|
ÖZET: Başvuran, Sermaye Piyasası Kurulu Meslek Personel Yardımcılığı Giriş Sınavı’na katılarak yazılı sınavı geçmesine rağmen, sözlü sınavda başarısız sayıldığını iddia etmektedir. Başvuru, yazılı sınav sonuçlarının açıklanmaması, sözlü sınavın yönetiminde şeffaflık eksiklikleri ve aşağılayıcı muamele gibi gerekçelerle yapılmıştır. Başvuran, ayrıca sözlü sınavın iptalini talep etmiş ve bu süreçte yaşadığı sorunları detaylandırmıştır. Kurum, başvuranın iddialarını incelemiş ve sözlü sınavın hukuka uygun yapıldığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın yeniden sözlü sınava alınması gerektiği yönünde bir tavsiye kararı vermiştir. Bu karar, sözlü sınavın nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, sınav süreçlerinde bilgi soruları ve cevap anahtarlarının hazırlanması, soruların kura ile belirlenmesi ve verilen puanların gerekçelerinin belirtilmesi gibi önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınav sonucunun makul bir süre içinde geri alınması ve yargısal denetim imkânlarının sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. İlgili idarenin, bu tavsiyelere uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6505-S.24.10210
BAŞVURU NO : 2024/166
KARAR TARİHİ : 14.06.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04.01.2024
̇ ̇ ̇
I. BAŞ VURANIN IDDIA VE TALEPLERI
1) Başvuran (TC Kimlik No: 14/12/2022 tarihli ilk başvurusunda
özetle; Sermaye Piyasası Kurulu Meslek Personel Yardımcılığı Giriş Sınavına, 2020 KPSS P4 puan türünde aldığı 90.58 puan ile başvuru yaparak yazılı sınava girmeye hak kazandığını, Sermaye Piyasası Kurulu
Meslek Personel Yardımcılığı Giriş Sınavının yazılı aşamasının 03- 04 Eylül 2022 tarihlerinde yapıldığını, 30/11/2022 tarihinde sözlü sınava hak kazandığına dair tarafına ulaşan elektronik posta iletisinde yazılı sınavdan kaç puan aldığı, sıralama gibi bilgilerin yer almadığını, sınav ilanında yazılı ve sözlü sınav sonuçlarının aritmetik ortalamasının alınacağı bilgisi yer almasına rağmen yazılı sınav sonucu puanının açıklanmadığını, Kurum tarafından yazılı sınavın kamu hukuku, özel hukuk alanlarına ait ders içeriklerinden oluşan ayrı ayrı oturumlarda klasik usulde yapıldığını, iktisat ve ekonomi kavramlarına ilişkin açıklama yapılmasını isteyen ayrı bir oturum yapıldığını ve İngilizce-Türkçe Türkçe-İngilizce çeviri yapılması için metinler verilen soru kağıtlarından ayrı bir A5 boyutundaki kağıtlara çeviri yapılmasının istendiğini, 7 Aralık 2022 saat 18:30’da sözlü sınava alındığını, Kurul üyelerinden bir kişi tarafından yöneltilen şirketler hukukuna ilişkin kısa soruları sözlü olarak cevapladığını, çok kısa süren sözlü sınav sonrasında 12 Aralık 2022 tarihinde sözlü sınavda başarısız sayıldığına dair mail aldığını, ilk ve ortaöğrenimini Kayseri’de Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet okullarında tamamladığını, eğitim hayatı
boyunca dershane olarak Fen Bilimleri Dershanesi ve Uğur Dershanesine kayıtlı olduğunu, Ankara
Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2015 yılında mezun olduğunu, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı tezli yüksek lisans bölümünden 2020 yılında mezun olduğunu, halihazırda Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Doktora programına kayıtlı bulunduğunu, 05/10/2016 tarihinden bu yana Kayseri Barosunda serbest
Avukat olarak avukatlık mesleğini icra ettiğini, adli sicil ve arşiv kaydının olmadığını, hakkında halihazırda derdest olan açılmış soruşturma veya kovuşturma dosyası da bulunmadığını, ailesinde de adli sicil kaydı, arşiv kaydı, derdest olarak hakkında açılan soruşturma veya kovuşturma dosyası açılan kişi bulunmadığını, birkaç dakika süren sözlü sınav neticesinde sonucun “Başarısız” ifadesi yerine sadece “Olumsuz” ifadesi ile açıklanması gerektiğini, başarı kriterinin yazılı sınav sonucu, üniversite yerleşme sıralaması, mezuniyet notu, kpss puanı, yüksek lisans, doktora dereceleri gibi kişiden kişiye değişmeyen objektif kriter niteliği taşıyan sonuçlara bırakılması gerektiğini, sözlü sınav sırasında denetime elverişli olarak mülakat salonunda kamera kaydı yapılması, sözlü sınava dair soru ve cevapların kayıt altına alınması, komisyon üyelerince takdir edilen notların gerekçesiyle ortaya konulması, sözlü sınav sonucunda Başarılı/Başarısız ifadeleri yerine sadece Olumlu/Olumsuz ifadelerinin kullanılması yönünden başvuru yapma zarureti doğduğunu belirterek, yukarıda yer verilen hususlardan ötürü sözlü sınavın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
̈
Kurumumuzun 13/6/2023 tarih ve 2022/18725 sayılı Tavsiye Kararı ile; başvuranın sözlü sınav sonucunda
̈ başarısız sayılması işleminin makul sure içerisinde geri alınarak, bir idari işlem olan sözlü sınavın yargısal
̈ denetimini mümkün kılacak tedbirlerin alınması suretiyle başvuranın sözlü sınava tabi tutulması, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”
̈ ilkelerine uygun yapılmasını teminden, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, soruların kura veya zarftan çekme suretiyle belirlenmesi, ̈
Komisyon üyelerince tutulan tutanaklarda verilen puanların gerekçelerine yer verilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde idareye tavsiyede bulunulduğu, 14/7/2023 tarih ve sayılı yazı ile anılan karara yönelik cevapta; Kurulunuzca yapılan sözlü sınavın mevzuata uygun olduğunun düşünüldüğü, Tavsiye Kararının Kurulca yapılacak olan sözlü sınavlarda dikkate alınmak üzere ilgili birime iletildiği, Kurulca tavsiye kararında yer verilen hususlara uyum konusunda gerekli özenin gösterileceği, bununla birlikte, tavsiye kararında tespit edilen hususlar ile ilgili olarak şu aşamada Kurulca tesis edilecek herhangi bir işlem bulunmadığı hususlarına yer verildiği görülmüştür.
Başvuran tarafından 27/11/2023 tarihinde Kurumumuza yapılan ikinci başvuruda özetle, yukarıda yer verilen gelişmeler üzerine; “tarafınca sözlü sınavın iptali için Ankara 13. İdare Mahkemesi
Sayılı dosyası ile iptal davası açıldığı, işbu dosyada sözlü sınava ilişkin olarak yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, SPK tarafından yürütmeyi durdurma kararı sonrasında 09/11/2023 saat 14:00’de sözlü sınavın tekrar edileceğine dair kargo gönderisi aldığı, ayrıca gsm numarasından aranarak sözlü sınavla ilgili bilgi verildiği, ancak sözlü sınavın sonucu mail adresine dahi gönderilmeden yalnızca PTT aracılığıyla sözlü sınavdan 14 gün sonra, sözlü sınavın sonuç tarihinden 7 gün sonra tarafına tebliğ edildiği, sözlü sınavın Kamu Denetçiliği Kurumunun 2022/18725 nolu kararına aykırı olarak yapıldığı, tekrar edilen sözlü sınavla idare mahkemesinde davanın konusuz kalması sağlanarak idare aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesinin amaçlandığı, 09/11/2023 tarihinde saat 14:00’de sözlü sınavın yapılacağı kurum
binasına geldiği, dış nizamiye kapısı ve bina girişindeki nizamiye bölümünden ve x ray cihazından geçtiği, sözlü sınavın yapılacağı salona geçmeden önce telefonunu girişte bulunan güvenlik masasına bırakması istendiği için bırakmak zorunda kaldığı, sonrasında sözlü sınavın yapılacağı salona girmeden önce özel güvenlik görevlisi tarafından şahsına üst araması yaptırıldığı, söz konusu sınava avukat sıfatıyla katıldığı, avukatlık mesleğinin niteliği gereği kapalı ceza infaz kurumuna dahi girerken sadece x-ray cihazından geçiş yapıldığı, ilgili mevzuat gereği avukatların üst aramasının yapılmadığı, 657 sayılı Kanun’un ek 41.
maddesinin 4. fıkrasının ikinci cümlesi gereği sözlü sınavlarda kayıt yapılmasının gerekmediği gerekçesi ile ilgili idareler ve idare mahkemeleri idare lehine yorum yaptığı, bu durumun idare lehine aksi ispatı imkansız bir kesin delil oluşturduğu, hatta şahsıyla ilgili mahkeme dosyasında ek sunduğu Bölge İdare
Mahkemesi kararında adayın sözlü sınavda verdiği cevabın da tutanağa bağlamaya gerek olmadığının hükümde belirtildiği, hal böyle olunca sözlü sınavda sınırsız takdir yetkisi olan idarenin sözlü sınavda adaya yönelik aşağılayıcı muamele yapmasını gerektirecek bir durum bulunmadığı, iki ayrı nizamiye girişinden, bir x-ray cihazından geçip, cep telefonu emanete alınıp, sonrasında özel güvenlik görevlisine avukat olan adayın sözlü sınav yapılan salonun kapısının önünde özel güvenlik görevlisine üst araması yaptırılmasının aşağılayıcı muamele olduğu, 07/12/2022 tarihinde yapılan sözlü sınavdan önce SPK tarafından ilgili mülakat formunun doldurulmasının istendiği, söz konusu belge celb edilip incelendiğinde kişisel bilgilerden sonra ikinci sayfanın en alt kısmında referans bölümü bulunduğu, ancak bu mülakat formunun 09/11/2023 tarihindeki sözlü sınavdan önce tarafından talep edilmediği, mülakat formu alınmadan sözlü sınava tabi tutulduğu hususlarına yer verilerek; sözlü sınav sırasında mülakat salonunda kamera kaydı yapılmaması, yazılı sınav puan sonucunun açıklanmaması, sözlü sınava dair soru ve cevapların kayıt altına alınıp; komisyon üyelerince takdir edilen notların gerekçesiyle ortaya konulmaması, sözlü sınav öncesi adaya aşağılayıcı muamele yapılması, sözlü sınav sonucunun olumsuz ifadesiyle açıklanmaması yönünden yapılacak inceleme neticesinde sözlü sınavın iptaline karar verilmesini talep etmektedir.
̇ ̇ ̇ ̇ ̇
II. IDARENIN BAŞ VURUYA ILIŞ KIN AÇ IKLAMALARI
2) Baş vuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Sermaye Piyasası
̇
̆ ̆ kurulu Baş kanlıgı Hukuk Iş leri Dairesi Baş kanlıgının 25/3/2024 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde ö zetle; 2.1. Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerden de görüleceği üzere başvuranın ikinci sözlü mülakat işlemlerinin hukuka uygun olarak gerçekleştirildiği değerlendirildiğinden, bu aşamada sözlü sınavda başarısız olması nedeniyle başvuranın talebinin yerine getirilerek başvurunun dostane çözümü kapsamında sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı, 2.2. Sermaye Piyasası Kanununun “Kurul personeli” başlıklı 127 nci maddesinin beşinci fıkrasında; “Sermaye piyasası uzman yardımcılığı ile uzman hukukçu yardımcılığı ve bilişim uzman yardımcılığına atanacaklar hakkında 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesi hükümleri uygulanır.” Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise “Kurul personeli bu Kanunla düzenlenen hususlar dışında 657 sayılı Kanuna tabidir.” hükmü yer aldığı, işbu başvuruya konu yazılı sınavın da 657 sayılı Kanun’un ek 41 nci maddesine uygun olarak gerçekleştirildiği,
2.3. ’in, 07.12.2022 tarihinde yapılan uzman hukukçu yardımcılığı sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılma işleminin iptali talebiyle açılan davada, Ankara 13. İdare Mahkemesi tarafından dava konusu işlemin iptaline karar verildiği dikkate alınarak, Kurul Başkanlık Makamının
24.10.2023 tarihli ve sayılı onayıyla adı geçenin sözlü sınavının yeniden yapılması ve sınav
komisyonun söz konusu onayda belirtildiği şekilde oluşturulmasının uygun görüldüğü, Sınav
Komisyonunun 07.11.2023 tarih ve sayılı kararı ile söz konusu sınavın 09.11.2023 tarihinde saat:
14:00’de Kurulun Ankara Hizmet Binası’nda yapılmasına karar verildiği ve durumun adı geçene yazıyla ve telefonla bildirildiği, yapılan sınav sonucunda başarısız olduğu hususunun Kurulun 17.11.2023 tarih ve sayılı yazısı ile adı geçene bildirilmiş olduğu, Kurulca Sınav Komisyonunun usule uygun olarak teşekkül ettirildiği, anılan Komisyonca gerçekleştirilen iş ve işlemlerin de usul ve hukuka uygun olduğu, 2.4. Sınav Komisyonu tarafından ‘e ilişkin 08.11.2023 tarihli Sınav Soruları
Tespit Tutanağı ve 09.11.2023 tarihli Sözlü Sınav Tutanağının Tavsiye Kararımıza uygun şekilde hazırlandığı, 2.5. 657 sayılı Kanun’un Ek Madde 41 hükmünde yer alan “…Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz…” ifadesi uyarınca Kurulun uzman yardımcılığı sınavlarına başvuran kişilerin sözlü sınavlarında tutulacak kayıtların sınırlı sayıda olması gerektiğinin hükme bağlandığı, Kurulca bu husus dışında gerekli olan her türlü usulü işlemin hukuka uygun olarak gerçekleştirildiği, 2.6. Kurulca yapılan tüm personel giriş sınavlarında tüm adaylara sınav öncesi Kurula girişlerinde standart prosedür uygulandığı, bu kapsamda; adayların dış nizamiye kapısında yapılan kimlik kontrolü sonrasında bina girişlerindeki kapı detektörü kontrolünden geçerek sözlü sınav öncesi bekleme salonuna telefonlarını üstünde isimleri yazılı şekilde girişte bulunan danışma/güvenlik masasına bırakarak geçmekte oldukları, son olarak sözlü sınavın yapılacağı salona girmeden önce ise özel güvenlik görevlisi tarafından el detektörü ile yüzeysel üst araması yapıldığı, diğer taraftan, başvurucu tarafından söz konusu sözlü sınava avukat sıfatıyla katıldığı ve ilgili mevzuat gereği avukatların üst aramasının yapılmadığı iddiası ile ilgili olarak;
1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 58 inci maddesi uyarınca uygulanan arama yasağının, arama esnasında
adli bir görev yapılması ve kişi hakkında avukatlık veya diğer bir görevinden dolayı suç isnadında bulunulduğu durumlarda söz konusu olduğu, ayrıca, başvurucunun iddiasının aksine Kuruldaki Uzman
Hukukçu Yardımcılığı unvanı avukatlık sınıfına dahil olsa da, kişinin avukatlık hizmetini fiilen sürdürmesini gerektirmediği, bu kapsamda, kişinin sözlü sınava gelirken amacının avukatlık hizmeti kapsamında değerlendirilemeyeceği, başvurucunun diğer adaylardan farklı işleme tabi tutulmasında geçerli herhangi bir sebep bulunmadığı, başvuran tarafından Kurulumuz binasında kendisini aşağılayıcı mahiyette davranışlarda bulunulduğu ifade edilmişse de, söz konusu iddianın bir gerçekliği bulunmadığı, davacı bakımından da aşağılayıcı davranış olarak yukarıda yer verilen rutin, olağan ve hukuka uygun güvenlik uygulamaları dışında herhangi bir davranış gösterilmediği, 2.7. Sermaye Piyasası Kanununun 127 nci maddesinin atıf yaptığı, 657 sayılı Kanun’un “Uzman istihdamı” başlıklı Ek madde 41 hükmünün dördüncü fıkrasında yapılacak sözlü sınavda değerlendirilecek hususların belirtildiği, bu kapsamda, adayların sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel yetenek ve genel kültürü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönlerinden değerlendirme yapıldığı, bu nedenle, mevzuat ile, idare tarafından oluşturulan komisyonlar tarafından dikkate alınacak kriterler belirlendiği, ancak bu kriterlere ilişkin olarak yapılacak değerlendirme, personel istihdam edecek kamu kurumunun takdirine bırakıldığı, Kurulca söz
konusu takdir yetkisinin, kendine verilen sınırlar içerisinde kullanıldığı, oluşturulan Komisyon tarafından sınava katılan adayların, mevzuat ile öngörülen kriterlere uyum derecesi, objektif olarak değerlendirildiği, sonuç olarak, Kurulca yapılan sözlü sınavın mevzuata uygun olduğunun düşünüldüğü, Hususlarına yer verilmiştir.
̇ ̇ ̇
III. ILGILI MEVZUAT
̈
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Turkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekç e, bilgi edinme ve
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈ kamu denetç isine baş vurma hakkı” baş lıklı 74 uncu maddesinin uç uncu ve dorduncu fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetç isine baş vurma hakkına sahiptir. Tü rkiye Bü yü k Millet Meclisi
̂
Baş kanlığ ına bağ lı olarak kurulan Kamu Denetç iliğ i Kurumu idarenin iş leyiş iyle ilgili ş ikayetleri inceler.”
̆
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetç iligi Kurumu Kanununun “Kurumun Gö revi”
̂ ̈ baş lıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin iş leyiş iyle ilgili ş ikayet uzerine, idarenin her tü rlü eylem ve islemleri ile tutum ve davranıslarını; insan haklarına dayalı adalet anlayısı icinde, hukuka
̧ ̧ ̧ ̧ ve hakkaniyete uygunluk yö nlerinden incelemek, araş tırmak ve idareye ö nerilerde bulunmakla gö revlidir.”
̇
5) 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un; “Uzman Istihdamı” baş lıklı Ek 41
̆ ̆ inci maddesinde; (Degiş ik fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diger kamu kurum ve
̆ ̈ ̈ ̈ kuruluş larının teş kilatlanmalarına iliş kin Cumhurbaş kanlıgı kararnamelerinde ongorulmesi kaydıyla
̈ ̈ ̈ ̈ ̆ kurumun gorev alanına giren konularda ç alış tırılmak uzere merkez teş kilatlarında, Yuksekogretim Kurulu
Baş kanlığ ında, Yü ksekö ğ retim Kalite Kurulunda, Genelkurmay Baş kanlığ ı ve kuvvet komutanlıklarının
̂ merkez karargahlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.(3) Uzman yardımcılığ ına atanabilmek iç in; 48 inci maddede sayılan ş artlara ek olarak, yapılacak yarış ma sınavında baş arılı olma ve
̈ ̆ (…)(1) en az dort yıllık lisans egitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, iş letme, iktisadi ve idari bilimler
̈ ̈ ̈ ̈ fakultelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yurutulen kurumsal hizmet gerekleri ç erç evesinde en az dö rt yıllık lisans eğ itimi veren ve yö netmelikle belirlenen yü ksekö ğ retim kurumlarından ya da bunlara denkliğ i Yü ksekö ğ retim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiç indeki veya yurtdış ındaki ö ğ retim
̆ kurumlarından mezun olma ş artı aranır.(1) Uzman yardımcıları meslege ö zel yarış ma sınavı ile alınır.
̆ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈
Uzman yardımcılıgı giriş sınavı merkezi sınav sonuç larına gore; yazılı ve sozlu sınav veya yalnızca sozlu
̈
̆ ̆ sınavdan oluş ur. Ogrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılıgı kadrolarına giriş sınavı iç in, eleme sınavı sonucunda aranacak puan tü rleri, taban puanları ve sınavda alınan baş arı derecelerine gö re ç ağ rılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına ç ağ rılacak
̂ aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sö zlü sınav yapılması halinde sö zlü
̆ ̈ sınava ç agrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dort katından fazla olamaz.
̈ ̈ ̈
Yazılı sınav, kurumun gorev alanına gore yonetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak ü zere, en yü ksek puandan baş lanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dö rt katına kadar aday sö zlü sınava ç ağ rılır. Sö zlü sınav, adayların; a) Sınav konularına
̆ iliş kin bilgi dü zeyi, b) Bir konuyu kavrayıp ö zetleme, ifade yetenegi ve muhakeme gü cü , c) Liyakati, temsil
̈
̆ ̆ ̈ ̆ kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin meslege uygunlugu, d) Ozguveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılıgı, e)
̈ ̈ ̈ ̆ ̈
Genel yetenek ve genel kulturu, f) Bilimsel ve teknolojik geliş melere aç ıklıgı, yonlerinden değ erlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerç ekleş tirilir. Adaylar, komisyon tarafından ü ç ü ncü fıkranın (a) bendi iç in elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı ö zelliklerin her biri iç in onar puan ü zerinden
̆ ̆ degerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanaga geç irilir. Bunun dış ında sö zlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum iç inden veya dış ından yönetmelikle belirlenen
̈ ̈ ̈ ̈ kiş ilerden oluş ur. Sozlu sınavda baş arılı sayılmak iç in, komisyon baş kan ve uyelerinin yuz tam puan
̈ ̈ uzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması ş arttır. Baş arı puanı en yuksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş̧ sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda baş arılı olmak ş artıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geç memek ü zere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
6) 06/12/2012 tarihli ve 28513 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6362 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununun Kurul personeli baş lıklı 127 inci maddesinde; “…(5) Sermaye piyasası uzman yardımcılığ ı ile uzman hukukç u yardımcılığ ı ve biliş im uzman yardımcılığ ına atanacaklar hakkında 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesi hü kü mleri uygulanır…”
̇ ̇ ̇ ̇ ̇ ̈ ̇ ̇
IV. KAMU DENETÇ ISI SAADETTIN KALKAN’IN KAMU BAŞ DENETÇ ISI’NE ONERISI
7) Kamu Denetç isi tarafından yapılan inceleme ve araş tırma neticesinde; idare tarafından yapılan sö zlü
sınav öncesi adaya karşı gösterilen tutum ve davranışlara iliş kin olarak hukuka ve hakkaniyete aykırılık
̆ ̆ saptanmadıgı degerlendirilmekle birlikte, idarenin sö zlü sınav sonucu baş arısız sayılma iş lemini yargı
̈ ̈ ̆ denetimini mumkun kılacak ş ekilde tesis etmemesi nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadıgından, baş vuranın yeniden sö zlü sınava alınması yö nü nde tavsiye verilmesine iliskin ö neri Kamu Basdenetcisi’ne
̧ ̧ ̧ sunulmuş tur.
̆ ̇
V. DEGERLENDIRME VE GEREKÇ E
̇
̆
A. Hukuka, Hakkaniyete ve Insan Haklarına Uygunluk Yö nü nden Degerlendirme
8) Baş vuran Ankara 13. İdare Mahkemesince verilen karar doğrultusunda yeniden yapılan mülakat sınavına
09/11/2023 tarihinde saat 14:00’de Kurum binasında girmiş olup, sözlü sınav sırasında mülakat salonunda kamera kaydı yapılmaması, sözlü sınava dair soru ve cevapların kayıt altına alınıp; komisyon üyelerince takdir edilen notların gerekçesiyle ortaya konulmaması, sözlü sınav öncesi adaya aşağılayıcı muamele yapılması, sözlü sınav sonucunun olumsuz ifadesiyle açıklanmaması nedenleriyle sözlü sınavın iptaline karar verilmesini talep etmektedir.
9) Öncelikle başvuranın söz konusu sınava avukat sıfatıyla katıldığı, avukatlık mesleğinin niteliği gereği
kapalı ceza infaz kurumuna dahi girerken sadece x-ray cihazından geçiş yapıldığı, ilgili mevzuat gereği avukatların üst aramasının yapılmadığı, iki ayrı nizamiye girişinden, bir x-ray cihazından geçip, cep telefonu emanete alınıp, sonrasında özel güvenlik görevlisine avukat olan adayın sözlü sınav yapılan salonun kapısının önünde üst araması yaptırılmasının aşağılayıcı muamele olduğu yönündeki iddiası ile ilgili olarak yapılan değerlendirmede; her ne kadar Avukatlık Kanunu’nun 58. Maddesinde ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçtan dolayı suçüstü hali dışında avukatın üzerinin aranamayacağı belirtilmişse de, aynı maddenin ilk cümlesinde, avukatların avukatlık veya Türkiye Barolar Birliği ya da baroların organlarındaki görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlardan dolayı haklarında soruşturmanın Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından yapılacağı hususuna yer verildiği, bu itibariyle bahse konu arama yasağının avukatların görevlerinden doğan ya da görevleri sırasında işledikleri suçlar bakımından veya ağır ceza mahkemesinin görev alanına
giren suçlar dışında olmak kaydıyla gerçekleştirilecek adli aramalara ilişkin olduğu, avukatın mesleğini icra etmediği durum ve hallerde gerçekleştirilecek; spor müsabakası girişleri, havaalanı kontrolleri veya somut olayda olduğu gibi sınav öncesi yapılan kontroller gibi önleme aramalarının bahse konu yasak kapsamında bulunmadığı aşikardır. İdare tarafından söz konusu kontrollerin tüm adaylara gerçekleştirildiği ifade edilmiş, başvuranın bahse konu kontrollerin avukat olması sebebiyle kendisine uygulanmaması gerektiği, aşağılayıcı bir davranış olduğu yönündeki iddiasının kabulü mümkün görülmemiştir.
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈
10) Kamu hizmetlerinin ehil ve yetiş miş kamu gorevlileri eliyle yurutulmesi iç in yapılan sozlu sınavların
̈ ̈ kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, ş ekil, sebep, konu ve maksat yonunden
̂ denetime imkan tanıyacak ş ekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğ idir. Danış tay 2’nci
Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve sayılı Kararı’nda, sö zlü sınavda
̆ ̆
“degerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunlulugu bulunmakta
̈ ̆ ̈ iken, bir kısmının gozlem ve kanaate dayalı oldugu aç ıktır. Bu duzenlemeye dayalı olarak yapılan ve
̆ ̈ ̈ ̈ davacının baş arısız sayıldıgı sınavda gozlem ve kanaate dayalı kriterler yonunden ilgilinin baş arısız olarak değ erlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mü mkü n olan haneler bakımından ise baş arısız olarak değ erlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge
̆ ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldıgı sö zlü sınav ö ncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geç irilmesi ve adayların
̆ ̈ ̆ ̈ verdigi yanıtlara hangi komisyon uyesince, hangi notun takdir edildiginin tutanakta ayrı ayrı gosterilmesi halinde mü mkü n olduğ u aç ıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11) Baş vuru konusu somut olayda, her ne kadar sınav komisyonunun mevzuata uygun olarak oluşturulduğu
ve her bir komisyon üyesince puanlandırma yapıldığı, sö zlü sınav ö ncesinde adaylara sorulacak soruların
̈ ̆ ve cevap anahtarının onceden hazırlandıgı, gerekli olan her türlü usulü işlemin hukuka uygun olarak gerçekleştirildiği belirtilmis olsa da, her bir komisyon üyesince puanlandırma yapıldığına ilişkin
̧
Kurumumuza bilgi ve belge sunulmadığ ı, 8/11/2023 tarihli Sınav Soruları Tespit
Tutanağı başlıklı başkan ve üç üyenin imzasını haiz belgede, sınavdan bir gün önce sınav sorularının tespit edildiği, bununla birlikte bahse konu sorulara dair cevap anahtarı hazırlanmadığı, sözlü sınavda başvuran tarafından verilen cevaplara yer verilmesi gereken 9/11/2023 tarihli tutanağın başlığının da “
Sınav Soruları Tespit Tutanağı” şeklinde olduğu, sö zlü sınavda Komisyon ü yeleri tarafından yö neltilen soruların, verilen puanların ve adayca verilen cevapların tutanağ a bağ landığ ına iliş kin iliş kin
̆ bilgi ve belge sunulmadıgı, her bir kurul ü yesi tarafından verilen puanın her bir kurul ü yesince ayrı ayrı
̆ ̆ gerekç elendirildigine iliş kin bilgi ve belge sunulmadıgı, başvuranın sözlü sınavda yöneltilen sorulara
̆ yüzeysel, eksik, yetersiz cevaplar verdiği gibi sübjektif değerlendirmelerin yer aldıgı tüm komisyon üyelerince imzalanmış ortak tek bir tutanak bulunduğ u, gerek bahse konu tutanağın gerekse sınav sorularını tespit tutanağının tüm sayfalarının imzacılar tarafından paraflanmadığı, bunun dış ında sö zlü sınav ile ilgili
̆ ̆ herhangi bir kayıt sisteminin olmadıgı ve sö zlü sınavın sesli ve gö rü ntü lü olarak kayıt altına alınmadıgı gö rü lmektedir.
̈ ̈
12) Bu ç erç evede, adayın sozlu sınav sonucunda baş arısız sayılması iş leminin yetki, ş ekil, sebep, konu ve
̈ ̆ ̈ ̈ maksat yonlerinden yargısal denetime olanak tanıyacak derecede ortaya konulamadıgı ve adayın sozlu sınavda objektif değ erlendirmeye tâ bi tutulmadığ ı sonucuna varılmaktadır. Yukarıda yer verilen Danış tay kararında da belirtildiğ i ü zere, anılan yö netmelik hü kmü nde belirtilen değ erlendirme kriterlerinden gö zlem
̆ ve kanaate dayalı kriterler yö nü nden ilgilinin baş arısız olarak degerlendirilmesine etki eden hususların
̈ ̈ ̈ ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mumkun olan kriterlerin ise soz konusu bilgi ve
̆ belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Degerlendirmeye etki eden hususların ortaya konulması ve ilgili somut bilgi ve belgelerin temini ise ancak adayların katıldığ ı sö zlü sınav ö ncesinde, sınavda sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geç irilmesi
̆ ̈ ̆ ve adayların verdigi yanıtlara hangi komisyon uyesince, hangi notun takdir edildiginin gerekç eleriyle
̈ ̈ ̈ tutanakta ayrı ayrı gosterilmesi halinde mumkun olabilecektir.
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈
13) Yukarıda sozu edilen mevzuat hukumleri ve yargı iç tihatları birlikte goz onunde bulundurularak
Kurumumuzca yapılan değ erlendirme neticesinde, ilgili idarenin sö zlü sınav sonucu baş arısız sayılma iş lemini, sö z konusu iş lemi yargı denetimini mü mkü n kılacak ş ekilde tesis etmediğ i ve adayın sö zlü sınavda
̆ ̂ ̆ objektif degerlendirmeye tabi tutulmadıgı gerekç eleriyle, sö zlü sınav sonucu baş arısız sayılma iş leminde
̆ ̈ ̈ ̈ ̈ hukuka uyarlık bulunamadıgından bahisle, baş vuranın yeniden sozlu sınava alınması yonunde tavsiye
̆ kararı verilmesi gerektigi sonuç ve kanaatine varılmış tır.
̇ ̇
B. Iyi Yö netim Ilkeleri Yö nü nden Değ erlendirme
̇
14) Iyi yö netim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mü kerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
̇ ̇
̆ ̆
Denetç iligi Kurumu Kanununun Uygulanmasına Iliş kin Usul ve Esaslar Hakkında Yö netmeligin “Iyi
̈ ̈ ̈ ̈ yonetim ilkeleri” baş lıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; soz konusu ilkeler yonunden yapılan
̆ ̈ degerlendirmede, baş vuru kapsamında, idareden istenilen bilgi ve belgelerin suresi iç inde Kurumumuza gö nderildiğ i ayrıca idarenin baş vuranla ilgili iş lemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sü rede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığ ı; ancak idarenin, baş vuruya
̆ konu sö zlü sınav degerlendirmesine iliş kin iş lemlerinde gerekç elere yer vermemesi nedeniyle “kararların
̆ gerekç eli olması”, “ş effaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkesine uymadıgı anlaş ılmış olup, idareden bundan
̈ boyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir
̆ ̇ ̇ ̇
̈ ̈ ̈ ̈
VI. HAK ARAMA OZGURLUGUNE ILIŞ KIN AÇ IKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca baş vurunun Kurumumuz tarafından
̂ ̈ ̆ reddedilmesi halinde, durmuş olan dava aç ma suresi gerekç eli ret kararının ilgiliye tebliginden itibaren
̆ ̈ kaldıgı yerden iş lemeye baş layacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı uzerine otuz gü n iç inde herhangi bir iş lem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava aç ma sü resi kaldığ ı yerden iş lemeye baş layacaktır. Buna gö re; ilgili idarenin eylem ve iş lemlerine karş ı (varsa)
̇ dava aç ma sü resinden arta kalan sü rede Ankara Idare Mahkemelerinde yargı yolu aç ıktır.
VII. KARAR
̈
Aç ıklanan nedenlerle BAŞ VURUNUN KABULUNE, Baş vuranın sö zlü sınav sonucunda başarısız sayılması iş leminin makul sü re iç erisinde geri alınarak, bir idari iş lem olan sö zlü sınavın yargısal denetimini mü mkü n kılacak tedbirlerin alınması suretiyle baş vuranın
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ sozlu sınava tabi tutulması, sozlu sınavların iyi yonetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, ̇
“ş effaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, Idarenin bundan sonra dü zenleyeceğ i sö zlü sınavlar ö ncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, soruların kura veya zarftan ç ekme suretiyle belirlenmesi, Komisyon ü yelerince tutulan tutanaklarda verilen puanların
̂ gerekç elerine yer verilmesi, sesli ve gö rü ntü lü kayıt imkanlarından faydalanılması yö nü nde SERMAYE
̆ ̇
PİYASASI KURULU BAŞKANLIGINA TAVSIYEDE BULUNULMASINA,
̆ ̈ ̈ ̈
6328 sayılı Kamu Denetç iligi Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin uç uncu fıkrası uyarınca, ilgili idarece
̈ ̈ ̆ bu karar uzerine tesis edilecek iş lemin otuz gun iç inde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduguna, ̆
̆ ̆
Kararın baş vurana ve geregi iç in SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANLIGINA tebligine, Tü rkiye Cumhuriyeti Kamu Basdenetcisince karar verildi.
̧ ̧
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi