Sözlü sınavda başarısız sayılan adayın mülakatın yeniden değerlendirilmesi talebi ve idarenin objektif kriterlere göre değerlendirme yapma yükümlülüğü (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/9378-S.22.14436

BAŞVURU NO : 2022/5618

KARAR TARİHİ : 26/07/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/04/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 31/05/2022 tarihinde Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından ilan edilen ve 04 Eylül

2021 tarihinde Ankara Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (ANKÜSEM) tarafından İstanbul’da yapılan

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği yazılı sınavına Öğretmenlik alanında katıldığını, Yazılı sınav sonucunda aldığı 87,5 puan ile alanında 187’nci olarak başarılı olmasına rağmen 03/02/2022 tarihinde Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yapılan sözlü (mülakat) sınav sonucunda herhangi bir puan ve gerekçe belirtilmeden başarısız sayıldığını, 16/03/2022 tarihinde yaptığı itiraza cevaben, Adalet

Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 23/03/2022 tarih sayılı yazı ile tarafına girmiş olduğu sözlü sınavda 65 puan verildiğini belirterek sözlü sınavın yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen 30/06/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; Söz konusu sınavın, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümleri doğrultusunda mevzuata uygun şekilde yapıldığı, makam onayları, sözlü sınav komisyonunun kimlerden oluştuğu görev ve unvanlarıyla birlikte ekte gönderildiği, başvurana yöneltilen sözlü sınav sorularına, cevap anahtarına ve her bir komisyon üyesinin verdiği puanlara ilişkin bilgi ve belgelerin bir örneğinin ekte gönderildiği, Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununda sözlü sınavın kayıt altına alınacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamakla birlikte, anılan konulara karşı Danıştay’a açılan davalarda kamu kurumları aleyhine verilen bir karar bulunmadığının anlaşıldığı, sınav kurulu tarafından sözlü sınavda adaylara alan bilgisi, genel kültür ve genel yetenek alanlarında yöneltilecek soruların önceden hazırlandığı hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltildiği, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri gereği sözlü sınav işlemleri öncesi sınav kurulu tarafından belirlenen aday sayısı (günlük 50 aday) dikkate alınarak ve her gün ayrı ayrı olmak üzere sınav sorularının hazırlandığı, Adaylara sözlü sınav esnasında, her gün sözlü sınava giren aday sayısı kadar hazırlanan kapalı zarf içerisindeki sorular haricinde adayı tanımaya, başvurduğu unvanın gerektirdiği yetkinlikleri belirlemeye, mesleki bilgi ve tecrübelerini anlamaya dayalı sorular da yöneltildiği, ayrıca mülakat öncesi fiziki koşulların da hazır hale getirilerek, adayların tek tek sırayla alınmak suretiyle mülakat işlemlerine başlanıldığı ve her adaya yeteri kadar süre ayrıldığı, söz konusu yönetmelik hükümleri gereği sözlü sınav işlemleri esnasında cevapların tutanak altına alınmasına ilişkin hüküm bulunmadığından tutanak tanzim edilmediği ancak adaya yöneltilen soruların kayıt altına alındığı, aday değerlendirme formları anılan Yönetmelik ekinde tanzim edilmiş standart formlar olduğundan kayıt bilgilerine bu form üzerinde yer verilmediği, Ceza infaz kurumlarında dezavantajlı ve kırılgan grupların barındırıldığı, üstlenilecek görevin gerektirdiği hassasiyet ve riskin yüksek olması sebebiyle görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadroların önem arz ettiği, her ne kadar yazılı sınav önemli kıstaslardan biri olsa da, ilgili yönetmelik hükümlerine göre tek kıstas olmadığı, bu sebeple sözlü sınavda mevzuat, genel kültür ve alan bilgisi sorularının yanı sıra adayın çalıştığı esnada karşılaşacağı kriz durumlarında nasıl bir tepki vereceğini ölçer nitelikte sorular sorularak ve özellikle Genel Müdürlüğümüzün hizmet alanları, hizmetin ve kadronun niteliği de göz önünde bulundurularak değerlendirme yapıldığı

Belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 3 üncü maddesinde, “Bu kanunun

temel ilkeleri şunlardır:… Kariyer:

B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde,

sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat:

C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”,

6. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin

6.1. “Sözlü sınav” başlıklı 15/A maddesinde, “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının dört katı aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (15 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (15 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.”,

6.2. “Başarı sıralaması” başlıklı 15/B maddesinde, “Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilir.

Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir.”,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

6.3. Sınav kurulları ve görevleri başlıklı 16 ncı maddesinde “Yazılı sınav kurulu; Eğitim Dairesi

Başkanının başkanlığında, Bakanlıkça uygun görülen Personel Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ve

Bakanlıkta görevli üç tetkik hâkiminin katılımıyla toplam beş üyeden oluşur. Aynı usulle yedek üyeler de belirlenir. (Değişik fıkra:RG-14/5/2016-29712) Sözlü sınav kurulu; Bakanlıkça uygun görülecek Personel

Genel Müdür Yardımcılarından birinin başkanlığında, Personel Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ile hâkim sınıfından üç üyenin katılımıyla toplam beş üyeden oluşur. Aynı usulle yedek üyeler de belirlenir.

Gerektiğinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav kurulu oluşturulabilir.”

hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran, yazılı notunun yüksek olduğundan bahisle mülakat sınavının yenilenmesini talep etmektedir.

9. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, başvuran görevde yükselme sınavı sonucunda 87,5 puan ile başarılı sayılarak sözlü sınava girmeye hak kazanmış, 03/02/2022 tarihinde de sözlü sınava alınmış ve sınavda 65 puan verilmiş olup, başvuranın sözlü sınavına ilişkin her bir sınav kurulu üyesi tarafından “Aday Değerlendirme Tutanağı” hazırlanmıştır. İlgili mevzuata uygun olarak söz konusu tutanaklarda, başvuranın “Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi”, “Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü”, “Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu”, “Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı”, “Genel kültürü ve genel yeteneği” ve “Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” kriterleri kapsamında değerlendirme yapılarak puanların verildiği, ayrıca sözlü sınav öncesinde genel kültür ve alan bilgisi sorularının önceden hazırlanarak başvurana sorulduğu görülmektedir.

10. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında, sorulara ilişkin verdiği yanıtların, mevzuat kapsamında oluşturulduğu ve tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.

11. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak; sözlü sınava katılmaya

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.

13. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav esnasında sorulacak soruların ve cevap anahtarının sınav öncesinde hazırlandığı, adaya sorulan soruların kayıt altına alındığı ancak komisyon üyelerince verilen puanların gerekçelerine yer verilmediği ve tutanağa geçirilmediği ayrıca adaya sorulan sorulara adayca verilen cevapların da tutanak ile kayıt altına alınmadığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Çanakkale İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Başvuranın, yeniden mülakata alınması talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda Komisyon üyelerince tutulan tutanaklarda verilen puanların gerekçelerine yer verilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA VE ADALET BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr