|
ÖZET: Başvuran, PAEM 6. sözlü sınavı puanının bildirilmesini ve PAEM 7. sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve denetime imkân tanıyacak şekilde yapılmasının gerekliliğini vurgulamıştır. Danıştay içtihadına göre, sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinin bir kısmının somut bilgi ve belgeye, diğer kısmının ise gözlem ve kanaate dayalı olması gerektiği belirtilmiştir.
Başvurunun değerlendirilmesi sonucunda, başvuranın mülakat/sözlü sınavda 60 puan alarak başarısız sayıldığı, bu sonucun ilgili mevzuata uygun olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Sınav sürecinin yönetmelik hükümlerine uygun yürütüldüğü, dolayısıyla başvuranın talebinin reddine karar verilmiştir. Ancak, gelecekteki sınavlarda şeffaflık ve nesnellik ilkelerine uygun olarak, adayların sorulara verdikleri cevapların tutanağa geçirilmesi ve sesli-görüntülü kayıt alınması önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13164-S.23.20816
BAŞVURU NO : 2023/5787
KARAR TARİHİ : 17/10/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; PAEM 7. yazılı sınavında 91 puan aldığını ancak mülakat sonucunun başarısız olarak açıklandığını hâlbuki mülakatta tarafına sorulan soruyu doğru cevapladığını, kendini ifade ettiğini düşündüğünü ve ayrıca 6. sınavına ait mülakat sonucunu ö ğrenemediğini belirterek, PAEM 6. sözlü sınavı puanının tarafına bildirilmesi ile olumlu olması halinde haklarının tarafına iadesini ve PAEM 7. sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Akademisi Başkanlığının 16/08/2023 tarihli ve
– – sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Emniyet Teşkilatında İlk Derece Amirlik Eğitimi Sınav işlemlerinin 25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı
Polis Yüksek Öğretim Kanunun 30’uncu maddesi ve 16.07.2015 tarihli ve 29418 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve Eğitim
Öğretim Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yapıldığı, 2.2. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunun 55’inci maddesi 13’üncü fıkrası “İhtiyaç hâlinde meslekte fiilen iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurları arasında yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olanlardan, Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek ilk derece amirlik eğitimini başarıyla bitirenler
Komiser Yardımcılığı rütbesine atanır. Adaylarda aranacak diğer nitelikler, sınavlara ve ilk derece amirlik eğitimine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.” hükümlerinin amir olduğu,
2.3. Sınav komisyonlarının oluşturulması başlıklı 7’nci maddesi hükümleri doğrultusunda Mülakat/sözlü sınav komisyonunun 22.07.2022 tarihli Bakanlık Makam Oluru ile belirlendiği, “Mülakat sınavı” başlıklı 19’uncu maddesinde ise mülakatın kriterlerinin ve usulünün yer aldığı, 2.4. Sınavda soruların Sınav komisyonlarının oluşturulması başlıklı 7’nci maddesinin 1 ‘inci bendinin d ve e fıkralarında Soru Hazırlama Komisyonu ve Soru Denetleme ve Soru Bankası Oluşturma Komisyonu tarafından hazırlandığı, 2.5. Bahse konu Yönetmeliğin 18 inci ve 19 uncu maddelerinde belirtilen kriterler doğrultusunda mülakat/sözlü sınav sürecinin yürütüldüğü, başvuranın yapılan mülakatta çekmiş olduğu soruya dair verdiği cevabın adayın psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog üye tarafından değerlendirildiği ve bu değerlendirmenin mülakat komisyonu ile paylaşılarak “Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi
Merkezi Giriş Ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği” 19 uncu maddesinin 2 nci fıkrasının a, b, c, ç, d bentlerine göre “a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi” kapsamında komisyon üyeleri tarafından verilen puanların genel ortalaması alınarak belirlendiği, 2.6. Sözlü sınavda verilen yanıtların sesli ve görüntülü kayıt altına alınmasını öngören bir düzenlemenin mevzuatta yer almaması nedeniyle sözlü sınavın sesli ve görüntülü kayıt yapılmak suretiyle gerçekleştirilmesi koşulunun zorunlu tutulamayacağından sınava ilişkin görüntülü ve/veya sesli kayıtlar alınmadığı, 2.7. Başvuranın 6. Dönem İlk Derece Amirlik Eğitimi Mülakat/Sözlü sınavına 23.11.2021 tarihinde Polis
Akademisi Başkanlığı Gölbaşı Yerleşkesinde katıldığı ve yapılan Mülakat/Sözlü sınavda (60) puan alarak başarısız olduğunun kayıtların tetkikinden anlaşıldığı, 2.8. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda başvuranın 7. Dönem İlk Derece Amirlik Eğitimi
Yazılı sınavda (91) puan, Fiziki Yeterlilik aşamasında (80) puan, mülakat/sözlü sınav aşamasında (60) puan alarak mülakat/sözlü sınavda başarısız olduğu, herhangi bir davasının bulunmadığı ve dostane çözüm kapsamında yapılacak iş ve işlem bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiş ve ekte başvurana ait komisyon tutanakları gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla
Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunun Ek 1 inci maddesinde; “(…) (Ek fıkra: 27/3/2015-6638/23 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte öğrenime devam edenler dâhil, bu Kanun ve 4652 sayılı Polis
Yüksek Öğretim Kanunu gereğince, polis eğitim kurumlarında ya da Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına Polis
Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, PAEM 6. sözlü sınavı puanının tarafına bildirilmesini, olumlu olması halinde haklarının tarafına iadesini ve PAEM 7. sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E.2016/7249, K.2016/7249 sayılı kararında “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.
10. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından da sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Tarafsızlık”, “Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik” ve “Kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, idarelerin düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması önerilmektedir. Nitekim Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2022/5673 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 2022/5489 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı bu yöndedir.
11. Başvuruya konu sınava ilişkin; sınav kurulunun ilgili Yönetmelik düzenlemesi çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylara sorulmak üzere soruların önceden belirlenerek sınav kurulu tarafından karara bağlandığı, mülakat sınavında soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorular arasından önceden mevzuata uygun şekilde hazırlanmış soru bankasından kişiye iradesi
doğrultusunda çektiği sorunun yüksek sesle okutturularak cevaplanması istendiği anlaşılmış, idare tarafından gönderilen başvurana ait Puan Değerlendirme Karar Formunda sınav kurulunun her bir üyesi tarafından değerlendirme kıstaslarına ilişkin ayrı ayrı puanlamaya yer verildiği, verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, anılan tutanakların ‘Toplam’ alanında her bir kıstas için üyelerin verdikleri notların aritmetik ortalamasının alınarak not edildiği görülmüş, buna göre; sınav sürecinin ilgili düzenlemelere uygun yürütülmediğine ve sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ve subjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
12. Ayrıca ilgili Yönetmelikte, sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı düzenlenmiş olup sözlü sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan puanın 60 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde mevzuata aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sözlü sınavının, ilgili mevzuat çerçevesinde yapıldığı değerlendirildiğinden başvuruya konu işlemde mevzuata aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
15. Ayrıca, idarenin sözlü sınav esnasında ses ve görüntü ile sözlü sınavı kayıt altına alması sınavın objektif olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti bakımından önem arz etmektedir. Zira ses ve görüntü kaydının mevcudiyeti halinde olası bir ihtilafta yapılacak incelemede objektif sonuçlara ulaşılacaktır.
Ancak idare tarafından sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmamış olup, idarenin bundan sonraki sınavlarda anılan hususlara uygun davranması gerektiği değerlendirilmektedir.
16. Öte yandan somut olayda idarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden Puan Değerlendirme
Karar Formunda sadece komisyon üyelerinin adaylara vermiş oldukları puanların kayıt altına alındığı; ancak adayların sorulara verdikleri cevapların değerlendirme tutanaklarında gösterilmediği tespit edilmiş olup Kurumumuzca bundan sonra yapılacak sınavlarda bu duruma dikkat edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi(varsa) gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi(varsa) kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın talebinin REDDİNE, Sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve
“kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen idarenin bundan sonra düzenleyeceği benzer sınavlarda; adaylara sorulan sorulara adayların verdiği cevapların tutanağa geçirilmesi tedbirler alması ile sözlü sınavlarda sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde İÇİŞLERİ
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi