|
ÖZET: Başvuran, 2024 Yılı Rütbe Terfi Sınavları kapsamında katıldığı sözlü sınav sonucunun iptalini talep etmiştir. Başvuruda, 17 Nisan 2024 tarihinde yapılan yazılı sınavdan 100 puan alarak başarılı olduğu, ancak 20 Nisan 2024 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayıldığı belirtilmiştir. Başvuran, sözlü sınavın şeffaflık, eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğunu iddia ederek, bu sonucun hukuka uygun olmadığını savunmuştur.
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü, başvuranın sınav sürecinin ilgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini ve sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinin gözlem ve kanaate dayalı olduğunu ifade etmiştir. Sınav komisyonunun, belirlenen kriterler çerçevesinde puanlama yaptığı ve başvuranın 42 puan alarak başarısız sayıldığı belirtilmiştir. Ayrıca, sözlü sınav sonuçlarının resmi internet sitesi üzerinden ilan edildiği ve itiraz sürecinin de düzenli bir şekilde yürütüldüğü vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini kısmen reddederek, gelecekteki sınavlarda nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak ses ve görüntü kayıtlarının alınmasını önermiştir. Bu öneri, sınav süreçlerinin daha objektif bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacı taşımaktadır. Başvurunun reddi, idarenin hukuka uygun işlemler gerçekleştirdiği sonucuna dayanmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12499-S.24.18923
BAŞVURU NO : 2024/9057
KARAR TARİHİ : 15.11.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın sözlü sınav sonucunun iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 24.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Polis Akademisi Başkanlığınca 2024 Yılı Rütbe
Terfi Sınavları Programı kapsamında 2017, 2018, 2019 yılları için 17.04.2024 tarihinde tek yazılı sınav,
20.04.2024 tarihinde ise tek sözlü sınava katıldığını, 17.04.2024 tarihinde yapılan yazılı sınavdan 100 tam
puan aldığını, 20.04.2024 tarihinde yapılan rütbe terfi sözlü sınavında ise “başarısız” olarak addedildiğini belirterek, İdarenin şeffaflık, ölçülülük, eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olarak gerçekleştirdiği sözlü sınavdan başarısız sayılmasının açıkça hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu iddiasıyla sözlü sınav sonucunun iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 15.08.2024 tarihli ve E- – sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. sicil sayılı Başkomiser 2024 yılında 2017-2018-2019 yılları için 17
Nisan 2024 günü girmiş olduğu Rütbe Terfi Yazılı sınavından 100 puan alarak başarılı olduğu ve sözlü sınava girmeye hak kazandığı, 20 Nisan 2024 tarihinde Rütbe Terfi Sözlü Sınavına girdiği, sözlü sınavının sözlü sınav komisyonu tarafından değerlendirildiği ve komisyon puanlamasının genel ortalaması neticesinde 42 (kırk iki) puan alarak başarısız sayıldığı, 2.2. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfi Sınavları ve Yöneticilikle İlgili Hizmetiçi Eğitim
Yönergesinin 9 uncu maddesinde yer alan “Yazılı ve sözlü sınav komisyonları, Başkanlığın teklifi ve
Emniyet Genel Müdürünün onayı ile belirlenir.” hükmü doğrultusunda 15.04.2024 tarihli Genel Müdürlük
Makam Oluru ile Sözlü Sınav Komisyonunun görevlendirildiği, Komisyonun 1. Sınıf Emniyet Müdürü
başkanlığında 1. Sınıf Emniyet Müdürü 1. Sınıf Emniyet Müdürü Mustafa 1. Sınıf Emniyet Müdürü ve 1. Sınıf Emniyet Müdürü oluştuğu, 2.3. Emniyet Teşkilatında rütbe terfi işlemlerinin 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 6638 sayılı
Kanunla değişik 55 inci maddesi ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme
Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yapıldığı, 2.4. Başvuran şahıstan, rütbe terfi sözlü sınavı komisyonunda önceden mevzuata uygun olarak hazırlanmış olan sorulardan kişisel iradesi doğrultusunda çektiği soruyu yüksek sesle okuyarak cevaplaması istenildiği, Sözlü Sınav Sonuçlarının Polis Akademisi Başkanlığının resmi internet sitesi olan www.pa.edu.tr web sayfası üzerinden 25 Nisan 2024 tarihinde saat 22:17 itibariyle açıklandığı, Rütbe Terfi Sözlü Sınav
Sonuçları için yapılacak maddi hata başvurularının, neticelerin ilanından itibaren en geç 24 saat içerisinde
Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürlüğü Rütbe Terfi ve Sınav İşlemleri Şube
Müdürlüğüne gönderilmesi istenildiği, maddi hata itirazında bulunan başvuranın sınav sonucunun kontrol edildiği ve maddi hata sonuçlarının 27 Nisan 2024 tarihinde açıklandığı, 2.5. Başvuranın sözlü sınav sonucunun, ilgili Yönetmeliğin 28 inci maddede belirtilen konuların gözlem ve kanaate dayalı olarak komisyonun takdir yetkisi çerçevesinde belirlenmesi sonucu ortaya çıktığı ve ilgili formlardan ve dosyada var olan bilgi ve belgelerden, adayın sözlü sınavda değerlendirilmesinde objektif olarak işlem tesis edildiğinin aşikar olduğu, tüm işlemlerin hukuka uygun olarak yerine getirildiği, ayrıca idari yargı yetkisinin idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, yerindelik denetimi yapamayacağı ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyeceği dikkate alındığında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık olmadığının görüleceği, 2.6. Yukarıda açıklanan nedenlerden ötürü; bahse konu idari işlem ve bu işlemin dayanağının ilgili
Yönetmelik doğrultusunda 6638 sayılı Kanunla değişik 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun amir hükümlerine dayandığı ve hukuki olduğu, yetkili makamlarca Resmi Gazetede yayımlanarak sebep unsuru olan ilgili kanun hükümlerine uygun şekilde Anayasanın 124 üncü maddesi esas alınarak işlem tesis edildiği, hukuka aykırılık iddialarının yersiz olduğu ve başvurunun reddi gerektiğinin düşünüldüğü, açıklamalarına yer verilmiş ve ekte başvurana ait komisyon tutanakları gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla
Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunun “Terfi ve atama” başlıklı 55 inci maddesinin; /
5.1. 4 üncü fıkrasında; “(Değişik fıkra:6/12/2019-7196/3 md.) Rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise liyakate göre yapılır.” 5.2. 9 uncu fıkrasında; “Kurullar her yıl mayıs ayında toplanır ve kararlar oy çokluğu ile alınır. Ancak
Bakanın onayı ile kurullar, yıl içinde birden fazla toplanabilir ve terfi değerlendirmesine karar verebilirler.” 5.3. 10 uncu fıkrasında; “Terfiler, her yıl haziran ayında topluca yapılır. Ancak kurulların yıl içinde birden fazla toplanması hâlinde, terfiler toplantının yapıldığı ay sonunda yapılır.” 5.4. 11 inci fıkrasında; “Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması, b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması, c) (Değişik:6/12/2019-7196/3 md.) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, d) (Değişik:6/12/2019-7196/3 md.)Polis Akademisi Başkanlığınca Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için düzenlenecek yöneticilik eğitiminde başarılı olunması, şarttır.” 6. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Sözlü sınav” başlıklı 28’inci maddesinde; “(1) (Değişik:11/4/2016-2016/8770 K.) Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur.
(2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır.
(3) (Değişik:11/4/2016-2016/8770 K.) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan), c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan), e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan), konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir.
(4) (Ek: 11/4/2016-2016/8770 K.) Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 20 Nisan 2024 tarihinde girmiş olduğu Rütbe Terfi Sözlü Sınavından başarısız sayılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu iddiasıyla sözlü sınav sonucunun iptalini talep etmektedir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E. / K. / sayılı kararında “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.
11. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından da sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Tarafsızlık”, “Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik” ve “Kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, idarelerin düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması önerilmektedir. Nitekim Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2022/5673 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 2022/5489 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı bu yöndedir.
12. Başvuruya konu sınava ilişkin; sınav kurulunun ilgili Yönetmelik düzenlemesi çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylara sorulmak üzere soruların önceden belirlenerek sınav kurulu tarafından karara bağlandığı, mülakat sınavında soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorular arasından önceden mevzuata uygun şekilde hazırlanmış soru bankasından kişiye iradesi doğrultusunda çektiği sorunun yüksek sesle okutturularak cevaplanması istendiği anlaşılmış, idare tarafından gönderilen başvurana ait Puan Değerlendirme Karar Formunda sınav kurulunun her bir üyesi tarafından değerlendirme kıstaslarına ilişkin ayrı ayrı puanlamaya yer verildiği, verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, anılan tutanakların ‘Toplam’ alanında her bir kıstas için üyelerin verdikleri notların aritmetik ortalamasının alınarak not edildiği görülmüş, buna göre; sınav sürecinin ilgili düzenlemelere uygun yürütülmediğine ve sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ve subjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
13. Ayrıca ilgili Yönetmelikte, sözlü sınavda yüz üzerinden en az elli puan alanların başarılı sayılacağı düzenlenmiş olup sözlü sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan puanın 42 (kırk iki) olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde mevzuata aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
/
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sözlü sınavının, ilgili mevzuat çerçevesinde yapıldığı değerlendirildiğinden başvuruya konu işlemde mevzuata aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
16. Ayrıca, idarenin sözlü sınav esnasında ses ve görüntü ile sözlü sınavı kayıt altına alması sınavın objektif olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti bakımından önem arz etmektedir. Zira ses ve görüntü kaydının mevcudiyeti halinde olası bir ihtilafta yapılacak incelemede objektif sonuçlara ulaşılacaktır.
Ancak idare tarafından sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmamış olup, idarenin bundan sonraki sınavlarda anılan hususlara uygun davranması gerektiği değerlendirilmektedir.
17. Öte yandan somut olayda idarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden Puan Değerlendirme
Karar Formunda sadece komisyon üyelerinin adaylara vermiş oldukları puanların kayıt altına alındığı; verilen notların gerekçesi genel olarak belirtilmekle birlikte adayların sorulara verdikleri cevapların değerlendirme tutanaklarında gösterilmediği tespit edilmiş olup bundan sonra yapılacak sınavlarda bu duruma dikkat edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi(varsa) gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi(varsa) kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın sözlü sınav sonucunun iptali talebinin REDDİNE, Sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve
“kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen idarenin bundan sonra düzenleyeceği benzer sınavlarda; adaylara sorulan sorulara adayların verdiği cevapların tutanağa geçirilmesi için tedbirler alınması ile sözlü sınavlarda sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde EMNİYET
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/