|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, Ticaret Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Görevde Yükselme Sınavı’nda başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılması üzerine yapılan itirazı incelemektedir. Başvuran, Antalya 4. İdare Mahkemesi’nin sözlü sınavın tekrarlanması yönündeki kararına rağmen, tekrarlanan sınavda mahkemece belirlenen tedbirlerin uygulanmadığını iddia ederek gereğinin yapılmasını talep etmiştir. Danıştay, sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif bir şekilde yapılması gerektiğini vurgulamış ve yapılan sınavın mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir.
Sınavın değerlendirilmesinde, adaylara sorulan soruların önceden hazırlandığı ve cevapların tutanak altına alındığı, ancak sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sınavlarda şeffaflık ve hesap verilebilirlik sağlanması için puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların kayıt altına alınması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15501-S.22.23682
BAŞVURU NO : 2022/8252
KARAR TARİHİ : 01/12/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
Sözlü sınava ilişkin itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 08/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan Görevde Yükselme Sınavına girdiğini, sözlü sınavda başarısız sayılması sonucunda dava açtığını, Antalya 4. İdare Mahkemesi tarafından sözlü sınavın tekrarlanması gerektiği kararı verildiği, tekrarlanan sözlü sınavda mahkemece uygulanması gereken tedbirlerin uygulanmaması sonucu sözlü sınavda başarısız sayıldığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ticaret Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. 16.11.2021 tarihinde yapılan sözlü sınava ait; Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliği, sınav onayı, sınav tarih ve yer bildirim yazılarının hukuka uygun oluşturulduğu,
2.2. 16.11.2021 tarihinde yapılan sözlü sınav kurul üyelerinin Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 16. Maddesine göre Bakanlık Makamının 28.06.2021 tarihli ve sayılı Onayı ile mevzuata uygun olarak oluşturulduğu,
2.3. Başvuranın bahsedilen mülakat sonucuna itirazının bulunmadığı,
2.4. Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde sözlü sınavın sesli-görüntülü olarak kayıt altına alınmasını gerektiren bir hüküm yer almadığından herhangi bir işlem yapılmadığı,
2.5. İlgili kurul tarafından 16.11.2021 tarihinde yapılan Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri Taşra
Gümrük Müdür Yardımcısı unvanı için yapılan sözlü sınava giren 4 adayın başarısız olduğu ve atamalarının yapılmadığı,
2.6. 11.2021 tarihinde mahkeme kararına istinaden yapılan mülakatın Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre gerçekleştirildiği, söz konusu sınav için ilgili kurul tarafından soruların önceden hazırlandığı, her bir aday için mülakat esnasında sorulan soru ve cevapların tutanak altına alındığı,
2.7. Başvuran hakkında verilen Antalya 4. İdare Mahkemesinin 27/10/2021 tarihli ve sayılı kararı gereği sözlü sınavın, Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre oluşturulan kurul tarafından 16.11.2021 tarihinde söz konusu mahkeme kararında belirtilen kriterler dikkate alınarak, objektif değerlendirme imkânı sağlayacak şekilde gerçekleştirildiği,
2.8. 16.11.2021 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınav sonucuna Gümrük Müdür Yardımcısı unvanı için sınava giren başvuranın itiraz etmediği ve dava açmadığı, diğer taraftan aynı tarihte ve aynı unvan için sözlü sınava giren başka personellerin sınava itiraz ederek dava açtığı, İstanbul 6. İdare Mahkemesince
12.04.2022 tarihli ve sayılı kararıyla yürütmeyi durdurma talebinin reddine, İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi Üçüncü İdare Dava Dairesince ise 12.05.2022 tarihli ve sayılı kararıyla itirazın reddine kararlarının verildiği
2.9. Şikâyet konusu 16.11.2021 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavın, başvuran hakkında verilen mahkeme kararında belirtilen kriterler dikkate alınarak, Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre oluşturulan kurul tarafından, objektif değerlendirme imkânı sağlayacak şekilde gerçekleştirildiği belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görevde yükselme sınavı” başlıklı 12 inci maddesinde; “(1) Görevde yükselme sınavı, yazılı ve sözlü olarak yapılır. (2) Yazılı sınav: a) Duyuruda yer verilen sınav konularından Bakanlık tarafından yapılabileceği gibi
ÖSYM Başkanlığına, Milli Eğitim Bakanlığına veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılabilir. b)
Yazılı sınav, yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yazılı sınavda en az altmış puan alanlar başarılı sayılır. (3) Sözlü sınav: a) Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. b) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; 1) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, 2) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, 3) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, 4) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, 5)
Genel kültürü ve genel yeteneği, 6) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. c) Sınav kurulunun her bir üyesinin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”
6. Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 16 ıncı maddesinde; “(1) Sınav kurulu, Bakan veya Bakan tarafından görevlendirilen Bakan Yardımcısı, merkez teşkilatı birim amiri veya bunların yardımcısı başkanlığında üyelerden biri Genel Müdürlükten olmak üzere en az daire başkanı düzeyinde beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur. Asıl üyenin bulunmadığı hallerde yedek üye katılır. İhtiyaç halinde birden fazla sınav kurulu
Bakanlık Makam onayı ile oluşturulabilir.(2)Sınav kurulu başkan ve üyeleri, eşlerinin ve ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve kayın hısımlarının katıldığı sınavların sınav kurulunda bulunamazlar. (3)
Sınav kurulu, sınav sorularının hazırlanması veya hazırlattırılması, sınavın yapılması veya yaptırılması, değerlendirilmesi, başarı sıralamasının hazırlanması, itirazların sonuçlandırılması ve sınavla ilgili diğer işlemlerin yürütülmesinden sorumludur. (4)Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır, çekimser oy kullanılmaz. (5) Sınav kurulunun sekretarya işlemleri Genel Müdürlükçe yürütülür.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, başvurusunda özetle; Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan Görevde Yükselme Sınavına girdiğini, sözlü sınavda başarısız sayılması sonucunda dava açtığını, Antalya 4. İdare Mahkemesi tarafından sözlü sınavın tekrarlanması gerektiği kararı verildiği, tekrarlanan sözlü sınavda mahkemece uygulanması gereken tedbirlerin uygulanmaması sonucu sözlü sınavda başarısız sayıldığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 12 inci maddesinde; sözlü sınava çağrılan adayın, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; 1) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, 2) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, 3) Liyakati, temsil
kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu , 4) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı 5)
Genel kültürü ve genel yeteneği , 6) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı şeklindeki kriterler çerçevesinde yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edileceği ve sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir.
11. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
12. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, tutanak altına alınarak önceden hazırlanmış soruların adaya yöneltildiği anlaşılmaktadır.. Başvurana sözlü sınavda 6 soru sorulduğu ve başvuranın sorulardan 5 tanesini yanıtladığı, komisyonca sözlü sınav cevaplarının cevap anahtarı esas alınarak değerlendirildiği ve puanlamanın bu çerçevede yapıldığı görülmektedir. Öte yandan, başvurana sözlü sınav esnasında sorulan soruların
Yönetmelik kapsamında oluşturulduğu, tespit edilen komisyon üyeleri tarafından daha önce hazırlanmış olan cevap anahtarı temel alınarak değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav tutanağında ayrı ayrı gösterildiği ancak sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)
dava açma süresinden arta kalan sürede Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde TİCARET BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın başvurana ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TİCARET
BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi