu, Komisyon üyelerinin adayın vermiş olduğu cevaplara benzer miktarda puan verdiği, komisyon üyelerinin değerlendirmelerinde afaki bir farkın bulunmadığı, tespit edilmiş olup İdare tarafından başvurana yönelik gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavın mevcut kanun ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi