Sözlü sınavda başarısız sayılan zabıta memurunun itirazı ve sınavın kariyer ve liyakat ilkelerine uygunluğu değerlendirmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/7910-S.22.12126

BAŞVURU NO : 2022/3891

KARAR TARİHİ : 20/06/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : BİSMİL BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınava itiraz hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Bismil Belediye Başkanlığı’na

2017 yılında zabıta memuru olarak atandığını, 02/07/2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmi Gazete’de

yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Sınavından 91.66 puan almasına rağmen yapılan sözlü sınavda 68 puan verilmesi nedeniyle atanmaya hak kazanamadığını, söz konusu sözlü sınav işlemiyle ilgili açtığı dava neticesinde Diyarbakır 3. İdare

Mahkemesince sözlü sınavın iptal edildiğini, ancak sonrasında yapılan sözlü sınavda bütün soruları doğru cevaplamasına rağmen 64 puan verilmesi nedeniyle başarısız sayıldığını, Kurumun Elektrik-Elektronik mühendisi ihtiyacı olmasına rağmen atamasını hukuka aykırı olarak yapmadığını belirterek, söz konusu sözlü sınav puanına itiraz etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Bismil Belediye Başkanlığı

İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün 21/04/2022 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Mülakat sürecinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, olup başvurucu adayın daha önce hazırlanmış olan soruları kendisi tarafından kura usulüyle seçilmek suretiyle kendisine sorular yöneltildiği, her bir soru ve adayın verdiği cevabın ayrı ayrı tutanak altına alındığı, aynı zamanda sözlü mülakat sınavının görüntülendiği, 2.2. Bismil Belediyesi Başkanlığı tarafından hiçbir ayırım gözetilmeksizin her Türkiye Cumhuriyeti

Vatandaşına karşı gerçekleştirilen kriterlerin mevzuata uygun bir şekilde ve şeffaf olarak gerçekleştirildiği,

başvuranın başarısız olmasının sebebinin CD kayıtlarından da rahatlıkla anlaşılacağı üzere sözlü sınav için kendisine mevzuata uygun olarak yöneltilen sorulara vermiş olduğu cevaplar olduğu, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”, 4. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” 5. Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkrasında, “(4) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Bu ölçütlerden (a) bendinde yer alan ölçütün puan ağırlığı elli; diğer ölçütlerin her birinin puan ağırlığı ondur. Her üye, ilgili personel için vermiş olduğu puanları, bu ölçütleri ve puan ağırlığını esas alarak gerekçelendirir ve sözlü sınav tutanağına kaydeder.

(5) Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınav tutanağında gerekçesi belirtilmeyen veya ölçütler için belirlenen puan ağırlığı ile bağdaşmayan puanlar ortalamaya dâhil edilmez.

(6) Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılırlar.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran; Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik gereğince Elektrik-Elektronik mühendisi olarak atanabilmek için sözlü sınava girdiğini, kendisine sorulan sorulara doğru cevaplar vermesine rağmen tarafına 64 puan verilmesi nedeniyle atanmaya hak kazanamadığını belirterek, sözlü sınav puanına itiraz etmektedir.

8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

9. Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde, adayların sözlü sınavda sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği ve bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı niteliklerinin belirli puanlar üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir.

10. Başvuru konusu somut olay incelendiğinde, başvuranın Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare

Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliği gereğince sözlü sınavdan yüz üzerinden en az yetmiş puan alması gerektiği, ancak başvuranın 64 puan alması nedeniyle başarısız sayıldığı anlaşılmıştır.

11. Danıştay 2 inci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

12. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Bismil Belediye Başkanlığınca oluşturulan Sözlü

Sınav Komisyonunun sözlü sınavda sorulacak soruları ve cevapları önceden belirlediği, başvurana

“Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendindeki “Sınav konularına ilişkin bilgi

düzeyi”ni ölçmek için soru havuzundan 5 adet, (d) bendindeki “Genel kültürü ve genel yeteneği”ni ölçmek için soru havuzundan 1 adet, (e) bendindeki “Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” ölçmek için soru havuzundan 1 adet soru çekme hakkı verildiği, böylelikle sözlü sınavda başvurana yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlenmesinin sağlandığı, bu kapsamda başvurana 7 adet soru sorulduğu, başvuranın sözlü sınav sorularına ilişkin verdiği yanıtların, komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, ayrıca başvuranın sözlü sınavına ilişkin görüntü kayıtlarının da tutulduğu, sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir tespit yapılamadığı, bu kapsamda bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından İdarenin anılan işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunamadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde

“kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak

İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Diyarbakır İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve BİSMİL BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi