Sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun yapılması ve kayıt altına alınmasının gerekliliği (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/10045-S.22.15471

BAŞVURU NO : 2022/2588

KARAR TARİHİ : 09/08/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

Adres

BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın sözlü sınav itirazı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/02/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, başvurusunda özetle; Gençlik ve Spor Uzman Yardımcılığı sınavında başarılı olduğunun belirtilmesine rağmen asil veya yedek alım listesine giremediğini ifade ederek sınav sonucunun tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen Kurumumuz bilgi ve belge talep yazısına istinaden

Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Şikayet konusu sözlü sınavın 25.06.2019 tarihli ve 30812 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Gençlik ve Spor Uzmanlığı Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde ve internet sitesinde 31.12.2020 tarihinde yayımlanan Gençlik ve Spor Uzman Yardımcılığı Duyurusunda belirtilen hususlar ve mezkur mevzuat hükümleri çerçevesinde yapıldığı, 2.2. Yarışma Sınavı Komisyonunun, Gençlik ve Spor Uzmanlığı Yönetmeliğinin Yarışma sınavı komisyonunun oluşumu başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Yarışma sınavı komisyonu, Bakanın görevlendireceği bir Bakan Yardımcısı veya Genel Müdürün başkanlığında; birim amirleri ve uzmanlar ile gerekli görülmesi halinde yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört üye olmak üzere toplam beş asıl ve üç yedek üyeden oluşur. Yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek üye sayısı ikiyi geçemez. Asıl üyelerin herhangi bir nedenle yarışma sınav komisyonuna katılamamaları halinde yerlerine sırasıyla yedek üyelerin katılması sağlanır.” hükmü kapsamında oluşturulduğu,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

2.3. Başvurana, sözlü sınavda rastgele zarf çektirme usulü ile 23 numaralı zarftan çıkan soruların yöneltildiği, 2.4. Soru ve cevap anahtarının sözlü sınav öncesinde hazırlandığı, 2.5. Kurulan komisyonca başvuranın sözlü sınavına ilişkin puanların tutanak altına alındığı, 2.6. Şikâyet konusu talebe ilişkin yapılacak bir işlem bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Gençlik ve Spor Bakanlığı Uzman Yardımcılığı Yönetmeliğinin; 5.1. “Yarışma Sınavı” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Uzman yardımcıları, mesleğe yarışma sınavı ile alınır. Yarışma sınavı, kadro ve ihtiyaç durumuna göre Bakanlıkça uygun görülen zamanlarda ve öğrenim dallarında yarışma sınavı komisyonu tarafından yapılır. Yarışma sınavının, yazılı ve sözlü olarak iki aşamalı veya yalnızca sözlü olarak yapılmasına yarışma sınav komisyonunca karar verilir.

(2) Yazılı sınav; klasik, test ya da karma usulde yapılabilir. Bakanlık, uygun gördüğü takdirde yazılı sınavı

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, Milli Eğitim Bakanlığı veya bu konuda uzmanlaşmış diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da yaptırabilir. Bu durumda sınava ilişkin hususlar, Bakanlık ile sınavın yaptırılacağı kuruluş arasında yapılan protokolle belirlenir.” 5.2. “Yarışma sınavı komisyonunun görevleri” başlıklı 10 uncu maddesinde;

“1) Yarışma sınavı komisyonunun görevleri şunlardır:

a) 6 ncı maddenin birinci fıkrasına göre yarışma sınavı ilanında yer alacak hususları tespit etmek.

b) Yarışma sınavı sorularını hazırlamak veya hazırlatmak.

c) Aday adaylarının 7 nci maddede belirtilen şartları sağlayıp sağlayamadıklarını tespit ederek sınava katılabileceklerin listesini oluşturmak.

ç) Yarışma sınavını yapmak ve değerlendirmek veya gerektiğinde yazılı sınavı yaptırmak.

d) Yarışma sınavına ilişkin olarak yapılan itirazları değerlendirmek ve sonuçlandırmak.”

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

5.3. “Sözlü Sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Sözlü sınavda adaylar; a) Sınav duyurusunda belirtilen yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, , ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, Yönlerinden ayrı ayrı puan verilmek suretiyle değerlendirilir.

(2) Adaylar, yarışma sınavı komisyonu tarafından, birinci fıkranın (a) bendi için elli puan, diğer bentlerinde yazılı özelliklerden her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir. Sorular, cevaplar ve puanlar bir tutanağa ayrı ayrı geçirilir.

(3) Sözlü sınavda başarılı sayılmak için yarışma sınavı komisyonu başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması zorunludur.”

Hükümlerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, Gençlik ve Spor Uzman Yardımcılığı sınavında başarılı olduğunun belirtilmesine rağmen asil veya yedek alım listesine giremediğini belirterek sınav sonucunun tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.

8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

9. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

10. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın sözlü sınavının; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, (50 puan),

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), e) Genel kültürü ve genel yeteneği, (10 puan), f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), üzerinden yapıldığı, tutanağa geçirilerek toplandığı ve 100 puan üzerinden sözlü notunun belirlendiği, yapılan iş ve işlemlerin idarece tutanak altına alındığı tespit edilmiştir.

11. Somut olayda, Sözlü Sınav Tutanağında yer alan “Yazılı Sınav Konularına İlişkin Bilgi Düzeyini” değerlendirecek şekilde adayın seçtiği kapalı zarf içinde yer alan 5 adet sorunun kendisine yöneltildiği görülmektedir. Başvuranın, 5 adet sorudan 3 tanesine doğru yanıt verdiği 1 soruyu cevaplayamadığı ve 1 soruya yanlış cevap verdiği tespit edilmiş olup komisyonca buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı görülmektedir.

12. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında zarftan çektiği sorulara ilişkin verdiği yanıtların, Yönetmelik kapsamında oluşturulduğu, tespit edilen komisyon üyeleri tarafından daha önce hazırlanmış olan cevap anahtarı temel alınarak değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav tutanağında ayrı ayrı gösterildiği anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

13. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen tutanakta yer alan gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde ise komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.

13.1. Ancak idare tarafından sözlü sınavın ses veya görüntü kaydı altına alınması yönünde bir işlem tesis edilmediği anlaşılmış olup bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, Başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde GENÇLİK VE

SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; Gençlik ve

Spor Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Gençlik ve Spor Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr