|
ÖZET: Başvuran, Batman Belediyesi’nde itfaiye eri olarak çalışmakta iken, 2022 yılında yapılan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı’nın yazılı bölümünde 93 puan almasına rağmen, sözlü mülakattan 62 puan alarak başarısız sayıldığını iddia ederek mülakatın iptali ve telafi talebinde bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif bir şekilde yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Yönetmeliğe göre, sözlü sınavda adayların puanları belirli kriterlere göre değerlendirilmeli ve bu puanların gerekçeleri tutanaklarda açıkça belirtilmelidir.
Yapılan inceleme sonucunda, sözlü sınavda adaylara sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmediği, puanların gerekçelendirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın sözlü sınavda objektif bir değerlendirmeye tabi tutulmadığını göstermektedir. Dolayısıyla, idarenin sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işleminin hukuka uygun olmadığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın yeniden sözlü sınava alınması ve gelecekteki sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak yapılması yönünde tavsiye kararı verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7410-S.23.12049
BAŞVURU NO : 2023/384
KARAR TARİHİ : 14/06/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BATMAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakata itiraz hk.
BAŞVURU TARİHİ : 08/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; kurum sicil numarasıyla Batman Belediye’si bünyesinde itfaiye eri unvanıyla 657’ye tabi Devlet Memuru olarak çalıştığını, 2022 yılında Bakanlığın açtığı Yerel Yönetimler
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavında şartlarını taşıdığı ”İtfaiye Amiri” kadrosuna başvuruda bulunduğunu ve 21.08.2022 Anadolu Üniversitesi tarafından tüm ülkede merkezi olarak yapılan sınavdan 93,33 puan aldığını ve bu puanla aynı unvan için başvuru yapan 9 kişi arasında da birinci olduğunu,
08.12.2022 tarihinde Batman Belediyesi’nde Görevde Yükselme Sınav Kurulu tarafından sözlü mülakat
sınavına katıldığını ve mülakat esnasında bazı adaylara teknik sorular, bazı adaylara yorum soruları, bazı adaylara şıklı sorular sorulduğunu sorulan soruların çoğunun mesleki bilgi ve beceriyle ilgisinin olmadığını,
05.01.2023 tarihinde Batman Belediye’sinin kendi internet sitesi üzerinden yayınladığı sonuçlara göre sözlü
mülakattan 62 puan alarak başarısız sayıldığını öğrendiğini mülakatın objektif olmadığını belirterek, bu durumun incelenmesini, mülakatın iptalini ve gerekli telafilerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Batman Belediye
Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin Sınav kurulu ve görevleri başlıklı 14.Maddesinde “ (1) Yerel yönetimlerce yazılı ve sözlü sınavlara ilişkin görevde yükselme ve unvan değişikliği işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu teşkil edilir. Sınav kurulu, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, üyelerden biri personel işlerinden sorumlu birim temsilcisi olmak üzere, atamaya
yetkili amirce belirlenecek üyelerden teşekkül eder. Aynı usulle birer yedek üye belirlenir. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından da kamu görevlileri sınav kurulunda üye olarak görevlendirilebilir.” hükmü kapsamında Kurulun oluşturulduğu,
2.2. Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğinde sözlü sınavın görsel kayıt altına alınacağına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığından sözlü sınavın yazılı, görüntülü ve/veya sesli kayıt altına alınmadığı,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 02/07/2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile
Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair
Yönetmeliğin;
5.1. “Sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde;”(1) Yazılı sınavda başarılı olanlardan en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Sözlü sınav, ilgili yerel yönetim tarafından yapılır.
(2) Yazılı sınav sonuçlarının açıklanmasını müteakip en geç dört ay içinde sözlü sınav yapılır, sonuçlandırılır ve başarı listesi ilan edilir.
(3) Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
(4) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Bu ölçütlerden (a) bendinde yer alan ölçütün puan ağırlığı elli; diğer ölçütlerin her birinin puan ağırlığı ondur. Her üye, ilgili personel için vermiş olduğu puanları, bu ölçütleri ve puan ağırlığını esas alarak gerekçelendirir ve sözlü sınav tutanağına kaydeder.
(5) Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınav tutanağında gerekçesi belirtilmeyen veya ölçütler için belirlenen puan ağırlığı ile bağdaşmayan puanlar ortalamaya dâhil edilmez.
(6) Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılırlar.
(7) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sözlü sınav sonuçlarına itirazlar; sonuçların ilan edildiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde ilgili yerel yönetimin sınav kuruluna yapılır ve en geç beş iş günü içinde söz konusu sınav kurulunca sonuçlandırılarak ilgililere yazılı olarak bildirilir.
(8) İtiraz üzerine yapılan değerlendirme sonucunda verilen kararlar kesin olup ikinci kez itirazda bulunulamaz.”
5.2. “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 14. Maddesinde; “(1) Yerel yönetimlerce yazılı ve sözlü sınavlara ilişkin görevde yükselme ve unvan değişikliği işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu teşkil edilir. Sınav kurulu, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, üyelerden biri personel işlerinden sorumlu birim temsilcisi olmak üzere, atamaya yetkili amirce belirlenecek üyelerden teşekkül eder. Aynı usulle birer yedek üye belirlenir. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından da kamu görevlileri sınav kurulunda üye olarak görevlendirilebilir.
(2) Sınav kurulunu teşkil eden üyeler, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı ile alınacak personelden; görev, lisansüstü hariç öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.
(3) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına sınav kurulunun başkan ve üyelerinin eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının katıldığının tespit edilmesi halinde, bu üye veya üyeler sınav kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yedek üye veya üyeler görevlendirilir.
(4) Sınav kurulu; sözlü sınavların yapılması, değerlendirilmesi, sınav sonuçlarının ilanı, başarı listesinin düzenlenmesi, sözlü sınavlara ilişkin itirazların incelenip sonuçlandırılması ve ilgili diğer işleri yürütür.
(5) Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının yazılı bölümünde 93 puan almasına rağmen sözlü mülakattan 62 puan alarak başarısız sayıldığını belirterek, mülakatının iptali ve gerekli telafinin yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. İlgili Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde, adayların, Sınav Kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (%50), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (%10), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (%10), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (%10), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (%10), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (%10), hususları bakımından yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği ve en az 70 puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir. Bununla birlikte Yönetmeliğin aynı maddesinde “Sözlü sınav tutanağında gerekçesi belirtilmeyen veya ölçütler için belirlenen puan ağırlığı ile bağdaşmayan puanlar ortalamaya dâhil edilmez.” denilerek puanlamanın nasıl yapılması gerektiğine dair Kurul üyelerine yol gösterilmektedir.
10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlanmadığı, sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara ve cevaplara dair tutanak tutulmadığı, her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanlar yer alsa da her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın ayrı ayrı gerekçelendirilmediği hatta genel bir değerlendirme bile yapılmadığı, toplamda Komisyon üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının yazılı puandan çok farklı olduğu başvurana dair tutulan Değerlendirme Formundan anlaşılmaktadır.
/
12. Konuya ilişkin ilgili mevzuatın ve bilgi/belgelerin incelenmesi sonucu; her ne kadar sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulmuşsa da, başvurana hangi soruların sorulduğunun kayıt altına alınmadığı, sorulan soruların ve sorulara ait cevap anahtarının önceden hazırlanmadığı, adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği birlikte değerlendirildiğinde adayın sözlü sınav sonucunda başarısız sayılması işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime olanak tanıyacak derecede ortaya konulamadığı ve adayın sözlü sınavda objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı sonucuna varılmaktadır.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;, ilgili idarenin sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işlemini, söz konusu işlemi yargı denetimini mümkün kılacak şekilde tesis etmediği ve adayın sözlü sınavda objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı gerekçeleriyle, sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işleminde hukuka uyarlık bulunamadığından bahisle, başvuranın yeniden sözlü sınava alınmasına ve
İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
15. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa ayrı ayrı geçirildiği, bunun dışında ayrıca cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, İdarenin adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan bir kriterdir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın, sözlü sınava yeniden alınması ve sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması yönünde BATMAN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın BAŞVURANA ve BATMAN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi