Sözlü sınavda önceden hazırlık yapılmaması ve puanların gerekçelendirilmemesi nedeniyle hukuka uygunluk değerlendirmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/8556-S.22.13058

BAŞVURU NO : 2022/5814

KARAR TARİHİ : 04/07/2022

TAVSİYE KARARI

HAKKARİ VALİLİĞİ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınav puanına itiraz hk.

BAŞVURU TARİHİ : 18/04/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, İçişleri Bakanlığı tarafından 14/11/2021 tarihinde Ankara’da yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına girdiğini, 01/12/2021 tarihinde açıklanan sınav sonucunda 96,250 puan alarak Hakkâri Valiliğince oluşturulmuş olan komisyonunun idaresinde yapılan 15/02/2022 tarihli sözlü mülakata katılmaya 2. olarak hak kazandığını, Hakkâri Valiliği Sınav komisyonu tarafından 15/02/2022 tarihinde yapılan mülakatta tarafına sadece yazılı sınav konularına ilişkin sorular yöneltildiğini ve bunları doğru cevapladığını, ancak başvuru kılavuzunda yer alan “liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, İkna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” hususlarına yönelik hiçbir soru yöneltilmediğini ve bu hususlar ile ilgili hiçbir değerlendirme yapılmadığını, kılavuzda belirtilen sınav usullerine aykırı bir şekilde tarafına eksik değerlendirme yapılarak 70 puan verildiğini iddia ederek, yazılı sınavdaki ikincilik hakkının verilmesi ile mülakat sınavının şeffaf, adil ve açık bir şekilde yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Hakkari Valiliği İl

Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından gönderilen 20/06/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. Valilikte sınav kapsamına alınan 8 şef kadrosu için 34 adayın mülakata alındığı, başarılı olan adaylara ilişkin bilgi ve belgelerin, Valilik Makamından alınan 20.08.2021 tarih ve 5977 sayılı İl Sınav Komisyonu

Olurunun, her bir komisyon üyesine ait puan değerlendirme formunun gönderildiği,

2.2. 18.01.2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 14′ üncü maddesinin 4′ üncü fıkrasında yer alan, “Sözlü

sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz” hükmü uyarınca görüntülü ve/veya sesli kayıt tutulmadığı,

2.3. İlgili Yönetmeliğinin 14′ üncü maddesinin 1′ inci fıkrasının (a, b, c, ç, d ve e ) bentlerindeki hususlara göre değerlendirme yapıldığı,

2.4. Şikayet sahibinin yargı organlarına açılmış veya sonuçlanmış bir davası bulunmadığı, diğer adaylardan yargı yoluna başvuran aday bulunmadığı, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 18.01.2020 Tarih ve 31012 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin,

5.1. “Sözlü sınav” başlıklı 14’üncü maddesinde, “(1) Yazılı sınavdan en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday, sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adayların tamamı sözlü sınava çağırılır. İlgili aday, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), konularında, sınav duyurusunda belirtilecek ağırlıkları da esas alınarak 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır.

(2) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi kadrolardan … taşra teşkilatında ilan edilen kadrolar için ise valiliklerce oluşturulan sınav kurulları tarafından sözlü sınavlar gerçekleştirilir.

…

(4) Sözlü sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.

5.2. “Sınav kurulları ve görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek üzere; … taşra teşkilatında valinin onayı ile sınav kurulları teşekkül ettirilir. Sınav kurulları başkan dâhil beş üyeden oluşur.

(2) Sınav kurulu üyeleri görevde yükselme sınavı ile, unvan değişikliği sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim veya ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.

…

/

(4) Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması, başarı listelerinin düzenlenmesi ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür.

(5) Sınav kurullarının sekretarya hizmetleri; Bakanlık merkez teşkilatında Personel Genel Müdürlüğü, valiliklerde il yazı işleri müdürlükleri tarafından yerine getirilir.

…

(7) Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır.

…”

5.3. “Başarı notu ve başarı listesi” başlıklı 17 nci maddesinde, “(1) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olabilmek için 100 tam puan üzerinden yazılı sınavda en az altmış, sözlü sınavda ise en az yetmiş puan almak şarttır.”

5.4. “İtiraz” başlıklı 19 uncu maddesinde, “… (5) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sözlü sınav sonuçlarına itirazlar; sonuçların ilan edildiği tarihten itibaren en geç iki iş günü içinde yapılır ve en geç beş iş günü içinde sonuçlandırılarak ilgililere yazılı olarak bildirilir.

(6) İtiraz üzerine yapılan değerlendirme sonucunda verilen kararlar kesin olup ikinci kez itirazda bulunulamaz.”

hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. İçişleri Bakanlığı görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavından 96,250 puan alan başvuran, Hakkâri Valiliğince oluşturulmuş olan komisyon tarafından yapılan sözlü sınavda tarafına eksik değerlendirilme yapılarak 70 puan verildiğini iddia ederek, yazılı sınavdaki ikincilik hakkının verilmesi ile mülakat sınavının şeffaf, adil ve açık bir şekilde yapılmasını talep etmektedir.

8. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sınav Komisyonunca her bir adayın yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 14′ üncü maddesinin 1′ inci fıkrasının (a, b, c, ç, d ve e )

bentlerindeki hususlara göre değerlendirmeye tabi tutulduğu, başvurana sözlü sınav sonucunda 70 puan verildiği, ancak 8 adet şef kadrosu için 8 asil, 8 yedek olmak üzere 16 adayın belirlendiği, başvuranın 17.

Aday olarak kontenjan dışında kaldığı anlaşılmaktadır.

9. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve sayılı kararında, Anayasanın 2’nci maddesi ile Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu hususunun teminat altına alındığı, hukuk devleti olmanın gereklerinden biri olarak ise Anayasanın 125 inci maddesinde idarenin her türlü eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olacağı hükmünün öngörüldüğü, bu kapsamda, sözlü sınav sonucunda adayın başarısız sayılması işleminin de diğer tüm idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime tabi olduğu, bu itibarla ilgili idarenin, yargısal denetim

yapılmasını ortadan kaldıracak ya da bu denetimin yapılmasını imkansız kılacak işlem ve eylemlerde bulunmasının mümkün olmadığı, kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılmasının esas olduğu, sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlama görevinin ise hukuka bağlı idarenin yükümlülüğünde bulunduğu ifade edilmektedir.

10. İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 14’üncü maddesinde ilgili adayın, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi konusunda 50 puan, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü bakımından 10 puan, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu yönünden 10 puan, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı hususu konusunda 10 puan, genel kültürü ve genel yeteneği bakımından 10 puan ve bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönünden ise 10 puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalamasının alınarak adayların sözlü sınav puanının tespit edileceği, sözlü sınavda 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alanların ise başarılı sayılacağı, sözlü sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılamayacağı öngörülmektedir.

11. Yine söz konusu Danıştay kararında da belirtildiği üzere, anılan yönetmelik hükmünde belirtilen değerlendirme kriterlerinden gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan kriterlerin ise söz konusu bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Değerlendirmeye etki eden hususların ortaya konulması ve ilgili somut bilgi ve belgelerin temini ise ancak adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin gerekçeleriyle tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olabilecektir.

12. Başvuru konusu somut olayda, her ne kadar il sınav komisyonu mevzuata uygun olarak oluşturulmuş ve her bir komisyon üyesince puan değerlendirme formu hazırlanmışsa da, sözlü sınav öncesinde sınavda sorulacak sorular ve cevapların hazırlanmadığı, adaya yöneltilen sorunun belirlenme usulünü gösterir herhangi bir bilgi ve belgenin Kurumumuza ibraz edilmediği, adaya yöneltilen soru ile adayca verilen cevabın kayda geçirilmediği, sözlü sınav değerlendirme formlarında her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın ilgili Yönetmelik hükmü uyarınca sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı tespit edildiğinden, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı kararı birlikte göz önünde bulundurularak, sözlü sınav sonucunda başvurana 70 puan verilmesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru

/

yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın sözlü sınav sonucunda 70 puan verilmesi işleminin makul süre içerisinde geri alınarak, bir idari işlem olan sözlü sınavın yargısal denetimini mümkün kılacak tedbirlerin alınması suretiyle başvuranın sözlü sınava tabi tutulması, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, soruların kura veya zarftan çekme suretiyle belirlenmesi, Komisyon üyelerince tutulan tutanaklarda verilen puanların gerekçelerine yer verilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde

HAKKARİ VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

HAKKARİ VALİLİĞİNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın başvurana ve gereği için HAKKARİ VALİLİĞİNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi