|
ÖZET: Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen görevde yükselme sınavında, başvuranın yazılı sınavdan 84 puan alarak 2. olduğu halde mülakat sonucunda 50 puan alarak başarısız sayılması üzerine yaptığı itiraz, hukuki bir uyuşmazlık oluşturmuştur. Sözlü sınavın usulüne uygun yapılmadığı, soruların önceden hazırlanmadığı ve verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı belirtilmiştir. İlgili mevzuat gereği, her bir komisyon üyesinin verdiği puanın gerekçelendirilmesi ve somut bilgi ile desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Danıştay kararına göre, sözlü sınav sonucunda başarısız sayılma işlemi, yargısal denetime tabi olmalıdır. Bu bağlamda, sınavın objektif ve adil bir şekilde yapılması, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olmalıdır. Başvuranın başarısız sayılması işleminin, yargısal denetimi mümkün kılacak şekilde tesis edilmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin hukuka aykırı olduğu belirlenmiş ve Gençlik ve Spor Bakanlığı’na, bu işlemi geri alarak başvuranı yeniden sınava tabi tutması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6937-S.21.11091
BAŞVURU NO : 2021/3401
KARAR TARİHİ : 29/04/2021
TAVSİYE KARARI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınav puanına itiraz hk.
BAŞVURU TARİHİ : 12/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Gençlik ve Spor Bakanlığı Antalya İl Müdürlüğünde şef olarak görev yaptığını, Bakanlığın 25.07.2020 tarihinde yapmış olduğu görevde yükselme yazılı sınavından
84 puan alarak Yurt Müdürlüğüne müracaat edenler içinden 2. olmasına rağmen 22.12.2020 tarihli ilan ile
açıklanan mülakat sonucunda 50 puan alarak başarısız olduğunun bildirildiğini, mülakat sınavı sonucuna
28.12.2020 tarihinde itiraz ettiğini, Bakanlığın itirazını 04.01.2021 tarihinde reddettiğini, mülakat
sınavında ses görüntü kaydının alınmadığını, komisyon başkan ve üyelerinin kendisine sorduğu soruların önceden hazırlanmaksızın mülakat esnasında sorulduğunu, mülakatta mülakat komisyon üyeleri tarafından mülakat konusu ile ilgisi olmayan (Örneğin Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından tarafına verilen kınama cezasının nedeni, torununun olup olmadığının sorulması gibi) soruların sorulduğunu, komisyon üyeleri tarafından sorulan soruların adaya çektirilmeden direk komisyon üyeleri tarafından sorulduğunu, adayın verdiği cevapların adaya da imzalatılarak tutanağa bağlanmadığını, başarı notu olarak her komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı verilen puanların aritmetik ortalamasının alınması gerekirken, başarı notunun tek bir haneye yazılmak suretiyle sınavın usulüne uygun olarak icra edilmediğini iddia ederek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Gençlik ve Spor
Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 17/03/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın Antalya Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünde Şef olarak görev yapmakta olduğu,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.2. Başvuranın 2020 Yılı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavına Yurt Müdürü unvanı için başvuruda bulunduğu, 19/10/2020 tarihinde sözlü sınava katıldığı, sözlü sınavda 50,00 puan alarak başarısız olduğu ve tercih yapmaya hak kazanamadığı, başvurana ait her bir komisyon üyesi tarafından doldurulan Sözlü Sınav Kurulu Aday Değerlendirme Tutanaklarının, Sözlü Sınav Kurulu Birleştirme
Tutanağının ve Sözlü Sınav Nihai Sonuç Tutanağının yazı ekinde gönderildiği,
2.3. Başvuranla birlikte aynı unvan için sözlü sınava altmış altı adayın katıldığı ve bahse konu adaylardan altmış adayın başarılı olduğu, altı adayın ise başarısız olduğu,
2.4. Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında, görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi münhal bulunan çeşitli kadrolar için Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına
Dair Genel Yönetmelik ile Gençlik ve Spor Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele yönelik olarak yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavının açılmasının
Bakanlık makamının 08/11/2019 tarihli ve 895 sayılı onayı ile uygun görüldüğü, mezkûr onay ile sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütmek üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel
Yönetmeliğin 13 üncü maddesi ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliğinin 20 nci maddesi hükmü gereğince sınav kurulları oluşturulduğu,
2.5. Başvurana sorulan sorulara ilişkin bilgilerin Sözlü Sınav Kurulu Değerlendirme-Düşünceler
Tutanağında yer aldığı ve yazı ekinde gönderildiği,
2.6. Sözlü sınava katılan adaylara, sözlü sınav esnasında, sınav kurullarınca 06/01/2020 tarihli ve 1 sayılı karar eki ve 22/01/2020 tarihinde yayımlanan sınav duyurusunda belirtilen sınav konuları içerisinden, sözlü olarak soru sorma yöntemi ile sorular yöneltildiği, ayrıca 22/01/2020 tarihinde yayımlanan sınav duyurusunun “Sözlü sınav” başlığında “Sözlü sınav esnasında sınav kurullarınca tutulacak tutanaklar dışında sesli veya görüntülü herhangi bir kayıt yapılmayacağı”nın belirtildiği,
2.7. Başvuranın bahse konu sözlü sınavda başarısız olmasına ilişkin sınav kurulunca tutulan
Değerlendirme-Düşünceler tutanağının yazı ekinde gönderildiği,
2.8. Başvuru konusuna ilişkin yargı organlarında görülmekte olan davalar bulunduğu, ancak henüz karara bağlanmadığı,
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
5. 20.10.2019 Tarih ve 30924 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Gençlik Ve Spor Bakanlığı Personeli
Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin,
5.1. “Sözlü sınav” başlıklı 13’üncü maddesinde, (1) Yazılı sınavda başarılı olan adaylar arasından en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday ile son adayla aynı puana sahip olan adayların tamamı sözlü sınava çağrılır.
(2) Sözlü sınav tarihi ve yeri Bakanlık internet sitesinde ilan edilir.
(3) Adaylar, Sınav Kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir.
(4) Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir.
(5) Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”
5.2. “Başarı sıralaması” başlıklı 14’üncü maddesinde, “(1) Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir.”
5.3. “Sınav kurulunun/kurullarının oluşturulması ve görevleri” başlıklı 20’nci maddesinde, “(1) Bu maddenin altıncı fıkrasında sayılan görevleri yürütmek üzere Bakan onayı ile Sınav Kurulu veya kurulları teşkil edilir.
(2) Sınav Kurulu; Bakan veya görevlendireceği kişinin/kişilerin başkanlığında, personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer personel arasından tespit edilecek dört üye olmak üzere toplam beş üyeden teşekkül eder. Ayrıca aynı usulle en az iki yedek üye seçilir. İhtiyaç duyulması halinde Bakanlık dışından kamu görevlileri arasından sınav kuruluna üye veya üyeler görevlendirilebilir. Sınav Kurulu, Başkan ve üyelerinin tamamının katılımı ile toplanır ve kararlar oy çokluğu ile alınır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya yedek üye iştirak eder.
(3) Sınav Kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.
…
(5) İhtiyaç duyulması halinde aynı usulle birden fazla Sınav Kurulu oluşturulabilir.
(6) Sınav Kurulu; görevde yükselme yazılı sınavlarının yapılması veya yaptırılması, unvan değişikliği yazılı sınavlarının yaptırılması, sözlü sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür.
…”
hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Gençlik ve Spor Bakanlığının 25.07.2020 tarihinde yapmış olduğu görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavının yazılı kısmından 84 puan alarak Yurt Müdürlüğüne müracaat edenler içinden 2.
olmasına rağmen mülakat sonucunda 50 puan alarak başarısız sayılan başvuran mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
8. Gençlik Ve Spor Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13’üncü maddesinde, adayların, Sınav Kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı hususları bakımından yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği öngörülmektedir.
9. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soru ve cevapların hazırlanmadığı, adaya sözlü olarak soru sorma yöntemi ile soru yöneltildiği ve adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav kurulu değerlendirme tutanaklarında her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmesi yerine “değerlendirme- düşünceler” tutanağında adaya sorulan sorular, sorulara verilen yanıtların yeterli olup olmadığına ilişkin değerlendirme ile bütün kurul üyelerinin ortak değerlendirmesi olduğu anlaşılan gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden adaya ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı tespit edilmiştir.
10. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E. 2016/7249, K. 2016/7249 sayılı kararında, Anayasanın 2’nci maddesi ile Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu hususunun teminat altına alındığı, hukuk devleti olmanın gereklerinden biri olarak ise Anayasanın 125 inci maddesinde idarenin her türlü eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olacağı hükmünün öngörüldüğü, bu kapsamda, sözlü sınav sonucunda adayın başarısız sayılması işleminin de diğer tüm idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime tabi olduğu, bu itibarla ilgili idarenin, yargısal denetim yapılmasını ortadan kaldıracak ya da bu denetimin yapılmasını imkansız kılacak işlem ve eylemlerde bulunmasının mümkün olmadığı, kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılmasının esas olduğu, sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlama görevinin ise hukuka bağlı idarenin yükümlülüğünde bulunduğu ifade edilmektedir.
11. Yine söz konusu Danıştay kararında da belirtildiği üzere, anılan yönetmelik hükmünde belirtilen değerlendirme kriterlerinden gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan kriterlerin ise söz konusu bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Değerlendirmeye etki eden hususların ortaya konulması ve ilgili somut bilgi ve belgelerin temini ise ancak adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin gerekçeleriyle tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
mümkün olabilecektir. (Benzer yönde karar için bkz. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 10.2.2020 tarih E. 2018/2447, K. 2020/290 sayılı kararı)
12. Başvuru konusu somut olayda, her ne kadar sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulmuşsa da, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soru ve cevapların hazırlanmadığı, adaya sözlü olarak soru sorma yöntemi ile soru yöneltildiği ve adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav kurulu değerlendirme tutanaklarında her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmesi yerine “değerlendirme- düşünceler” tutanağında adaya sorulan sorular ile sorulara verilen yanıtların yetersiz olduğuna ilişkin değerlendirme ile bütün kurul üyelerinin ortak değerlendirmesi olduğu anlaşılan gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden adayın yetersiz olduğuna ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı, ancak bu değerlendirmeler sonucunda kurul üyelerini adayın “yetersiz” olduğu kanısına ulaştıran hususların adayın sözlü sınav sonucunda başarısız sayılması işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime olanak tanıyacak derecede ortaya konulamadığı görülmektedir.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak, ilgili idarenin sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işlemini, söz konusu işlemi yargı denetimini mümkün kılacak şekilde tesis etmediği gerekçesiyle, sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın sözlü sınav sonucunda başarısız sayılması işleminin makul süre içerisinde geri alınarak, bir idari işlem olan sözlü sınavın yargısal denetimini mümkün kılacak tedbirlerin alınması suretiyle başvuranın sözlü sınava tabi tutulması yönünde GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr