|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Konya Büyükşehir Belediyesi’ne yaptığı sözlü sınav itirazı incelenmiştir. Başvuran, 11/11/2022 tarihinde yayımlanan istihdam ilanına başvurarak, sözlü sınava çağrılan adaylar arasında en yüksek KPSS puanına sahip mimarların istihdam edilmediğini ve sınav sonuçlarının gerekçesiz bir şekilde reddedildiğini belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, nesnel ve denetime açık bir şekilde yapılması gerektiğini vurgulamıştır.
Danıştay, sözlü sınavın objektif kriterler çerçevesinde yürütülmediğini, adaylara sorulacak soruların ve cevapların kayda geçirilmediğini tespit etmiştir. Bu durum, hukukun ve hakkaniyetin ihlali olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabulüne ve yeni bir sözlü sınav düzenlenmesine karar verilmiştir. İdareye, gelecekteki sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak yapılması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6211-S.23.10175
BAŞVURU NO : 2023/3125
KARAR TARİHİ : 22/05/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KONYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınava itiraz hk.
BAŞVURU TARİHİ : 06/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 11/11/2022 tarihinde yayımlanan Konya Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığına istihdam ilanına başvurduğu, alınacak 144 adayın 5 katı kadar adayın sözlü sına çağrıldığını, ancak 58 kişinin alındığını belirtmektedir. Başvuran, sözlü sınava çağırılıp sonrasında istihdam edilmeyenlere herhangi bir gerekçe sunulmadığını, bölümler arasında en yüksek KPSS puanı alanların mimarlar olmasına karşın hiç mimar istihdam edilmediğini açıklamaktadır. Başvuran, Kurumumuzdan mimar alımının detaylı bir şekilde incelenmesini ve mimarların atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığının 17/04/2023 tarihli ve sayılı, 08/05/2023 tarihli ve sayılı yazılarında; 2.1. 657 sayılı Kanun’a tabi olarak çalışmak üzere açıktan atama suretiyle 144 kişilik memur alımına ilişkin ilanın 11/11/202 tarihinde Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, 16/11/2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlandığı, 2.2. 25 adedi mimar kadrosu için olmak üzere 594 adayın sözlü sınava katılmaya hak kazandığı, 21 adayın sözlü sınava katıldığı ancak başarılı olamadığı, 2.3. Sınav Komisyonunun ve soruların Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Yönetmeliği hükümlerine göre oluşturulduğu, sözlü sınavda sesli/görüntülü kayıt alınmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Yönetmeliği’nin “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Sınav kurulu, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, üyelerden biri insan kaynaklarından sorumlu birim temsilcisi olmak üzere, atamaya yetkili amirce belirlenecek toplam beş üyeden teşekkül eder. Aynı usulle birer yedek üye belirlenir. İhtiyaç duyulması halinde İdare dışından da kamu görevlileri sınav kurulunda üye olarak görevlendirilebilir.”, “Sınav konuları” başlıklı 14 üncü maddesinde “Yazılı veya sözlü sınav; a) Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası, b) Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, c) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, ç)
Mahalli idarelerle ilgili temel mevzuat, konuları ile kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçülmesini kapsar.”, “Sınav sonuçlarının değerlendirilmesi ve ilanı” başlıklı 16 ncı maddesin ikinci fıkrasında “Sınavda başarılı sayılmak için, sınav kurulu başkan ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 olması şarttır. Sınav kurulu üyelerince verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, 11/11/2022 tarihinde yayımlanan Konya Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına istihdam ilanına başvurduğu, alınacak 144 adayın 5 katı kadar adayın sözlü sına çağrıldığını, ancak 58 kişinin alındığını belirtmektedir. Başvuran, sözlü sınava çağırılıp sonrasında istihdam edilmeyenlere herhangi bir gerekçe sunulmadığını, bölümler arasında en yüksek KPSS puanı alanların mimarlar olmasına karşın hiç mimar istihdam edilmediğini açıklamaktadır. Başvuran, Kurumumuzdan mimar alımının detaylı bir şekilde incelenmesini ve mimarların atamasının yapılmasını talep etmektedir.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu
bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
10. Danıştay 12 nci Dairesinin 29/12/2017 tarihli ve E: 2014/8050, K: 2017/6121 tarihli kararında; …”davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
11. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 03/07/2019 tarihli ve E: 2019/661; K: 2019/661 sayılı kararında davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlandığı ve tutanağa bağlandığı, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterildiği, ancak adaylara sorulan soruların kayda geçirilmediği görülen davada, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı hüküm altına alınmıştır.
12. Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Yönetmeliği’nde sözlü sınavda adayların
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Mahalli idarelerle ilgili temel mevzuat, konuları ile kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçüleceği hüküm altına alınmıştır.
13. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden sözlü sınav kurulunun mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu görülmekle birlikte, sözlü sınavın objektif kriterler çerçevesinde yürütülmesini teminen sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltilmesi, kapalı zarf içerisindeki sorular haricinde adayı tanımaya, başvurduğu unvanın gerektirdiği yetkinlikleri belirlemeye, mesleki bilgi ve tecrübelerini anlamaya dayalı soruların da yöneltilmesi gibi tedbirlerin alınmadığı da belirlenmiştir.
Ayrıca, sözlü sınavda Kurulu üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı bir başvuru hakkında verdiği 02/08/2022 tarihli ve ; 12/08/2022 tarihli ve sayılı
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararları’nda sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde
tavsiye bulunmuştur. Benzer şekilde Danıştay 5 inci Dairesinin 21/05/2008 tarihli ve E: 2007/1771, K:
2008/3008 sayılı kararı da, “sözlü sınavda verilen yanıtların, teknolojik olanaklardan yararlanılarak (elektronik ortamda görüntülü ve/veya sesli kayıt gibi) kayıt altına alınması suretiyle objektif nitelikte incelenip denetiminin yapılmasına olanak tanınması, hukuk devleti ilkesinin hayata geçirilmesi açısından önemli ve yerinde bir uygulama olacaktır.” şeklindedir.
14. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların ne şekilde hazırlandığına, adaylara soruların hangi usul ve esaslar gözetilerek yöneltildiğine dair bir belirleme yapılamamıştır. Dolayısıyla, Mahalli İdarelere İlk Defa
Atanacaklara Dair Sınav ve Yönetmeliği’nde belirtilen değerlendirme kıstaslarının her birine her bir komisyon üyesinin ayrı ayrı verdikleri puanların gerekçesine yer verilmeyen puanlama tablosundan, anılan
Yönetmelik ile gerek Danıştay kararları gerekse Kurumumuz kararlarında belirtildiği şekilde, hukuk, hakkaniyet ve iyi yönetim ilkeleri gereğince sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi unsurlarının gerçekleşmediği görülmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuruya konu gelir uzman yardımcılığı sınavının başvuran açısından iptal edilerek hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun olacak şekilde yeni bir sözlü sınav düzenlenmesi; bundan sonra düzenlenecek sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirlerin ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması hususunda KONYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve KONYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi