|
ÖZET: Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı’ndaki unvan değişikliği sınavında yazılı puanının mülakatta da aynen verildiğini ve bu durumun mağduriyet yarattığını belirterek, değerlendirmenin yeniden yapılmasını talep etmiştir. Sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İnceleme sonucunda, sözlü sınavda başvurana üç soru sorulmasına rağmen, yalnızca bir doğru cevabın değerlendirilmediği ve komisyon üyelerinin verdikleri puanların gerekçelerinin yeterince açıklanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, adayın başarısız sayılma işleminin hukuki denetime tabi tutulmasını engellemiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavda yeniden değerlendirilmesi ve gelecekteki sınavlarda verilen puanların gerekçelerinin açıklanması yönünde Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, adaletin sağlanması ve kamu hizmetlerinin etkinliği açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12650-S.22.19341
BAŞVURU NO : 2022/5055
KARAR TARİHİ : 30/09/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakata itiraz hk.
BAŞVURU TARİHİ : 04/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri
Genel Müdürlüğünde Şef olarak görev yaptığını, 02-03 Mart 2021 tarihlerinde yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavında taban puanın 60 olarak açıklandığını ve söz konusu sınavda 60 üstü alan adayların sınavda başarılı sayılıp sözlü mülakata çağrıldığını ancak sözlü sınavda her adaya yazılı sınav notunun aynısının verildiğini ve Bakanlığın da mülakatta 70 puan altında alan kişilerin başarısız sayıldığı için tercih yapamayacaklarını açıkladığını kendisinin de yazılı sınavdan 66,6 aldığı için sözlü sınavdan da 67 alarak başarısız sayıldığını ifade ederek, yaşanan mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ankara İl Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Sınav yapılacak her salon için oluşturulacak Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonunun Millî
Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle
Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin birinci fıkrası “Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir” hükmü gereğince milli eğitim müdürü, milli eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü ve alan uzmanlarından olmak üzere görevlendirildiği,
2.2. Başvuranın sınav performansına delil teşkil edebilecek mülakat esnasında herhangi bir yazılı, görüntülü veya sesli kayıt alınmadığı,
2.3. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü mülakatının, Millî
Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle
Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14.maddesi gereğince oluşturulan komisyonlar tarafından, Yönetmeliğin 16.maddesi çerçevesinde değerlendirildiği ve sonuçlandırıldığı,
2.4. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sözlü Sınavları ilgi (a)
Yönetmeliğin Sınav Sonuçlarına İtiraz başlıklı 18. Maddesinde “Sözlü sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren duyuruda belirtilen süre içinde merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerde il millî eğitim müdürlüklerine itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgili sözlü sınav ve değerlendirme komisyonunca en geç on iş günü içinde incelenerek oy çokluğuyla karara bağlanır ve itirazların muhatabı birimlerce itiraz sahiplerine yazılı olarak bildirilir.” denildiği, Millî Eğitim
Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Yönetmeliği
Kapsamında Yapılacak Sözlü Sınav Duyurusu ve Uygulama Takviminde anlaşılacağı üzere sözlü sınav sonuçlarının 30 Ağustos 2021 tarihinde Bakanlığın resmi internet sitesinde açıklandığı ve itiraz için son başvuru tarihinin 03.09.2021 olmasına rağmen, başvuranın konu ile ilgili idareye yapmış olduğu bir başvuru bulunmadığı,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme
Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğinin
5.1. “Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 14. Maddesinde; “(Başlığı ile Birlikte
Değişik:RG-13/1/2018-30300) (1) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu; Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek
üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir.
(2) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu merkezde ve illerde kurulur. Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav ve değerlendirme komisyonu oluşturulabilir.
(3) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, sınava alınacak personelden ihraz ettikleri kadro unvanı ve lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere öğrenim itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.
(4) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, eşleri ile ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil)
kan ve kayın hısımlarının katılacağı sözlü sınavlara ilişkin iş ve işlemlere dâhil olamazlar. Bu durumdaki asıl üyelerin yerine yedek üye görevlendirilir.
(5) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya komisyon başkanının marifetiyle yedek üye katılır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır.
Sözlü sınav değerlendirmesi ise her üye tarafından ayrı ayrı yapılır.
(6) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonunun sekretarya hizmetleri; merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce, illerde ölçme, değerlendirme ve sınav hizmetleri birimlerince yürütülür.”
5.2. “Sözlü sınav” başlıklı 16. maddesinde; (Değişik:RG-13/1/2018-30300)
(1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavında başarılı olanlardan duyuruda ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar aday, puan üstünlüğüne göre sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava alınır.
(2) Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları şunlardır:
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi %20, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü %15, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu %15, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı %15, d) Genel kültürü ve genel yeteneği %20, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı %15, (3) Sözlü sınava giren adaylar, Ek-1 Sözlü Sınav Değerlendirme Formuna göre 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır ve başvuruda bulunduğu unvana atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur.”
5.3. “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 18. Maddesinde; “(Değişik:RG-13/1/2018-30300)
(1) Yazılı sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren duyuruda belirtilen süre içinde ilgililerce görev yaptıkları birimler aracılığıyla yazılı olarak itiraz edilebilir. Bu itirazlar, en geç on iş günü içinde Merkez Sınav Kurulu tarafından incelenir veya sınavı yapan birime/kuruma incelettirilir ve sonucu ilgililere yazılı olarak bildirilir.
(2) Sözlü sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren duyuruda belirtilen süre içinde merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerde il millî eğitim müdürlüklerine itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgili sözlü sınav ve değerlendirme komisyonunca en geç on iş günü içinde incelenerek oy çokluğuyla karara bağlanır ve itirazların muhatabı birimlerce itiraz sahiplerine yazılı olarak bildirilir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, Unvan Değişikliği Sınavının yazılı bölümünde alınan puanın aynısının mülakatta da verildiğini bunun mağduriyetlere yol açtığını belirterek, değerlendirmenin yeniden yapılması talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle
Atanması Hakkında Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinde, adayların, Sınav Kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (%20), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (%15), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (%15), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (%15), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (%20), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (%15), hususları bakımından yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği ve en az 70 puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir.
10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı ayrıca sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen üç sorunun bir tanesine cevap verdiği diğer ikisine cevap veremediği, sözlü sınav değerlendirme formunda sınav konularına dair bilgisinin yetersiz bulunduğu ve sıfır (0) puan verildiği halbuki başvuranın bir soruyu doğru cevapladığı ayrıca her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve fakat her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın ayrı ayrı gerekçelendirilmesi yerine “temsil yeteneği zayıf” şeklinde genel
bir değerlendirme yapıldığı, toplamda Komisyon üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının yazılı puanı ile aynı olan 67 olduğu, sınava katılan diğer adaylara da yazılı puanlarının aynısının verildiği görülmektedir.
12. Konuya ilişkin ilgili mevzuatın ve bilgi/belgelerin incelenmesi sonucu; her ne kadar sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulmuşsa da, başvurana 3 adet soru sorulduğu ancak adayca verilen tek doğru cevabın değerlendirmede göz önüne alınmadığı, her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmesi yerine sadece “temsil yeteneği zayıf” şeklinde değerlendirilme yapıldığı ancak adayın “zayıf” olduğu kanısına ulaştıran hususların açıklanmadığı ayrıca sınava katılan tüm adaylara yazılı puanlarının aynısının verilmesi birlikte değerlendirildiğinde adayın sözlü sınav sonucunda başarısız sayılması işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime olanak tanıyacak derecede ortaya konulamadığı ve adayın sözlü sınavda objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı sonucuna varılmaktadır.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;, ilgili idarenin sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işlemini, söz konusu işlemi yargı denetimini mümkün kılacak şekilde tesis etmediği ve adayın sözlü sınavda objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı gerekçeleriyle, sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işleminde hukuka uyarlık bulunamadığından bahisle, başvuranın yeniden sözlü sınava alınmasına ve
İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
15. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa ayrı ayrı geçirildiği, bunun dışında ayrıca cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, İdarenin adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan bir kriterdir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın, sözlü sınava yeniden alınması ve sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi