Sözlü sınavda nesnellik ve şeffaflık ilkelerine uygunluk ile sesli-görüntülü kayıt zorunluluğu olmadan yapılan değerlendirme itirazı (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/11187-S.22.17192

BAŞVURU NO : 2022/5881

KARAR TARİHİ : 05/09/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

Görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavına itiraz hakkında.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 19/04/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Antalya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yaptığını, 2017, 2019 ve 2021 yıllarında Öğretmen unvanı için girmiş olduğu unvan değişikliği yazılı sınavlarında başarılı olmasına rağmen, sözlü sınavlarında başarısız sayıldığını belirterek; Ceza ve

Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından 8/11/2021- 17/02/2022 tarihleri arasında yapılan ve 12/03/2022 tarihinde sonuçları açıklanan Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği Sınavı mülakat sonucunda başarısız sayılmasına itiraz etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığının 16/06/2022 tarih ve / sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Başvurucunun yazılı sınav puanın 94,444, sözlü sınav puanının ise 63 olduğu, ilgilinin, sözlü sınav sonucunda 788 aday içerisinden 388. sırada yer alarak başarısız sayıldığının anlaşıldığı, 2.2. Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının sözlü sınav kısmının Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğü Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda 08 Kasım 2021 – 17 Şubat 2022 tarihlerinde yapıldığı ve yüz tam puan üzerinden en az 70 puan alanların başarılı sayıldığı, 2.3. Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı Nihai Başarı Listesinin, anılan Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle başarı puanları tespit edilerek oluşturulduğu ve başarı sıralamasının 12.03.2022 tarihinde

Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde ilan edildiği, 2.4. Sözlü sınav esnasında görsel ve yazılı kayıt yapılıp yapılmadığı hususuna ilişkin olarak, Ceza ve

Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda sözlü sınavın kayıt altına alınabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığından, söz konusu itirazlara karşı Danıştay’a açılan davalarda kamu kurumları aleyhine verilen bir karar bulunmadığının anlaşıldığı, 2.5. Ceza infaz kurumlarında dezavantajlı ve kırılgan grupların barındırıldığı, üstlenilecek görevin gerektirdiği hassasiyet ve riskin yüksek olması sebebiyle görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadroların önem arz ettiği, her ne kadar yazılı sınav önemli kıstaslardan biri olsa da, ilgili yönetmelik hükümlerine göre tek kıstas olmadığının açık olduğu, bu sebeple sözlü sınavda mevzuat, genel kültür ve alan bilgisi sorularının yanı sıra adayın çalıştığı esnada karşılaşacağı kriz durumlarında nasıl bir tepki vereceğini ölçer nitelikte sorular sorularak ve özellikle Genel Müdürlüğün hizmet alanları, hizmetin ve kadronun niteliği de göz önünde bulundurularak değerlendirme yapıldığı, 2.6. Sözlü sınavın Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Yönetmeliği ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümleri doğrultusunda gerçekleştirildiği ve sözlü sınav sonucuna etki edecek herhangi bir hatanın bulunmadığı, 2.7. Başvurucunun, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), d)

Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirildiği ve sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak başvurucunun sözlü sınav puanının 45 olarak tespit edildiğinin görüldüğü, bu kapsamda itiraz üzerine yapılan değerlendirme sonucu sözlü sınav esnasında herhangi bir maddi hata bulunmadığı ve ilgilinin sözlü sınav sonucunda ve nihai başarı listesindeki sıralamasında herhangi bir değişiklik olmadığı, 2.8. Başvurucunun itirazının değerlendirildiği, sözlü sınav sonucunda ve nihai başarı listesindeki sıralamasında herhangi bir değişiklik olmadığı tespit edildiğinden yapılacak herhangi bir işlemin bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı

74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 3 üncü maddesinde, “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:…

Kariyer:

B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.

Liyakat:

C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”, 6. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin, 6.1. “Sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Yapılan yazılı sınavda başarılı olanlardan sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir.

Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.” 6.2. “Sınav sonuçlarının açıklanması ve başarı sıralaması” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve

Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde ilan edilir.

Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir.

Genel Müdürlükçe ihtiyaç duyulması halinde, görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro sayısı nedeniyle ataması yapılamayan personel, başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir.

İlgililer, başarı sıralamasının Genel Müdürlük internet sitesinde yayınlanmasından itibaren beş iş günü içerisinde, yazılı olarak yazılı sınav kuruluna itiraz edebilir. Sınav kurulu bu itirazları, beş iş günü içerisinde sonuçlandırarak ilgilisine tebliğ eder. İtiraz üzerine verilen kararlar idari yönden kesindir.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın taleplerinin kısmen kabulü kısmen reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yaptığını, 2017, 2019 ve 2021 yıllarında Öğretmen unvanı için girmiş olduğu unvan değişikliği yazılı sınavlarında başarılı olmasına rağmen, sözlü sınavlarında başarısız sayıldığını belirterek; Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından 8/11/2021- 17/02/2022 tarihleri arasında yapılan ve 12/03/2022 tarihinde sonuçları açıklanan Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı mülakat sonucunda başarısız sayılmasına itiraz etmektedir.

9. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde; İnfaz ve Koruma Memuru olarak çalışmakta olan başvuranın, Öğretmen unvanına atanmak için görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına girdiği, yazılı sınav puanın 94,444 olduğu, sözlü sınav puanının ise 63 olduğu, sözlü sınav sonucunda 788 aday içerisinden 388. sırada yer alarak başarısız sayıldığı anlaşılmaktadır.

10. Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının sözlü sınav kısmının, Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğü Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda, 08 Kasım 2021 – 17 Şubat 2022 tarihlerinde yapıldığı ve yüz tam puan üzerinden en az 70 puan alanların başarılı sayıldığı; Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı Nihai Başarı Listesinin, anılan Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle başarı puanları tespit edilerek oluşturulduğu ve başarı sıralamasının 12.03.2022 tarihinde Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde ilan edildiği görülmektedir.

11. Başvurucunun sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirildiği ve sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak başvurucunun sözlü sınav puanının 63 olarak tespit edildiği; bu kapsamda itiraz üzerine yapılan değerlendirme sonucu sözlü sınav esnasında herhangi bir maddi hata bulunmadığı ve başvuranın sözlü sınav sonucunda ve nihai başarı listesindeki sıralamasında herhangi bir değişiklik olmadığı anlaşılmıştır.

12. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise; komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme formundaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığına veya sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir kanaat oluşmadığı değerlendirilmektedir.

13. Bunun yanı sıra, İdare tarafından yapılan açıklamadan; sözlü sınavda sesli veya görüntülü kayıt almanın ilgili mevzuatta zorunlu tutulmaması nedeniyle, Sözlü Sınav Değerlendirme Formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı, dolayısıyla adayların sözlü sınav sorularına vermiş oldukları cevapların kayıt altına alınmadığı anlaşılmaktadır.

14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavında başarısız sayılması işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

16. Ayrıca, İdare tarafından sözlü sınav öncesinde sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Bu kapsamda, başvuranın yazılı sınavda yüksek bir puan alarak girmeye hak kazandığı sözlü sınavda, gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde belirlenen başarı düzeyinin altında verilen puanlara ilişkin herhangi bir gerekçeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Antalya İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ, KISMEN

KABULÜ ile; Başvuranın sözlü notunun düzeltilmesi, sözlü sınavın yenilenmesi taleplerinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde Adalet Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığınca, bu karar üzerine tesis

edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza ve başvurana bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Adalet Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi