Sözlü sınavlarda başarısızlık değerlendirmesi somut bilgi ve belgeye dayandırılmak zorunda mıdır (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/7862-S.23.12880

BAŞVURU NO : 2023/2198

KARAR TARİHİ : 22/06/2023

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI BAŞKANLIĞI

Başvuranın sözlü sınav itirazları hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 11/02/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Veznedar yardımcısı alım ilanına başvuru yaptığını, 26-27 Kasım 2022 tarihinde yapılan Genel Yetenek Sınavına katıldığını, 28 Kasım 2022 tarihinde açıklanan sınav sonucunda 31,50 puan ile sözlü mülakat aşamasına katılmaya hak kazandığını; 6 Aralık

2022 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınava katıldığını ve sınav esnasında son derece iyi bir performans

sergilediğini ancak 27 Ocak 2023 tarihinde açıklanan sınav sonucu neticesinde başarısız bulunduğunu, akabinde bu sonuca itiraz ettiğini ancak neticenin değişmediğini ifade ederek anılan sözlü sınavın yeniden değerlendirilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 11.04.2023 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 2.1. Kanunun Banka Meclisine verdiği yetki kapsamında Banka Meclisince onaylanarak yürürlüğe giren

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkelerinin 7 nci ve 8 inci maddeleri çerçevesinde, işe alım sınavının açılması, adaylarda aranacak koşullar ve işe alım ile ilgili diğer hususların 21.10.2022 tarih ve sayılı Banka Yönetim Komitesi Kararı ile belirlendiği, 2.2. Söz konusu Yönetim Komitesi Kararından sonra Banka İnsan Kaynakları internet sitesinin işe alım duyuruları kısmında işe alım ilanı yayımlanarak başvuruların internet üzerinden alındığı, 2.3. İlanda belirtilen koşulları taşıyan ve genel yetenek sınavında başarılı olan adayların komisyon mülakatına katılmaya hak kazandığı, Komisyon mülakatına katılmaya hak kazanan adayların 05/12/202216/12/2022 tarihlerinde mülakata alındığı,

2.4. Başvuranın katılmış olduğu Veznedar Yardımcısı komisyon mülakatının 06/12/2022 sabah oturumunda yapıldığı, 2.5. Komisyon mülakatına katılan adayların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama

İlkelerinin 8 inci maddesine istinaden işe alım ilanında da belirtildiği şekilde mülakat komisyonu tarafından

“güncel sosyo-ekonomik konulara hakimiyet” ile “mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet” yönünden değerlendirildiği, 2.6. Adaylara sorulacak sorular ve bu soruların cevap anahtarları her oturum için önceden hazırlandığı ve komisyon üyelerince imzalanarak tutanak altına alındığı, başvuranın katıldığı 06/12/2022 tarihli sabah oturumu komisyon mülakatı soruları ve cevap anahtarları ile tutanaklarına ekte yer verildiği, 2.7. Komisyonun yönetici kademelerinde görev yapan çalışanlar arasından ve en az biri İnsan Kaynakları

Genel Müdürlüğünden olmak koşuluyla Başkanlıkça belirlenen üyeler; İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü

Genel Müdür Yardımcısı, Hazine ve Kurumsal Operasyonlar Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı ve Emisyon Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısından teşekkül ettiği, 2.8. Danıştay 2. Dairesi’nin 3 Ocak 2019 tarih ve E.2016/15844, K.2019/55 sayılı Kararı ile sınavın dayanakları olan Bakanlar Kurulu Kararı ile sınav duyurusunda sınavların kamera ile kayıt altına alınacağına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığından sözlü sınavın sesli ve görüntülü kayıt altına alınmadığı, 2.9. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkelerinin 8 inci maddesi gereğince işe alım ilanında da belirtildiği şekilde mülakat puanı yetmişin altında olan adayların başarısız sayıldığı, bu kapsamda başvuranın komisyon üyelerinden sırasıyla 100 üzerinden 54, 55, 50 puan olmak üzere ortalama 53,00 puan alarak başarısız olduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun “Banka Meclisinin görev ve yetkileri” başlıklı 22 nci maddesinin 8 (k) fıkrasında; “Banka Meclisi; k) Bankanın idare, teşkilât ve hizmetleri ile personeline ilişkin olarak hazırlanan düzenlemelerin onaylanması ile görevli ve yetkilidir.”, 6. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkeleri’nin “İşe alım” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında; “İşe alım sınavının açılması için Yönetim Komitesi kararı alınır. Söz konusu kararda adaylarda aranacak koşullar ve işe alım sınavı ile ilgili diğer hususlar belirlenir.”;

onuncu fıkrasında; “Mülakat komisyonu en az üç değerlendiriciden oluşur. Değerlendiriciler yönetici kademelerinde görev yapan çalışanlar arasından ve en az biri İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünden olmak koşuluyla Başkanlıkça belirlenir. Yönetim Komitesi üyeleri de komisyona katılabilirler.”, on ikinci fıkrasında; “Komisyon, adayları güncel sosyo-ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet yönünden ve varsa daha önce kendilerine iletilen vakalarla ilgili yapacakları sunumlar üzerinden değerlendirir. Değerlendirme, her bir komisyon üyesi tarafından yüz tam puan üzerinden yapılır ve verilen puanların ortalaması alınarak adayın mülakat puanı bulunur.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, 06/12/2022 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınava katıldığını ve mülakat esnasında son derece iyi bir performans sergilediğini ancak 27/01/2023 tarihinde açıklanan sözlü sınav sonucu neticesinde başarısız bulunduğunu ve akabinde bu sonuca itiraz ettiğini ancak neticenin değişmediğini kaydederek anılan sözlü sınav değerlendirilmesinde mağduriyet yaşadığını ifade ederek sınavının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.

9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

10. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir. Kamu

Denetçiliği Kurumu tarafından da sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Tarafsızlık”, “Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik” ve “Kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarelerin düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması önerilmektedir (Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2022/5673 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli

Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 2022/5489 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye

Kısmen Ret Kararı).

11. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkelerinin 8 inci maddesinde; işe alım sınavının açılması için alınacak Yönetim Komitesi kararında adaylarda aranacak koşullar ve işe alım sınavı ile ilgili diğer hususların belirleneceği, sınav konularından alınan notların ortalamasının yüz üzerinden en az elli olması koşuluyla belirlenen sayıda adayın yazılı meslek sınavında başarılı sayılacağı, önceki aşamalarda başarılı olan adayların komisyon mülakatına tabi tutulacağı, mülakat komisyonunun en az üç değerlendiriciden oluşacağı, değerlendiricilerin yönetici kademelerinde görev yapan çalışanlar arasından

ve en az biri İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünden olmak koşuluyla Başkanlıkça belirleneceği, Yönetim

Komitesi üyelerinin de komisyona katılabilecekleri; komisyonun adayları güncel sosyo-ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet yönünden ve varsa daha önce kendilerine iletilen vakalarla ilgili yapacakları sunumlar üzerinden değerlendireceği, değerlendirmenin her bir komisyon üyesi tarafından yüz tam puan üzerinden yapılacağı, verilen puanların ortalaması alınarak adayın mülakat puanının bulunacağı, mülakat puanı yetmiş üzerindeki her aday için yüz tam puan üzerinden verilen yazılı meslek sınavı veya uygulama sınavı puanı ile mülakat puanının ortalaması alınarak aday başarı puanının bulunacağı, yazılı meslek sınavı veya uygulama sınavı yapılmamış olan adaylar için mülakat puanının adayın başarı puanı yerine geçeceği, aday başarı puanı sıralamasına göre belirlenen sayıdaki adayın başarılı olmuş sayılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

12. Başvuruya konu sınava ilişkin; sınav kurulunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları

Atama İlkeleri çerçevesinde oluşturulduğu, soru ve cevapların önceden hazırlandığı, dosya kapsamında yer alan başvurana ait Değerlendirme Formlarından; Komisyonun her bir üyesi tarafından sorulan sorulara verilen cevaplara ilişkin ayrı ayrı puanlamaya yer verildiği, verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, anılan Formların ‘Mülakat Puanı’ alanında verilen cevaplar için üyelerin verdikleri notların aritmetik ortalamasının alınarak not edildiği, puanlarının aritmetik ortalaması alındığında 70 puan altında olan mülakat puanı ile başvuranın başarısız sayıldığı görülmüş olup; buna göre, sınav sürecinin ilgili düzenlemelere uygun yürütülmediğine, Komisyon Mülakatı Değerlendirme Formundaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ve subjektif bir değerlendirme yapıldığına ilişkin bir husus tespit edilememiştir.

13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili

İdarenin işlemine karşı Ankara İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması, adayların vermiş olduğu cevabın tutanak altına alınması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ

BANKASINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca

bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi