Sözlü sınavda alınan puanın hukuka uygunluğu nasıl değerlendirilir ve şeffaflık için hangi önlemler önerilir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/12978-S.22.19876

BAŞVURU NO : 2022/10219

KARAR TARİHİ : 07/10/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Sözlü sınava itiraz hk

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 22/07/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Adana ili Çukurova ilçesi Şehit Cafer Kaşan Anadolu Lisesinde görevli olduğunu, Yurt Dışında

Görevlendirilecek Öğretmenlerin temsil Yeteneği yazılı sınavından 86 puan aldığını, ancak sözlü sınavda

60 puan alıp elendiğini ifade etmektedir. Başvuran, Gürcistan ve Türk Cumhuriyetleri Grubu Türkçe/Türk

dili alanında kontenjanın 65 ve taban puanının ise 77 olduğunu, sözlü sınavda tüm sorulara cevap verdiğini, basılı bir kitabının da bulunduğunu belirtmektedir. Bu kapsamda başvuran Kurumumuzdan sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Milli Eğitim Bakanlığının 12/08/2022 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Bakanlığın Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 5/6/2003 tarihli ve sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda Bakanlıklararası Ortak Kültür

Komisyonun 17.12.2021 tarihli ve sayılı Kararı ile Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunun

Kılavuzun güncellenmesine ilişkin 22.12.2021 tarihli ve sayılı Kararı doğrultusunda hazırlanan

Yurt Dışında Görevlendirilecek Öğretmenleri Seçme Sınavı Basvuru Kılavuzu (2022) kapsamında gerçekleştirildiği, 2.2. Gürcistan ve Türk Cumhuriyetlerinde görevlendirilmek üzere 55 öğretmenin seçilmesinin, 110 öğretmenin temsil yeteneği sınavına çağrılmasının öngörüldüğü, /

2.3. Türk Dili ve Edebiyatı Alanından başvuran başvuranın 13 Şubat 2022 tarihinde yapılan Mesleki

Yeterlilik Sınavında 86 puan alarak Temsil Yeteneği Sınavına girmeye hak kazandığı, 18/05/2022 tarihinde yapılan Temsil Yeteneği Sınavında ” No’lu soru kartını kura ile çeken başvuranın, sınavda kendisine yöneltilen sorulara verdiği cevaplar ile sınav sırasındaki tutum ve davranışlarının bir bütün olarak

Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunun 5 temsilcisi tarafından değerlendirilmesi neticesinde komisyon üyelerinin takdiri ile 60 puan alarak başarısız sayıldığı, 2.4. Yurt Dışında Görevlendirilecek Öğretmenleri Seçme Sınavı Başvuru Kılavuzu (2022) hükümlerine uygun mülakat komisyonu üyelerinin oluşturulduğu, Kılavuzda yer verilen usul kurallarına uygun olarak komisyon üyeleri tarafında adaylara ayrı ayrı puan verildiği, Temsil Yeteneği Sınavı öncesinde soru kartları ve yanıtları hazırlandığı, soru kartları adaylar tarafından kura ile çekildiği, adayların sorulara verdiği cevapları tutanak altına alınarak sözlü sınav komisyonu üyelerinin her biri tarafından hangi notun takdir edildiğinin gerekçeleri ile ortaya konduğu, ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 03/07/2003 tarihli ve 25157 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 05/06/2003 tarihli ve 2003/5753 sayılı Bakanlar Kurulu’nun Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunun Çalışma Esas ve Usulleri ile Bu Komisyon Tarafından Yurtdışında Görevlendirilecek Personelin Nitelikleri ile Hak ve

Yükümlülüklerinin Belirlenmesine İlişkin Karar’ın “Seçim esas ve usulleri” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Karar uyarınca yurtdışında görevlendirilecek personel, mesleki yeterlilik sınavı ve temsil yeteneği sınavı olmak üzere iki aşamalı seçme sınavına tabi tutulur.”, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Temsil yeteneği sınavı, Komisyon marifetiyle sözlü sınav şeklinde yapılır.

Sınavda adayların atanacakları görevin gerektirdiği niteliğe ve temsil yeteneğine sahip olup olmadıkları

Komisyon tarafından belirlenecek Aday Değerlendirme Formunda yer alan konu başlıkları çerçevesinde

100 tam puan üzerinden her aday için ayrı ayrı puan verilerek değerlendirilir. Komisyon üyelerinin vermiş

olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın temsil yeteneği sınav puanı belirlenir. Kesirli puanlar bir üst puana tamamlanır. Temsil yeteneği sınavından en az 70 puan alan adayların, bu puanları ile mesleki yeterlilik sınav puanlarının aritmetik ortalaması hesaplanarak puan üstünlüğüne göre başarı sıralaması yapılır ve seçileceği ilan edilen personel sayısı kadar aday yurtdışında görevlendirmeye hak kazanır.”, 6. Yurt Dışında Görevlendirilecek Öğretmenleri Seçme Sınavı Başvuru Kılavuzu’nun “3.5. Temsil

Yeteneği Sınavı, Sınav Konuları ve Değerlendirme” başlığında; “a) Temsil Yeteneği Sınavı, Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonu tarafından sözlü sınav şeklinde yapılacaktır. b) Temsil Yeteneği

Sınavına girecek adayların sınav tarihleri http://www.meb.gov.tr internet adresinden duyurulacaktır. c)

/

Temsil Yeteneği Sınavına alınan adaylar, Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunda yer alan her kurum temsilcisi tarafından aşağıda belirtilen konu başlıkları ve puan değerleri üzerinden ayrı ayrı değerlendirilecektir. Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonu üyelerince ayrı ayrı takdir edilen değerlendirme puanlarının aritmetik ortalaması alınarak her adayın Temsil Yeteneği Sınav Puanı belirlenecektir. Kesirli puanlar bir üst puana tamamlanır. ç) Temsil Yeteneği Sınavının baraj puanı 70’tir.

d) Temsil Yeteneği Sınavından sonra başvuru şartlarını taşımadığı tespit edilen adayların sınav sonuçları geçersiz sayılacaktır. e) Temsil Yeteneği Sınav konuları ve puan değerleri aşağıda belirtilmiştir: I Türkçe (

Türk Dili ve Edebiyatı, Dil Bilgisi ve Anlam Bilgisi vb.) 25 Puan II T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Türk Tarihi, Türk Kültür ve Medeniyeti, Türkiye Coğrafyası, Vatandaşlık Bilgisi vb. 25 Puan III Genel

Kültür, Millî Eğitim Bakanlığı Mevzuatı 25 Puan IV Liyakati, Temsil Kabiliyeti, Tutum ve Davranışlarının

Göreve Uygunluğu 25 Puan”, hükümleri düzenlenmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Yurt Dışında Görevlendirilecek Öğretmenlerin temsil Yeteneği yazılı sınavından 86 puan aldığını, ancak sözlü sınavda 60 puan alıp elendiğini, sözlü sınavda tüm sorulara cevap verdiğini, basılı bir kitabının da bulunduğunu belirtmektedir. Bu kapsamda başvuran Kurumumuzdan sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.

9. 03/07/2003 tarihli ve 25157 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 05/06/2003 tarihli ve 2003/5753 sayılı

Bakanlar Kurulu’nun Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunun Çalışma Esas ve Usulleri ile Bu

Komisyon Tarafından Yurtdışında Görevlendirilecek Personelin Nitelikleri ile Hak ve Yükümlülüklerinin

Belirlenmesine İlişkin Karar ile Yurt Dışında Görevlendirilecek Öğretmenleri Seçme Sınavı Başvuru

Kılavuzu’nda görevlendirilecek öğretmenlerin mesleki yeterlilik sınavı ile temsil yeteneği sınavına tabi tutulacağı, Temsil yeteneği sınavı, Komisyon marifetiyle sözlü sınav şeklinde olacağı, Temsil yeteneği sınavından en az 70 puan alan adayların, bu puanları ile mesleki yeterlilik sınav puanlarının aritmetik ortalaması hesaplanarak puan üstünlüğüne göre başarı sıralaması yapılacağı düzenlenmektedir.

Başvuru konusu olaya ilişkin temsil yeteneği sınavında adaylara sorulacak sorular ile bu soruların cevaplarının önceden belirlendiği, adayların kura çekme usulü ile kendilerine sorulacak soruları belirlediği görülmektedir. Ayrıca, temsil yeteneği sınavında adayların verdikleri cevaplar ile her bir komisyon üyesince takdir edilen puanların gerekçelerini içerecek şekilde ayrı ayrı tutanak altına alındığı, üyelerce başvuran için takdir edilen puan ve değerlendirmelerde şüpheye yer bırakacak farklılar bulunmadığı da belirlenmiştir. Diğer yandan, sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.

13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum

bulunmadığı gerekçesiyle sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvuranın, yeniden sözlü sınava tabi tutularak öğretmen olarak atanması talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde MİLLİ EĞİTİM

BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/