Sözlü sınavda verilen puanların somut bilgi ve belgeye dayandırılmaması nesnelliği nasıl etkiler (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/13857-S.22.21244

BAŞVURU NO : 2022/10508

KARAR TARİHİ : 25/10/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavına ilişkin itirazı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 27/07/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer

Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelik kapsamında 15/06/2022 tarihinde sözlü sınava girdiğini, tarafına yöneltilen 3 soruyu da doğru cevap vermesine rağmen sözlü sınavda 64 puan verildiğini, yazılı sınavda verilen notun aynısının sözlü sınavda tekrar edilmesi uygulaması nedeniyle tarafına 64 puan verildiğini, söz konusu uygulama nedeniyle atanılabilecek 79 mimar kadrosu olmasına rağmen 72 mimar kadrosunun boş bırakıldığını belirterek, sözlü sınav puanına itiraz etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Millî Eğitim

Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 15/0/2022 tarih ve – – cevabi yazı ve eklerinde özetle; başvuranın Milli

Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle

Ataması Hakkında Yönetmelik kapsamında 15/06/2022 tarihinde sözlü sınava girdiği, söz konusu sözlü sınava itirazla ilgili bilgi ve belgelerin yazı ekinde gönderildiği ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek,

işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme

Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğinin, 5.1. “Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 14. Maddesinde; “(Başlığı ile Birlikte

Değişik:RG-13/1/2018-30300) (1) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu; Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir.

(2) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu merkezde ve illerde kurulur. Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav ve değerlendirme komisyonu oluşturulabilir.

(3) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, sınava alınacak personelden ihraz ettikleri kadro unvanı ve lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere öğrenim itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.

(4) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, eşleri ile ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının katılacağı sözlü sınavlara ilişkin iş ve işlemlere dâhil olamazlar. Bu durumdaki asıl üyelerin yerine yedek üye görevlendirilir.

(5) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya komisyon başkanının marifetiyle yedek üye katılır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır.

Sözlü sınav değerlendirmesi ise her üye tarafından ayrı ayrı yapılır.

(6) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonunun sekretarya hizmetleri; merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce, illerde ölçme, değerlendirme ve sınav hizmetleri birimlerince yürütülür.” 5.2. “Sözlü sınav” başlıklı 16. maddesinde; (Değişik:RG-13/1/2018-30300)

(1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavında başarılı olanlardan duyuruda ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar aday, puan üstünlüğüne göre sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava alınır.

(2) Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları şunlardır:

a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi %20, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü %15, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu %15, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı %15, d) Genel kültürü ve genel yeteneği %20,

e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı %15, (3) Sözlü sınava giren adaylar, Ek-1 Sözlü Sınav Değerlendirme Formuna göre 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır ve başvuruda bulunduğu unvana atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur.” 5.3. “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 18. Maddesinde; “(Değişik:RG-13/1/2018-30300) (1) Yazılı sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren duyuruda belirtilen süre içinde ilgililerce görev yaptıkları birimler aracılığıyla yazılı olarak itiraz edilebilir. Bu itirazlar, en geç on iş günü içinde Merkez Sınav Kurulu tarafından incelenir veya sınavı yapan birime/kuruma incelettirilir ve sonucu ilgililere yazılı olarak bildirilir.

(2) Sözlü sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren duyuruda belirtilen süre içinde merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerde il millî eğitim müdürlüklerine itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgili sözlü sınav ve değerlendirme komisyonunca en geç on iş günü içinde incelenerek oy çokluğuyla karara bağlanır ve itirazların muhatabı birimlerce itiraz sahiplerine yazılı olarak bildirilir.” hükümleri düzenlenmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan başvurunun kabulü yönündeki tavsiye karar önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, Unvan Değişikliği Sınavının yazılısından 64 puan aldığını mülakat sonucunda sorulara cevap vermiş olmasına rağmen yazılı sınav puanının aynısı olan 64 puanın tarafına verildiğini belirterek, yaşadığı mağduriyetin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

9. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme

Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinde, adayların, Sınav Kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (%20), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (%15), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (%15), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (%15), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (%20), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (%15), hususları bakımından yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği ve en az 70 puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir.

10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların

kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır. ” ifadelerine yer verilmektedir.

11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların hazırlandığı fakat cevapların hazırlanmadığı ayrıca sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından başvurana yöneltilen üç soru için puanlama yapıldığı, adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve her bir kurul üyesi tarafından verilen puanla ilgili “temsil yeteneği yetersiz”, “verilen sorulara net ve doğru cevap veremedi”, “heyecanını kontrol edemedi” gibi genel değerlendirmeler yapıldığı, toplamda Komisyon üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının yazılı puanı ile aynı olan

64 olduğu görülmektedir.

12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından başvuranın sözlü sınavının yenilenmesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

14. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtların tutanağa bağlanması sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav esnasında sorulacak soruların hazırlandığı, ancak cevap anahtarının hazırlanmadığı, adaya sorulan soruların kayıt altına alındığı, komisyon üyelerince verilen puanların gerekçeleri ile tutanağa geçirildiği, ancak adaya sorulan sorulara adayca verilen cevapların tutanak ile kayıt altına alınmadığı ve sözlü sınav esnasında sesli ve/veya görüntülü kayıt imkanlarından yararlanılmadığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Muğla İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ ve KISMEN REDDİNE, Başvuranın sözlü sınavının yenilenmesi talebinin REDDİNE,

Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, adaylarca verilen cevapların tutanağa bağlanması, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; MİLLİ

EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi