Sözlü sınavın usulüne uygun yapılmaması ve tutanak eksiklikleri nedeniyle mülakatın iptali ve yeniden değerlendirilmesi talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/13746-S.22.21122

BAŞVURU NO : 2022/6066

KARAR TARİHİ : 24/10/2022

TAVSİYE KARARI

ADIYAMAN VALİLİĞİ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavı hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 22/04/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran; Adıyaman Valiliği 1/1 derece/kademede Veri

Hazırlama ve Kontrol İşletmeni kadrosunda 15 yıldır görev yapmakta olduğunu, 14 Kasım 2021 tarihinde gerçekleştirilen İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği şef alım yazılı sınavında 92,5 puan aldığını, yine aynı sınav için 17 Şubat 2022 tarihinde gerçekleştirilen şef alım Sözlü

Sınavına katıldığı, 05/04/2022 tarihinde sıralı liste olarak açıklanmayan, kişisel şifre ile girip öğrendiği sözlü sınavında 76 puan aldığı, bu puanla da asıl/yedek listesine giremediğini, 06/04/2022 tarihli dilekçe ve ekleri ile 07/04/2022 tarihinde Adıyaman Valiliği İl Sınav Kurulu Başkanlığına sözlü sınav sonucuna itiraz ettiği ancak itirazının reddedildiği, sözlü sınavda komisyon üyeleri adaylara kapalı zarf seçme ya da elektronik ortamda soruları seçmeli olarak değil de ellerinde açık soru kağıtlarıyla soruları kendileri seçip mülakatı yaptıkları, sözlü sınavda bütün sorulara doğru cevap verdiği halde, düşük puan verilerek atamasının yapılmadığı, ayrıca; 22/11/2016 tarihli 677 sayılı KHK ile görevinden haksız yere çıkarılarak mağdur edildiği, üzerinde adli veya idari herhangi bir soruşturma bulunmadığı, OHAL İşlemleri İnceleme

Komisyonu tarafından 27/08/2019 tarih ve sayılı kararıyla görevine iade edildiği, Kamu kurum ve kuruluşları kayıtlarındaki KHK bilgilerinin silmemesinden dolayı sürekli karşısına çıkmakta olduğu, sözlü sınavda başarısız sayılmasının bundan kaynaklı olabileceğini, düşünmekte olduğunu ifade ederek, “Keyfi uygulamaların son bulması, mağduriyetinin devam etmemesi, art niyetli kişilerin eline geçmemesi” için Kurum kayıtlarında bulunan KHK hükümlerinin silinmesi, bahsi geçen konuda yaptığı açıklamalar ile görevde yükselme sözlü sınavının yapılarak, sözlü sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesi sonucunda atamanın yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Adıyaman Valiliği’nin 22.08.2022 tarihli sayılı cevabi yazısında: 14.09.2021 tarihli Olur’a istinaden

Vali Yardımcısı başkanlığında, İl Yazı İşleri Müdürü, İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürü, 112 Acil Çağrı

Merkezi Müdürü ve Bilgi İşlem Şube Müdüründen İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği sınav kurulunun oluşturulduğu, yazılı sınavın 14.11.2021 tarihinde gerçekleştiği ve kesin sonuçların 21.01.2022 tarihinde yayınlandığı, 17.02.2022 tarihinde gerçekleşen sözlü sınav sonuçlarına başvuranın itirazının 08.04.2022 tarihli İl Sınav Kurulu Kararı ile “itirazın reddine” karar verildiği,

2.1. İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde sözlü sınav sorularının adaylara nasıl sorulacağı (kapalı zar, kura..) açıkça düzenlenmeyip ilgili sınav komisyonunun takdirine bırakıldığı, başvurana il sınav komisyonunca sınav öncesi hazırlanarak imza altına alınan sorular komisyonda görevli üyeler tarafından sırasıyla sorulduğu ayrıca soruların cevap anahtarının önceden hazırlandığı, başvuranın sorulan soruların hepsini doğru yanıtlamadığı,

2.2. İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği (10 puan), liyakatı, temsil kabiliyeti (10 puan), Genel Kültür ve Genel Yeteneği (10 puan), Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan) esas alınarak 100 puan üzerinden değerlendirmenin yapıldığı, sözlü sınavda 100 puan üzerinden 70 puan alanların başarılı sayıldığı” hükmünün yer aldığı,

2.3. Başvuranın sözlü sınavına ilişkin, İl Sınav Kurulu üyelerince 17.02.2022 tarihinde değerlendirme tutanaklarının düzenlenerek imza altına alındığı,

2.4. Başvurana komisyon üyeleri tarafından sözlü sınavda 71-85-70-80-74 puan verildiği ve bu puanların aritmetik ortalamasının 76 olduğu, ancak diğer adayların puanları ile alınacak personel listesi kapsamında yapılan değerlendirmede başvuran ne asil ne yedek listeye kaldığı, bu nedenle başarısız sayıldığı, bu bağlamda başvuranın ihraç nedeniyle başarısız sayıldığını kabul etmenin imkanı bulunmadığı,

2.5. E- İçişleri uygulaması personel bilgi modülünde ihraç ile ilgili herhangi bir elektronik kayıt yer almadığı, dolayısıyla, ihraç konusu işlemlerle ilgili Valilikte herhangi bir kayıt bulunmadığı”,

ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

5. 18.01.2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “sözlü sınav” başlıklı 14 üncü maddesinde: “Yazılı sınavdan en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday, sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adayların tamamı sözlü sınava çağırılır. İlgili aday, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), d)

Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), konularında, sınav duyurusunda belirtilecek ağırlıkları da esas alınarak 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır. (2) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi kadrolardan Bakanlık merkez teşkilatında ilan edilen kadrolar için Bakanlıkça oluşturulan sınav kurulu, taşra teşkilatında ilan edilen kadrolar için ise valiliklerce oluşturulan sınav kurulları tarafından sözlü sınavlar gerçekleştirilir.,, Sözlü sınavda, tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.”

5.1. “Sınav Kurulu ve görevleri” başlıklı 15 inci maddesinde: “Sınav Kurulu, Genel Müdürün görevlendireceği bir başkan ve dört üye olmak üzere toplam beş asıl ve beş yedek üyeden teşekkül eder.

Asıl üyelerin herhangi bir nedenle Sınav Kuruluna katılamamaları halinde yedek üyeler Sınav Kuruluna katılır. (2) Sınav Kurulunu teşkil eden üyeler, görevde yükselme sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar. (3) Sınav

Kurulunun başkan ve üyelerinin görevde yükselme sınavına eşlerinin, ikinci dereceye kadar, bu derece dâhil, kan ve kayın hısımlarının katıldığının tespit edilmesi halinde, bu üye veya üyeler Sınav Kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yedek üye veya üyeler görevlendirilir. (4) İhtiyaç duyulması halinde aynı usulle birden fazla Sınav Kurulu oluşturulabilir” hükümleri düzenlenmektedir.

5.2. Sınav Kurulu ve Görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinde: “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek üzere; Bakanlık merkez teşkilatında Bakanlık onayı ile taşra teşkilatında valinin onayı ile sınav kurulları teşekkül ettirilir. Sınav kurulları başkan dâhil beş üyeden oluşur. (2) Sınav kurulu üyeleri görevde yükselme sınavı ile, unvan değişikliği sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim veya ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.”,

5.3. “Başarı Notu ve Başarı Listesi” başlıklı 17 nci Maddesinde: “Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olabilmek için 100 tam puan üzerinden yazılı sınavda en az altmış, sözlü sınavda ise en az yetmiş puan almak şarttır. (2) Başarı puanı; yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlık ve valiliklerin resmi internet sitesinde ilan edilir. Puanları eşit olan adayların atanmalarına esas sıralamalarında; öncelikle hizmet süresi fazla olana, hizmet süresinin eşit olması halinde daha üst öğrenimi bitirmiş olana, bununda eşit olması halinde üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olana öncelik verilir…”

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, mülakat sınavının tekrardan değerlendirilmesini ve Kurum kayıtlarında bulunan KHK ile ihraç ile ilgili hükümlerin silinmesi talep etmektedir.

7.1. İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda; başvuranın KHK ile ihraç edildiği hususunda bir kaydın

İdare kayıtlarında yer almadığı ifade edilmiştir.

8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

9. İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi gereğince, adayların sözlü sınavda, sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının değerlendirildiği

9.1. Kurul üyeleri tarafından başvurana sırayla (71-85-70-80-74) puan verildiği, ilgili verilen sözlü puanlarının ortalamasının alınmasıyla oluşturulan başvuranın sözlü puanının 76 olduğu, yazılı ve sözlü sınav puanlarının ortalaması alınmak suretiyle bulunan aday başarı puanının ise 84,2 olduğu tespit edilmiştir.

9.2. İdare tarafından verilen cevabi yazıda; önceden hazırlanan soruların başvurana yöneltildiği ve sorulara verdiği cevapların ilgili sınav tutanağında belirtilmediği görülmüştür.

10. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, ancak hazırlanan bu soruların ilgili mevzuatta adaylara nasıl sorulacağı hususunda bir hüküm ifade etmemesi dolayısıyla kapalı zarf veya adayın soru çekmesi gibi usullere başvurulmadığı, ilgili sorular haricinde adayı tanımaya, başvurduğu unvanın gerektirdiği yetkinlikleri belirlemeye, mesleki bilgi ve tecrübelerini anlamaya dayalı soruların da yöneltildiği, adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, fakat verilen puanların her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği, bilgi sorularına verilen cevapların kayıt alınmadığı ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.

11. İdare hukukunda, idari işlemlerin şekil noksanlığı asli ve tali şekil noksanlığı olarak ikiye ayrılmaktadır.

Asli şekil noksanlığı idari işlem ortaya çıkarken sonucunu etkileyecek derece eksiklik olarak değerlendirilirken, tali şekil noksanlığı işlemin sonucunu etkilemeyecek (örneğin belli bir kıyafet giyme zorunluluğu olan bir meslek mensubunun iş kıyafeti olmaksızın işlem yapması gibi) derecedeki şekil noksanlığıdır. İlgili işlemin iptal edilebilmesi için şekil noksanlığının asli şekil noksanlığı olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Yönetmelik hükümlerine uygunluğun denetlenmesi için yerine getirilmesi gereken şekli unsurlar da asli şekil noksanlığı olarak kabul edilir. İlgili tutanaklarda üyelerin ilgili tutanakları, verdiği puanla ilgili değerlendirme içerecek şekilde doldurmadıkları, bu bağlamda verilen puanların gerekçelendirilmediği, dolayısıyla usule uygun bir şekilde tutanak düzenlenmediği anlaşılmıştır.

12. İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Bu itibarla başvuruya konu olayda mülakatta tutanakların usulüne uygun olarak tutulmaması nedeniyle ilgili mevzuat hükmüne de uygunluğu tespit edilememiştir. Öte yandan yapılan sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı tespit edildiğinden, iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine aykırı davrandığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde idarenin hukuka ve hakkaniyete aykırı işlem tesis ettiği yönünde kanaat oluşmuştur

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine ve “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davrandığı anlaşılmıştır.

13.1. Ancak, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir.

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav esnasında sorulacak soruların ve cevap anahtarının sınav öncesinde hazırlandığı ancak sınav esnasının kamera ile kayıt altına alınmadığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa)

dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adıyaman İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Sınav tutanağının usule uygun tutulmaması sebebiyle başvuranın mülakatının iptal edilerek yeniden usulüne uygun mülakatın yapılması ve sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen soruların kura veya zarftan çekme suretiyle belirlenmesi, Komisyon üyelerince tutulan tutanaklarda verilen puanların gerekçelerine yer verilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması, hususlarında,

ADIYAMAN VALİLİĞİ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Bu kararın, BAŞVURANA ve ADIYAMAN VALİLİĞİ’NE tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

ADIYAMAN VALİLİĞİ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi