|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 5510 Sayılı Kanun gereğince kendisine rücu edilen idari para cezasının hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir. Başvuran, Mühendislik Fakültesi Dekan Vekili olarak görev yaptığı dönemde, staj işlemleri nedeniyle uygulanan cezanın, Kurumun otomasyon sistemindeki hatalardan kaynaklandığını ve bu nedenle sorumluluğun kendisinde olmadığını savunmaktadır.
Danıştay, başvuranın görev süresinde staj işlemlerinin zamanında bildirilmediğini ve bu nedenle idari para cezasının verilmesinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. 5510 Sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği, işverenlerin sigortalı bildirimlerini zamanında yapma yükümlülüğü olduğu vurgulanmış ve başvuranın bu yükümlülüğü yerine getirmediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın idari para cezasının ve rücu işleminin hukuka uygun olduğu tespit edilerek başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, kamu zararının oluşumunda başvuranın sorumluluğunu ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/11635-S.22.17816
BAŞVURU NO : 2022/3907
KARAR TARİHİ : 12/09/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
SGK tarafından verilen idari para cezasının iptali ve cezanın rücu
BAŞVURUNUN KONUSU :
edilmesi işleminin iptali talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 11/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, 5510 Sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 102. Maddesi gereğince 16.09.2021 tarihli yazısı ile Konya
Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi adına İdari Para Cezası tahakkuk ettirildiği, kendisinin de söz konusu kamu zararına ilişkin 24.11.2021 tarihli yazı ile anılan tarihler arasında Mühendislik Fakültesi
Dekan Vekili ve Harcama Yetkilisi olarak görevli olması sebebiyle cezanın rücu edildiğini, Kurumun otomasyon sisteminde hatalar bulunduğunu, bu hatalar nedeniyle ortaya çıkan aksaklıklardan Üniversitenin değil Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın sorumlu olması gerektiğini, bu sebeple Kurum tarafından düzenlenen idari para cezasının hukuka aykırı olduğunu, ayrıca Konya Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle görevli olan kendisine rücu etmesinin yasal dayanağının olmadığını, tüm akademik yaşantısı boyunca kamuyu zarara uğratacak hiçbir faaliyetinin olmadığını belirterek, konunun değerlendirilerek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Konya Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi ile ilgili olarak 2011-2012-2013-2015-yılları staj döneminde bazı öğrencilere Sigorta İşe Giriş Bildirgelerinin 5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen süre içerisinde verilmediği gerekçesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Konya Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü Mevlana Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesi kapsamında 9.081,00 TL idari para cezası uygulandığının 16/9/2021 tarihinde bildirildiği,
2.2. Fakülte Dekanlığının oluşan İdari Para Cezasının ilgili mevzuat kapsamında hataya ve gecikmeye sebep olunmasında kusuru bulunan ilgili personele rücu ettiğini, söz konusu ödemenin 6085 sayılı Sayıştay
Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödenmesi gerektiğine karar verildiği,
2.3. Söz konusu idari para cezasının 7326 sayılı Kanun kapsamında peşin ödemelerde söz konusu para cezasının 4543,72 TL olarak yeniden hesaplandığı,
2.4. Söz konusu cezasının 3185.76 TL kısmının başvuranın sorumlu olduğu döneme tekabül ettiği ve ödenmesi gerektiği hususunun başvurana 23/11/2021 tarih ve sayılı yazı ile tebliğ edildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca Kanunun; a) 1) 8 inci maddesinin birinci fıkrası ile 61 inci maddede belirtilen bildirgeyi, bu Kanunda belirtilen süre içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
2) 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.
3) İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin karar tarihinden,
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde bu bendin (2) numaralı alt bendinde sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükümlerinin bulunduğu,
3.2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince 3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler ile 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanmış olup, bunlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılmışlardır. Aynı Kanun’un “Sigortalı bildirimi ve tescili” başlıklı 8
inci maddesi uyarınca işverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları,
3.3. 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesinin ‘Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a)
Bendi Kapsamında Olan Sigortalılar’ başlıklı birinci kısım, ‘Bazı Sigorta Kollarına Tabi Olan Sigortalılar
‘adlı ikinci bölümünün ‘Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek lisesi veya yükseköğrenimleri sırasında staj yapanlar, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, 2547 sayılı Kanuna tabi çalışan öğrenciler ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ‘başlıklı 2 numaralı alt maddesi; “Kanunun
5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olanların bildirimleri, Milli Eğitim Bakanlığı veya bu
öğrencilerin eğitim gördükleri okullar veya kurumlarca, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler için projenin yürütüldüğü kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve üniversitelerce, yükseköğrenim sırasında staja tâbi tutulan veya işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler için ise öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunca yapılacaktır” şeklinde düzenlendiği,
3.4 Genelgenin ‘Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi Kapsamında Olan Sigortalılar’
başlıklı birinci kısım, ‘ İşe Giriş Bildirgesinin Düzenlenmesi, Kuruma Verilmesi ve Sigortalıların Tescili’ başlıklı 5 inci bölümü ‘Sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesi’ adlı birinci bölümünün ‘1.1.esigorta yoluyla verilmesi’ maddesi ” Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıları çalıştıran işverenlerden, aylık prim ve hizmet belgesini e-sigorta kanalıyla göndermekle yükümlü olanlar; – Sigortalı tekrar işe giriş bildirgesini 1/11/2008 tarihinden itibaren, – Sigortalı ilk işe giriş bildirgesini ise 1/12/2008 tarihinden itibaren, e-sigorta yoluyla göndermekle yükümlü tutulmuşlardır.” şeklinde düzenlendiği, 1.2 Kağıt ortamında verilmesi’ başlığı ise “Sigortalı işe giriş bildirgesinin kağıt ortamında Kuruma verilmesi halinde bildirge üç nüsha olarak düzenlenecektir. Kurum evrak kaydından geçen bildirgenin bir nüshası sigortalıya verilmek, diğer nüshası ise sigortalının dosyasında saklanmak üzere işverene verilecektir. Kurumda kalan nüshaya göre sigortalının tescil işlemi tamamlandıktan sonra, sicil dosyası açılarak arşivde muhafaza edilecektir. Sigortalının daha önce açılmış bir dosyası varsa tescil işlemi sonuçlandırılan tekrar sigortalı işe giriş bildirgeleri bu dosyalara konulacaktır.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde uygulanacak idari para cezası miktarının belirlenebilmesi bakımından bildirge e-sigorta yoluyla alınmaz, işverenden bildirgenin kağıt ortamında düzenlenerek Kuruma verilmesi istenir.” hükmüne amir olduğu,
3.5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prim Ödeme Yükümlüsü” başlıklı
87 nci maddesi uyarınca “…5 inci maddenin (b) bendinde belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki
eğitim görenler ile mesleki veya teknik ortaöğretimde okumakta iken (…) staja tabi tutulan öğrenciler ile tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler için Milli Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar veya kurumlar, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler için projenin yürütüldüğü kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve üniversiteler, yüksek öğrenim sırasında (…) staja tabi tutulan veya işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler için öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumu,” ‘nun prim ödeme yükümlüsü olduğu hüküm altına alınmış olup 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesinin ‘Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci
Fıkrasının (a) Bendi Kapsamında Olan Sigortalılar’ başlıklı birinci kısım ‘Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma
Bildirilmesi ve Sigortalılık Tespiti’ başlıklı 3 üncü bölümünün 2.9 uncu maddesi; “3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okumakta
iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrencilerin sigortalı işe giriş bildirgesinin
Kuruma eğitim kurumlarınca staja veya mesleki eğitime başladıkları tarihten önce verilmesi gerekmektedir.
” şeklinde düzenlendiği,
3.6. 5510 sayılı Kanun’un “Primlerin ödenmesi” başlıklı 88 inci maddesinde “Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.” Hükmünün bulunduğu,
3.7. Başvuru konusu olay sonucunda 16.09.2021 tarihli yazı ile Konya Teknik Üniversitesi Mühendislik
Fakültesi adına idari para cezası tahakkuk ettirildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun;
6.1. “Sigortalı bildirimi ve tescili” başlıklı 8 inci maddesinde; “İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür.”
6.2. “Kurumca verilecek idarî para cezaları” başlıklı 102 nci maddesinde; “İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.”
7. 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun;
7.1. “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”
7.2. “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.
Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”
7.3. “Para cezaları ve yetkili merciler” başlıklı 73 üncü maddesinde; “Bu Kanunda belirtilen para cezaları, ilgili kamu idaresinin üst yöneticisi tarafından verilir. Para cezaları, karar verilmesini izleyen ay başından başlamak üzere ve herhangi bir hüküm almaya gerek kalmaksızın; ilgililerine yapılan her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil bir aylık net ödemelerin dörtte biri oranında kesilerek tahsil olunur.”
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
8.1. “Amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Devlet memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun ve diğer mevzuatla belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar.(1) Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslar içinde kullanır.”
8.2. “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12 nci maddesinde; “Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır. Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.”
9. 6085 sayılı Sayıştay Kanununun; “İlamların infazı” başlıklı 53 üncü maddesinde; “(1) Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur. (2) İlamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur.”
10. Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in; 10.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ç) Kamu zararı: Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasından doğan zararı, … ifade eder.”
10.2. “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Kamu zararının belirlenmesinde ;g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi, … esas alınır.”
10.3. “Kamu zararından doğan alacakların tahsil şekilleri” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Kamu zararından doğan alacaklar, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilir.”
Hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunun 102. Maddesi gereğince 16.09.2021 tarihli yazısı ile Konya Teknik Üniversitesi Mühendislik
Fakültesi adına idari para cezası tahakkuk ettirildiği, kendisinin de söz konusu kamu zararına ilişkin
24.11.2021 tarihli yazı ile anılan tarihler arasında Mühendislik Fakültesi Dekan Vekili ve Harcama Yetkilisi
olarak görevli olması sebebiyle cezanın rücu edildiğini, Kurumun otomasyon sisteminde hatalar bulunduğunu, bu hatalar nedeniyle ortaya çıkan aksaklıklardan Üniversitenin değil Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı’nın sorumlu olması gerektiğini, bu sebeple Kurum tarafından düzenlenen idari para cezasının hukuka aykırı olduğunu, ayrıca Konya Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün, Strateji Geliştirme
Daire Başkanlığının kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle görevli olan kendisine rücu etmesinin yasal dayanağının olmadığını, tüm akademik yaşantısı boyunca kamuyu zarara uğratacak hiçbir faaliyetinin olmadığını belirterek, konunun değerlendirilerek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
13. Başvuranın Konya Teknik Üniversitesi Rektörlüğünde 2015 yılında Mühendislik ve Doğa Bilimleri
Fakültesi Dekanlığı görevini yürüttüğü, bu süreçte öğrencilerin staj işlemlerinin yapıldığı, söz konusu staj işlemlerine ilişkin işlemler nedeniyle uygulanan idari para cezasının görevi itibariyle başvurana rücu edildiği, başvuranın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Konya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Mevlana
Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından düzenlenen idari para cezasının yerinde olmadığı ve ayrıca söz konusu para cezasının kendisine rücu edilmesi işleminin hukuka aykırı olduğunu iddia ettiği anlaşılmaktadır.
14. Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi bünyesinde yürütülen staj işlemleri kapsamında; 20/7/2015 tarihinde işe başladığı beyan edilen ilgiliye ait işe giriş bildirgesinin 27/8/2021 tarihinde verildiği, 27/7/2015 tarihinde işe başladığı beyan edilen ilgiliye ait işe giriş bildirgesinin 27/8/2021 tarihinde verildiği, 1/7/2013 tarihinde işe başladığı beyan edilen ilgiliye ait işe giriş bildirgesinin 27/8/2021 tarihinde
verildiği, 3/9/2012 tarihinde işe başladığı beyan edilen ilgiliye ait işe giriş bildirgesinin 27/8/2021 tarihinde verildiği, 27/6/2011 tarihinde işe başladığı beyan edilen ilgiliye ait işe giriş bildirgesinin 27/8/2021 tarihinde verildiği ve yasal sürelerde bildirimde bulunulmadığının anlaşılması üzerine Konya Teknik
Üniversitesi Rektörlüğü hakkında idari para cezasının uygulandığı anlaşılmaktadır.
15. Bu kapsamda, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun; 8 inci maddesinde yer alan; “İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür.” hüküm kapsamında işveren statüsünde olan Konya Teknik Üniversitesi tarafından ilgililerin işe giriş bildirgelerinin Sosyal Güvenlik
Kurumuna bildirilmesinin zorunlu olduğu, aksi halde Kanunun 102 nci maddesi kapsamında idari para cezası verileceği hususunun açık olduğu, bu bağlamda başvuru konusu ilgililere ilişkin yapılan bildirimler ve işlemler incelendiğinde bahsi geçen kişilere ilişkin işe giriş bildirimlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna zamanında yapılmadığı, dolayısıyla idari para cezası verilmesi işleminin hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır.
16. 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun; “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu kapsamda 5018 sayılı Kanunun 32 nci maddesi kapsamında harcama yetkilisi olan kişilerin yaptıkları işlemlerin kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından sorumlu olacağı, söz konusu sorumluluğun hem pozitif sorumluluk hem de negatif sorumluluk şeklinde yorumlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
17. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Devlet memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun ve diğer mevzuatla belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar.” hükmünün bulunduğu, buna göre amir konumunda olan görevlilerin amiri oldukları kurum bünyesinde yerine getirilmesi gereken görevlerin zamanında ve tam olarak yapılmasını sağlamaktan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.
18. Başvuranın yürüttüğü görev göz önünde bulundurulduğu mevzuat kapsamında harcama yetkilisi ve amiri olduğu Kurumda yürütülen işlemlerin hukuka uygun yürütülmesinden sorumlu olduğu göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu “sigortalıların işe giriş bildirgeleri ile Kuruma bildirilmesi” ve bu hususta gerekli işlemlerin yürütülmesi noktasında sorumlu olduğu, söz konusu sorumluluğun tam olarak yerine getirilmemesi dolayısıyla düzenlenen idari para cezasının kamu zararı mahiyetinde olduğu ve başvuranın meydana gelen kamu zararından sorumlu olacağı değerlendirilmektedir.
19. Kurumumuza yapılan değerlendirme neticesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının Konya
Teknik Üniversitesi Rektörlüğü hakkında düzenlediği idari para cezasının ve söz konusu idari para cezasının başvurana rücu edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE VE SOSYAL
GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi