Sözlü sınavda puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmemesi ve kayıt altına alınmaması üzerine yapılan hukuki değerlendirme (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/11857-S.22.18171

BAŞVURU NO : 2022/4481

KARAR TARİHİ : 16/09/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınava ilişkin talepler hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, başvurusunda özetle; D Tipi kapalı ceza infaz kurumunda sicil no ile infaz ve koruma memuru olarak 18.Mayıs 2010 tarihinden bu yana görev yaptığını, 04.Eylül 2021 tarihinde yapılan görevde yükselme sınavına idari memurluk alanında katıldığını ve yazılı sınav sonucunda 87.91 puan alarak alanında Türkiye 108.si olduğunu ve 16 Kasım 2021 tarihinde sözlü sınava katıldığını 12 Mart

2022 tarihinde açıklanan sonuçlarda sözlü sınavda sorulan soruları doğru ve düzgün bir şekilde

cevaplamasına rağmen “Başarısız” sayılarak elendiğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Ceza infaz kurumlarında dezavantajlı ve kırılgan grupların barındırıldığı, üstlenilecek görevin gerektirdiği hassasiyet ve riskin yüksek olması sebebiyle görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadroların önem arz ettiği, her ne kadar yazılı sınav önemli kıstaslardan biri olsa da ilgili yönetmelik hükümlerine göre tek kıstas olmadığı, ayrıca sözlü sınavda mevzuat, genel kültür ve alan bilgisi sorularının yanı sıra adayın çalıştığı esnada karşılaşacağı kriz durumlarında nasıl bir tepki vereceğini ölçer nitelikte sorular sorularak ve özellikle Genel Müdürlüğün hizmet alanları, hizmetin ve kadronun niteliği de göz önünde bulundurularak değerlendirme yapıldığı,

2.2. Sınav kurulu tarafından sözlü sınavda adaylara alan bilgisi ile genel kültür ve genel yetenek alanlarında yöneltilen soruların önceden hazırlandığı, hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen soruların adaya yöneltildiği, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri gereği sözlü sınav işlemlerinin

gerçekleştiği, her adaya yeteri kadar süre ayrıldığı, söz konusu yönetmelik hükümleri gereği sözlü sınav işlemleri esnasında cevapların tutanak altına alınmasına ilişkin hüküm bulunmadığından tutanak tanzim edilmediği, ancak adaya yöneltilen soruların kayıt altına alındığı, aday değerlendirme formları anılan

Yönetmelik ekinde tanzim edilmiş standart formlar olduğundan kayıt bilgilerine bu form üzerinde yer verilmediği, a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirildiği,

2.3. Sözlü sınav kurulunun Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 13 üncü maddesi ve Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda oluşturulduğu ve kimlerden oluştuğuna ilişkin söz konusu belgelenin bir örneğinin ekte gönderildiği,

2.4. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliği ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda sözlü sınavın kayıt altına alınabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, söz konusu itirazlara karşı Danıştay’a açılan davalarda kamu kurumları aleyhine verilen bir karar bulunmadığı,

2.5. Söz konusu sınav sonuçlarına ilişkin Bakanlık aleyhine dava açıldığı, ancak sonuçlanan herhangi bir idari dava bulunmadığı,

ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,

3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”

3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliğinin,

5.1. “Sözlü Sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde;“ (…) yapılan yazılı sınavda başarılı olanlardan sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir.

Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.

5.2. “Sınav kurulları ve görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinde; “… Sözlü sınav kurulu, en az biri personel biriminde görevli, beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur. Kurulun başkanlığını Genel Müdürün belirleyeceği genel müdür yardımcısı veya daire başkanı yapar. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar. İhtiyaç halinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav kurulu oluşturulabilir.

…

Adayların sırf sözlü sınava ilişkin itirazları sözlü sınavı yapan sınav kurulunca değerlendirilir.

…

Sınav kurulu, üye tam sayısı ile toplanır ve kararlar oy çokluğuyla alınır.”

hükümleri düzenlenmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan

Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Görevde Yükselme ve

Unvan değişikliği sözlü sınavına itiraz ettiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

9. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde; sözlü sınava çağrılan adayın, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan) şeklindeki kriterler çerçevesinde yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edileceği ve sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir.

10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, adayın bizzat kendisi tarafından seçilen soruların adaya yöneltildiği, bu sorular haricinde adayı tanımaya, başvurduğu unvanın gerektirdiği yetkinlikleri belirlemeye, mesleki bilgi ve tecrübelerini anlamaya dayalı soruların da yöneltildiği, ancak sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.

12. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından

“puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvuranın, yeniden sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin REDDİ;

Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde ADALET BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASI;

Kararın başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliği,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi