|
ÖZET: Başvuran, 13 yıldır Adalet Bakanlığı’nda zabıt kâtibi olarak çalışmakta ve çeşitli lisans ile yüksek lisans diplomalarına sahiptir. 19 Ağustos 2023 tarihinde gerçekleştirilen Yazı İşleri Müdürlüğü Görevde Yükselme sınavında, yazılı bölümde ikinci olmasına rağmen sözlü sınavda başarısız sayılmıştır. Bu nedenle, sözlü sınavın yenilenmesini talep etmektedir.
Adalet Bakanlığı, sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların önceden belirlendiğini ve otomatik olarak rastgele seçildiğini açıklamıştır. Ancak, adayların cevaplarının kayda alınmadığı ve değerlendirme kriterlerinin yeterince şeffaf bir şekilde sunulmadığı belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını değerlendirerek, sözlü sınavın iptal edilmesini ve yeni bir sınav düzenlenmesini önermiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, Adalet Bakanlığı’na, gelecekteki sözlü sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, sınav sonuçlarının gerekçeleriyle birlikte kaydedilmesi ve bu süreçte hesap verilebilirliğin sağlanması gerektiği tavsiye edilmiştir. Adalet Bakanlığı’nın bu karar doğrultusunda 30 gün içinde gerekli işlemleri yapması beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/10755-S.24.16407
BAŞVURU NO : 2024/5991
KARAR TARİHİ : 04.10.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Sözlü sınava itiraz hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda; Başvuran, 13 yıldır Adalet Bakanlığı’nda zabıt kâtibi olarak görev yaptığını, çeşitli lisans (Matematik, İnşaat Mühendisliği, Hukuk) ve yüksek lisans (İnşaat Mühendisliği
Tezli Yüksek Lisans, Taşınmaz Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans) bölümlerinden mezun olduğunu, 19 Ağustos 2023’te yapılan Yazı İşleri Müdürlüğü Görevde Yükselme sınavında, yazılı sınavda bulunduğu ilde ikinci olmasına rağmen, sözlü sınavda elendiğini ifade ederek sözlü sınavının yenilenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Adalet Bakanlığının 12/06/2024 tarihli ve E- – – / sayılı yazısında;
2.1. . Sözlü sınavda adaylara yöneltilecek sorular sözlü sınav kurulu tarafından önceden belirlenerek
08.12.2023 tarih ve / sayılı kararla kayıt altına alındığı,
2.2. Kayıt altına alınan sorular arasından, sözlü sınav esnasında elektronik ortamda otomatik olarak rastgele seçilen sorular adaylara yöneltildiği,,
2.3. Hangi soruların sorulduğu kayıt altına alındığı, ancak sorulan sorulara verilecek cevapların kayıt altına alınacağı, sözlü sınav değerlendirilirken değerlendirmenin ne şekilde yapılacağı ve bunların gerekçelerinin kayıt altına alınacağı ile yazı işleri müdürü sözlü sınavının sesli ve görüntülü kayıt altına alınacağına ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından bu hususların kayıt altına alınmadığı,
/
2.4. Sözlü sınava giren tüm adaylara sözlü sınav kurulunun her bir üyesi tarafından verilen sözlü sınav puanlarının, değerlendirme tutanaklarına yazıldığı, imzalanarak kayıt altına alındığı ve birleştirme tutanağı düzenlendiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin “Sözlü sınav” başlıklı 15/A maddesinde; “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının üç katı aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (20 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.”, “Sınav kuruları” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci, üçüncü fıkralarında “Sınav kurulları Bakanlıkça belirlenir… Sözlü sınav kurulu; Personel Genel
Müdür Yardımcılarından birinin başkanlığında, Bakanlıkta görevli hâkim ve savcı sınıfından dört üyenin katılımıyla toplam beş asıl üyeden oluşur. Aynı usulle yedek üyeler de belirlenir. Gerektiğinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav kurulu oluşturulabilir.”, “Sınav kurulunun görevleri başlıklı 17 nci maddesinin son fıkrasında “Sözlü sınav kurulunun görevleri; (Değişik ibare:RG-1/2/2017-29966)sözlü sınava katılmaya hak kazananları belirlemek ve duyurmak, sözlü sınav tarihini belirlemek, sözlü sınav sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, sözlü sınavları yapmak ve değerlendirmek, sözlü sınav sonucuna göre başarı listesinin düzenlenmesini ve ilanını sağlamak, sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak, sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemleri yürütmektir.
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, 13 yıldır Adalet Bakanlığı’nda zabıt kâtibi olarak görev yaptığını, çeşitli lisans (Matematik, İnşaat Mühendisliği, Hukuk) ve yüksek lisans (İnşaat Mühendisliği Tezli Yüksek Lisans, Taşınmaz
Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans) bölümlerinden mezun olduğunu, 19 Ağustos 2023’te yapılan Yazı İşleri Müdürlüğü Görevde Yükselme sınavında, yazılı sınavda bulunduğu ilde ikinci olmasına rağmen, sözlü sınavda elendiğini ifade ederek sözlü sınavının yenilenmesini talep etmektedir.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E: / K: / sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
10. Danıştay 12 nci Dairesinin 29/12/2017 tarihli ve E: / K: / tarihli kararında; …”davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
11. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 03/07/2019 tarihli ve E: / K: / sayılı kararında davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlandığı ve tutanağa bağlandığı, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterildiği, ancak adaylara sorulan soruların kayda geçirilmediği görülen davada, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı hüküm altına alınmıştır.
12. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde sözlü sınav kurullarının oluşturulmasında geçerli olacak esaslar, sınav kurulu tarafından sınav öncesinde soruların hazırlanacağı veya hazırlatacağı ile değerlendirmeye esas kriterler hüküm altına alınmıştır.
13. Dosya kapsamından başvuranın 19.08.2023 tarihli Adalet Bakanlığı Görevde Yükselme Sınavının yazılı bölümünden 86 puan aldığı, yazı işleri müdürü kadrosu için girdiği sözlü sınavdan 62 puan alarak başarısız olduğu görülmüştür. İdarenin cevapları ve dosyadaki belgeler incelendiğinde, sözlü sınav
/
kurulunun mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınavın objektif kriterler çerçevesinde yürütülmesini teminen sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların önceden hazırlandığı, hazırlanan bu soruların sınav esnasında elektronik ortamda otomatik olarak rastgele seçilen sorular adaylara yönetildiği, adaya 1 alan bir de genel kültür sorusu sorulduğu, hangi soruların sorulduğunun dosyada yer aldığı, adayın cevaplarının tutanak altına alınmadığı ve sınavın sesli/ görüntülü kayıt altına alınmadığı görülmüştür.
14. Başvuran hakkında düzenlenen sözlü sınav puan değerlendirme formları incelendiğinde, bir başkan ve dört üyeden oluşan sınav komisyonu tarafından 20 puan üzerinden değerlendirilen sınav konularına ilişkin bilgi düzeyine bütün komisyon üyelerinin her biri tarafından tam puan takdir edildiği, yine 20 puan üzerinden yapılan değerlendirmede bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü kriterine, bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı 5’er puan takdir edildiği, 20 puan üzerinden yapılan değerlendirmede liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu kriterine bütün komisyon üyeleri tarafından yine ayrı ayrı 6’şar puan takdir edildiği, 15 puan üzerinden yapılan değerlendirmede öz güveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı kriterine bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı 6’şar puan takdir edildiği, 15 puan üzerinden yapılan değerlendirmede genel kültürü ve genel yeteneği kriterine bütün komisyon üyeleri tarafından tam puan verildiği ve 10 puan üzerinden yapılan bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı kriterine bütün komisyon üyeleri tarafından tam puan verilmek suretiyle başka bir deyişle başvurana komisyon üyeleri tarafından her bir değerlendirme kriteri için aynı puanın verildiği anlaşılmıştır.
Komisyon üyelerinin tutanağı
Puan Aldığı
Değeri Puan a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi 20 20 b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme
20 5
gücü c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu
20 6
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı 15 6 d) Genel kültürü ve genel yeteneği 15 15 e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı
10 10
TOPLAM 100 62
15. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E: / K: / sayılı Kararında; “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu
/
bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” İfadelerine, Danıştay 12. Dairesinin E. / K: / sayılı Kararında; “…Davacı hakkında her bir kriter yönünden yapılan değerlendirmede bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen bütün kriterler için komisyon üyelerinin aynı puanı takdir etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının yapılan sözlü sınav neticesinde başarısız sayılması işleminde hukuka uygunluk görülmemiştir.”, İfadelerine yer verilmiştir.
16. Bu noktada her ne kadar sözlü sınav kurulu yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulmuş adaylara sorulacak sorular elektronik ortamda otomatik olarak rastgele seçilen sorulardan oluşturulmuş olsa da, başvuran tarafından verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, kurul üyelerince başvurana verilen puanların ayrı ayrı gerekçelendirilmediği gibi her bir kurul üyesince bütün kriterler için başvurana aynı puanın takdir edilmiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın sözlü sınav sonucunda başarısız sayılması işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime olanak tanıyacak derecede ortaya konulamadığı ve adayın sözlü sınavda objektif bir değerlendirmeye tâbi tutulmadığı sonucuna varılmıştır.”
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyduğu belirlenmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuruya konu görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavının başvuran açısından iptal edilerek hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun olacak şekilde yeni bir sözlü sınav düzenlenmesi; bundan sonra düzenlenecek sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirlerin ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması hususunda ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA; /
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adalet Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/