|
ÖZET: Başvuran, Adalet Bakanlığı bünyesinde zabıt katibi olarak çalışmakta ve Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı’na katılarak yazılı sınavdan 87 puan almıştır. Ancak, mülakat aşamasında başarısız değerlendirilmiş ve itirazı reddedilmiştir. Bu nedenle, sözlü sınavın yeniden yapılmasını ve adil bir ortamda puanının yeniden belirlenmesini talep etmiştir.
Adalet Bakanlığı, sözlü sınavın mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini, adaylara yöneltilen soruların önceden belirlendiğini ve değerlendirme kriterlerinin kayıt altına alındığını belirtmiştir. Ancak, sözlü sınavda sesli ve görüntülü kayıt alınmadığı için, verilen puanların gerekçeleri yeterince şeffaf bir şekilde sunulmamıştır. Başvuranın itirazı, Adalet Bakanlığı tarafından incelenmiş ve hukuka aykırı bir durum tespit edilmediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi ile, sözlü sınavın yenilenmesi talebi reddedilmiş; ancak Adalet Bakanlığı’na, gelecekteki sınavlarda nesnellik ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak puanlama yapması ve kayıt sistemleri kullanması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvuran ve Adalet Bakanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9968-S.24.15346
BAŞVURU NO : 2024/5679
KARAR TARİHİ : 20.09.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Başvuranın, sözlü sınavının yenilenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 02.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Adalet Bakanlığı bünyesinde Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunda zabıt katibi unvanında görev yapmakta olduğunu, Bakanlığın açmış olduğu Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Sınavı için ili Yazı İşleri Müdürlüğü kadrosuna başvuru yaptığını, 19/08/2023 tarihinde yapılan yazılı sınavdan 87 puan aldığını, 08/02/2024 tarihinde mülakat aşamasına katıldığını, 01/04/2024 tarihinde açıklanan mülakat sınav sonucuna göre başarısız değerlendirildiğini, 02/04/2024 tarihinde mülakat sınav sonucuna itiraz ettiğini, gelen cevabi yazı ile itirazının reddedildiği belirterek sözlü sınavının geri alınmasını, şeffaf ve adil bir ortamda gerçekleştirilecek sözlü sınava yeniden tabi tutularak mülakat puanının yeniden belirlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen 13/6/2024 tarihli ve E- – – / 12.06.2024 sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Sözlü sınavda adaylara yöneltilecek sorular sözlü sınav kurulu tarafından önceden belirlenerek
08.12.2023 tarih ve / sayılı kararla kayıt altına alınmış, kayıt altına alınan sorular arasından, sözlü
sınav esnasında elektronik ortamda otomatik olarak rastgele seçilen soruların adaylara yöneltildiği, hangi soruların sorulduğu kayıt altına alınmış, ancak sorulan sorulara verilecek cevapların kayıt altına alınacağı, sözlü sınav değerlendirilirken değerlendirmenin ne şekilde yapılacağı ve bunların gerekçelerinin kayıt altına alınacağı ile yazı işleri müdürü sözlü sınavının sesli ve görüntülü kayıt altına alınacağına ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından bu hususların kayıt altına alınmadığı, 2.2. Adayların Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 15/A maddesinde belirlenen “Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi”, “Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü”, “Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu”,
“Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı”, “Genel kültürü ve genel yeteneği” ve “bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” yüz tam puan üzerinden değerlendirildiği, adı geçene sözlü sınavdan sözlü sınav kurulunun başkan ve üyeleri tarafından sırasıyla 58, 58, 57, 58, 57 puan takdir edildiği, her üyenin verdiği puanların aritmetik ortalaması ise 57,6 olduğu, sözlü sınava giren tüm adaylara sözlü sınav kurulunun her bir üyesi tarafından verilen sözlü sınav puanları, değerlendirme tutanaklarına yazıldığı, imzalanarak kayıt altına alındığı, birleştirme tutanağının düzenlendiği, yeniden yapılan inceleme ve değerlendirmede de hukuka aykırı bir husus bulunmadığı, sözlü sınavın mevzuat çerçevesinde yapıldığı, 2.3. Adı geçene sözlü sınav kurulunun başkan ve üyeleri tarafından yapılan objektif değerlendirmeler neticesinde mevzuata uygun olarak verilen puan ile başarısız sayıldığı, 2.4. Başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin 02.04.2024 tarihli itiraz dilekçesi incelenmiş, söz konusu itirazına ilişkin Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sözlü
Sınav Kurulu tarafından verilen 19.04.2024 tarihli ve nolu karar Bakanlığın 29.04.2024 tarih ve
/ sayılı yazısı ilgiliye tebliğ edilmek üzere gönderildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 3 üncü maddesinde, “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:…
Kariyer:
B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.
Liyakat:
C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”,
6. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin:
6.1. “Sözlü sınav” başlıklı 15/A maddesinde, “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının bir buçuk katı aday sözlü sınava alınır. İlan edilen kadro sayısının bir buçuk katının tam sayıyı sağlamaması durumunda yukarı tamamlamak suretiyle son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (20 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), /
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.”, 6.2. “Başarı sıralaması” başlıklı 15/B maddesinde, “Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilir.
Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir.”, 6.3. “Sınav sonuçlarının açıklanması ve itiraz” başlıklı 20 nci maddesinde, “Yazılı sınav sonuçları, Bakanlık internet sitesinde ilan edilir. Sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içerisinde sınavı yapan kuruma itiraz edilebilir. İtiraz sonuçları sınavı yapan kurum tarafından itiraz sahiplerine ve gerektiğinde Bakanlığa bildirilir.
Sözlü sınav sonuçları, Bakanlık internet sitesinde ilan edilir. Sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içerisinde sınav kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz başvuruları on iş günü içerisinde sınav kurulunca incelenerek kesin olarak karara bağlanır ve sonuçları Personel Genel Müdürlüğü tarafından itiraz sahiplerine bildirilir.
Yazılı sınav sorularından hatalı olduğu kabul edilenler, değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değerinin yeniden saptanması suretiyle puanlama yapılır.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Adalet Bakanlığı bünyesinde Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunda zabıt katibi unvanında görev yapmakta olduğunu, Bakanlığın açmış olduğu Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Sınavı için ili Yazı İşleri Müdürlüğü kadrosuna başvuru yaptığını, 19/08/2023 tarihinde yapılan yazılı sınavdan 87 puan aldığını, 08/02/2024 tarihinde mülakat aşamasına katıldığını, 01/04/2024 tarihinde açıklanan mülakat sınav sonucuna göre başarısız değerlendirildiğini, 02/04/2024 tarihinde mülakat sınav sonucuna itiraz ettiğini, gelen cevabı yazı ile itirazının reddedildiği belirterek sözlü sınavının geri alınmasını, şeffaf ve adil bir ortamda gerçekleştirilecek sözlü sınava yeniden tabi tutularak mülakat puanının yeniden belirlenmesini talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, “kariyer” ve “liyakat” ilkelerini temel ilkeler arasında sayarak Devlet memurluğunu bir meslek olarak kabul etmekte ve bunlara sınıfları içinde en yüksek
derecelere kadar ilerleme imkânı sağlanmasını, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme işlemlerinin yeterlik sistemine dayandırılmasını öngörmektedir. Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de, hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesiyle sağlanabileceği tabiidir. (D2D, 02/03/2016, E:2016/309, K: 2016/997; D5D 10/12/2004, E:2004/3658 ve
K:2004/5187)
10. Söz konusu ilkelere matuf olarak sınıflar içinde ilerleme ve yükselme, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile kurum ve kuruluşlar tarafından çıkarılan görevde yükselmeye ilişkin yönetmelikler çerçevesinde düzenlenmiş; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
11. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde sözlü sınav kurullarının oluşturulmasında geçerli olacak esaslar, sınav kurulu tarafından sınav öncesinde soruların hazırlanacağı veya hazırlatacağı, değerlendirmeye esas kriterler hüküm altına alınmıştır.
12. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, başvuran, yazı işleri müdürü unvanına atanmak amacıyla Adalet Bakanlığınca 09.12.2021 tarihinde yapılan Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği sınavı sonucunda 92 puan ile başarılı sayılarak sözlü sınava girmeye hak kazanmış, 10.03.2021 tarihinde de sözlü sınava alınmış olup, başvuranın sözlü sınavına ilişkin her bir sınav kurulu üyesi tarafından “Sınav Kurulu Sözlü Sınav Değerlendirme Tutanağı” hazırlanmıştır. İlgili mevzuata uygun olarak söz konusu tutanaklarda, başvuranın “Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi”, “Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü”, “Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu”, “Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı”, “Genel kültürü ve genel yeteneği” ve “Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” kriterleri kapsamında değerlendirme yapılarak puanların verildiği, ayrıca sözlü sınav öncesinde genel kültür ve alan bilgisi sorularının hazırlanarak başvurana bu soru havuzundan soruların sorulduğu görülmektedir. Buna göre; sınav sürecinin ilgili düzenlemelere uygun yürütülmediğine ve sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
13. Bunun yanı sıra, İdare tarafından yapılan açıklamadan; sözlü sınavda sesli veya görüntülü kayıt almanın ilgili mevzuatta zorunlu tutulmaması nedeniyle, Sözlü Sınav Değerlendirme Formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı, dolayısıyla adayların sözlü sınav sorularına vermiş oldukları cevapların kayıt altına alınmadığı anlaşılmaktadır.
14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurulduğunda; başvuranın Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü sınavında başarısız sayılması işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvuruya konu sözlü sınav değerlendirmesine ilişkin işlemlerinde gerekçelere yer vermemesi nedeniyle “kararların gerekçeli olması”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkeleri ile şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede
/
hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
16. Ayrıca, İdare tarafından sözlü sınavda yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Bu kapsamda, yapılan sözlü sınavda, gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde belirlenen başarı düzeyinin altında verilen puanlara ilişkin herhangi bir gerekçeye yer verilmediği, sözlü sınavda sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ, KISMEN
KABULÜ ile; Başvuranın sözlü sınavının yenilenmesi talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığınca, bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza ve başvurana bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Adalet Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi