|
ÖZET: Başvuran, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen 2023 yılı Sözleşmeli Yurt Yönetim Personeli Alım Sınavı’nda, KPSS sıralamasında birinci olmasına rağmen mülakatta düşük puan alarak yedek listesine konulduğunu iddia ederek, mülakatın yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Başvurunun ardından, Gençlik ve Spor Bakanlığı, mülakat sürecinin mevzuata uygun olarak yürütüldüğünü, ancak sözlü sınavda adayların aldıkları puanların gerekçelendirilmediğini ve soruların kayda alınmadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın mülakat sürecinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını tespit ederek, sözlü sınavın iptal edilmesi ve yeni bir sınav düzenlenmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Ayrıca, gelecekteki sözlü sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İdareye, bu süreçte alınan puanların gerekçelerinin ortaya konulması ve sınavların ses ve görüntü kaydı ile belgelenmesi önerilmiştir. Sonuç olarak, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun tavsiyeleri doğrultusunda hareket etmesi ve başvuranın yeni bir sözlü sınav hakkının tanınması gerektiği ifade edilmiştir. İdare, bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde gerekli işlemleri yapmakla yükümlüdür. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6326-S.24.9917
BAŞVURU NO : 2023/20152
KARAR TARİHİ : 10.06.2024
TAVSİYE KARARI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 11.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından alımı yapılan 2023 yılı Sözleşmeli Yurt Yönetim Personeli Alım Sınavına KPSS sıralaması bakımından birinci olarak başvurduğunu ve Yozgat ilini tercih ettiğini ancak yapılan mülakat neticesinde ikinci sıradan yedek olarak belirlendiğini, başvuru puanı yüksek olmasına rağmen kendisine mülakatta düşük puan verilmek suretiyle yedek bırakıldığı iddiasıyla haksızlığın sonlandırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Gençlik ve Spor
Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1. Bakanlığın taşra teşkilatı yurt müdürlüklerinde istihdam edilmek üzere, boş bulunan sözleşmeli Yurt
Yönetim Personeli pozisyonları için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4’üncü maddesinin (B) fıkrası ile 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar çerçevesinde
2022 yılı KPSS B grubu P3 puan sırası esas alınarak boş kontenjan sayısının üç (3) katına kadar çağırılacak
adaylar arasından sözlü sınav sonucu başarı sırasına göre, Sözleşmeli Yurt Yönetim Personeli alımı yapılması Bakanlık Makamından alınan 02.10.2023 tarihli ve sayılı onay ile uygun görüldüğü,
2.2. 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Sınav Şartı başlıklı Ek Madde 2’de yer alan “Sınav veya yerleştirme başvurularının incelenmesi, gerçekleştirilmesi, sonuçlarının tespiti ile yerleştirilen adayların ilan edilen niteliklere uygunluğundan kurumlarca teşkil edilecek komisyon sorumludur. Komisyon, ilgili kurum veya kuruluşun atamaya yetkili amirinin veya görevlendireceği birim amirinin başkanlığında, personel işlerinden sorumlu birim yönetici ve atamaya yetkili amir tarafından görevlendirilecek üç üye olmak üzere toplam beş kişiden teşekkül eder.” hükmü gereğince alıma ilişkin tüm aşamalarda kararlarını tutanağa bağlandığı,
2.3. Bakanlık Makamından alınan 13.10.2023 tarihli ve sayılı sözlü sınav onayı ile 2023 yılı KPSS B grubu KPSSP3 puan sırası esas alınarak her bir pozisyon için ilan edilen kontenjan sayısının 3 (üç) katı kadar adayın sıralanması neticesinde sözlü sınava girmeye hak kazanan adayların mezkur onay ile belirlenecek tarih ve sınav komisyonlarınca sözlü sınava alınmasına karar vermiş bu kapsamda adaylar belirlenen sınav komisyonlarınca 23 – 27 Ekim 2023 tarihleri arasında sözlü sınava alındığı,
2.4. Bakanlık tarafından yapılan unvan değişikliği sözlü sınavında ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde sadece yazılı olarak kayıt altına alınan belgeler bulunduğu, elektronik ortamda görüntü ve ses kaydı yapılmadığı,
2.5. Adayın, 27.10.2023 tarihinde sözlü sınava katıldığını ve sözlü sınavda 80,00 puan alarak 2. yedek olduğu ve Başvuranın talebi üzerine ilgili düzenlemeler çerçevesinde yapılan işlemlerin yeniden gözden geçirildiğini ve maddi bir hataya rastlanmadığı,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Sınav Şartı başlıklı Ek Madde 2’de yer alan “Sınav veya yerleştirme başvurularının incelenmesi, gerçekleştirilmesi, sonuçlarının tespiti ile yerleştirilen adayların ilan edilen niteliklere uygunluğundan kurumlarca teşkil edilecek komisyon sorumludur. Komisyon, ilgili kurum veya kuruluşun atamaya yetkili amirinin veya görevlendireceği birim amirinin başkanlığında, personel işlerinden sorumlu birim yönetici ve atamaya yetkili amir tarafından görevlendirilecek üç üye olmak üzere toplam beş kişiden teşekkül eder.”,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran özetle, sözlü sınavda tarafına verilen düşük puanın tekrar değerlendirilmesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Başvuruyla ilgili idarece sunulan bilgi ve belgelerden özetle; Başvurana hangi soruların sorulduğunun belirtilmediği ve sorulan sorulara başvuran tarafından verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, başvurana genel bir puanlama yapıldığı sözlü sınav konu başlıkları üzerinden ayrı ayrı puanlama yapılmadığı ve verilen puanların gerekçelendirilmediği müşahede edilmiştir. Ayrıca, Kurumumuza gönderilen nihai başarı listeleri ile başarısız aday listelerinden, başvuranın ve diğer adayların başarılı veya başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların anlaşılamadığı, başvuranın sözlü sınavında herhangi bir olumsuzluk yaşamamasına rağmen nihai sonucunun başarısız olduğu ve objektif bir sözlü sınav süreci yürütülmediği iddialarına karşı İdarece yeterli gerekçelendirilme yapılamadığı görülmüştür.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılmasının, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.
11. Danıştay 12 nci Dairesinin 29/12/2017 tarihli ve E: 2014/8050, K: 2017/6121 tarihli kararında; “…
davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği” vurgulanmaktadır.
12. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 03/07/2019 tarihli ve E: 2019/661; K: 2019/661 sayılı kararında; “davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlandığı ve tutanağa bağlandığı, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterildiği, ancak adaylara sorulan soruların kayda geçirilmediği görülen davada, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı” hüküm altına alınmıştır.
13. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden sözlü sınav kurulunun mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu görülmekle birlikte, sözlü sınavın objektif kriterler çerçevesinde yürütülmesini teminen sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltilmesi gibi tedbirlerin alınmadığı, ayrıca, sözlü sınavda kurul üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece genel bir puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav konu başlıkları üzerinden ayrı ayrı bir puanlama yapılmadığı ve verilen puanların gerekçelendirilmediği ayrıca sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı tespit edilmiştir.
14. Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 02/08/2022 tarihli ve sayılı, 12/08/2022 tarihli ve sayılı Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararları’nda; “Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde tavsiye bulunduğu”, benzer şekilde Danıştay 5 inci Dairesinin 21/05/2008 tarihli ve
E: 2007/1771, K: 2008/3008 sayılı kararında, “sözlü sınavda verilen yanıtların, teknolojik olanaklardan yararlanılarak (elektronik ortamda görüntülü ve/veya sesli kayıt gibi) kayıt altına alınması suretiyle objektif nitelikte incelenip denetiminin yapılmasına olanak tanınması, hukuk devleti ilkesinin hayata geçirilmesi açısından önemli ve yerinde bir uygulama olacağı” hususlarına yer verilmiştir.
15. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların ne şekilde hazırlandığı ile adaylara soruların hangi usul ve esaslar gözetilerek yöneltildiğine dair bir belirleme yapılmadığı, gerek Danıştay kararları gerekse Kurumumuz kararlarında belirtildiği şekilde, hukuk, hakkaniyet ve iyi yönetim ilkeleri gereğince sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların ve adayın sorulan sorulara vermiş olduğu yanıtların kayda geçirilmesi ve hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi unsurlarının gerçekleşmediği, ayrıca adayların sözlü sınavdaki başarı durumunun denetlenmesine imkan verecek şekilde sözlü sınav sürecinin ses ve görüntü ile de kayıt altına alınmadığı, buna göre, yapılan işlemin nesnelliğinin anılan tüm bu gerekçelerle ortaya konulamadığı anlaşıldığından, Başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uygun davranması beklenmektedir.
17. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav esnasında ses ve görüntü ile sözlü sınavı kayıt altına alması sınavın objektif olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti bakımından önem arz etmektedir. Zira ses ve görüntü kaydının mevcudiyeti halinde olası bir ihtilafta yapılacak incelemede objektif sonuçlara ulaşılacaktır.
Ancak idare tarafından sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmamış olup, idarenin bundan sonraki sınavlarda anılan hususlara uygun davranması gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın sözlü sınavının iptal edilerek hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun olacak şekilde başvurana yeni bir sözlü sınav düzenlenmesi,
Ayrıca, bundan sonra düzenlenecek sözlü sınavların, iyi yönetim ilkelerinden olan, “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirlerin alınması ayrıca idarece takdir hakkının objektif kullanıldığının kanıtlanması amacıyla sınav sürecinin ses ve görüntü ile kayıt altına alınması hususlarında GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, GENÇLİK
ve SPOR BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi