|
ÖZET: Başvuru, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği tarafından düzenlenen Staja Giriş Sınavı’na itiraz hakkıyla ilgilidir. Başvuran, 18 Kasım 2023 tarihinde gerçekleştirilen sınavda 60 puan alması gerekirken 59.987 puanla başarısız olduğunu belirtmiş ve sınav sonuçlarına itiraz etmiştir. İtirazında, 57-58 net soru yapanların 60 üzeri puan almasına karşın, 61 net cevapla 59.987 puan almasının adil olmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, sınav sonuçlarının değerlendirilmesinde olası sistem hataları ve standart sapma etkileri üzerine sorular yöneltmiştir.
İdare, başvurunun incelenmesi sırasında, TÜRMOB’dan bilgi talep etmiş ve sınavda bağıl değerlendirme yönteminin uygulandığını, bu nedenle puanların yuvarlanmasının mümkün olmadığını açıklamıştır. Sınav sonuçlarının, optik cevap formlarının değerlendirilmesiyle belirlendiği ve iptal edilen soruların puanlamaya etkisinin olmadığı vurgulanmıştır. Başvuranın itirazı, sınav hesaplama sürecinin şeffaf olduğu ve bağıl değerlendirme sisteminin adil bir yöntem olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, ancak idarenin başvuruya ilişkin süreçte karara karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uygun davranmadığı tespit edilmiştir. Başvuranın, kararın tebliğinden itibaren dava açma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7984-S.24.12526
BAŞVURU NO : 2024/2511
KARAR TARİHİ : 02.08.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : TESMER tarafından düzenlenen Staja Giriş Sınavına itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran dilekçe ve eklerinde özetle; 18/11/2023 tarihinde TESMER tarafından düzenlenen Staja Giriş Sınavına girdiğini, 60 alması yeterli iken 59.987 puanla kaldığını, paylaşılan sınav sonuçlarına baktığında 57-58 Net soru yapana 60 üzeri puan verildiğini fakat 61 net cevabı ile kendisinin 59,987 puan aldığını ve eşikte kaldığını, ayrıca “Sınav Sonuç Notu 59,987 ve Baraj Puanı 60
Durumu İçin, daha önce mahkeme edilmiş, erişime kapalı, bulunamayan, içtihadı Mahkeme Kararlarına uygun mudur?” diye soru yönelttiği ve bu kararların dikkate alınıp alınmadığı hakkında bilgi talep ettiği, “itirazın değerlendirilirken, kişinin aslında hukuken hakkı iken emsal mahkeme kararlarına da uyularak, idarenin de özel bir durum olan 3 adet gibi sonuçları etkileyecek hatalı soru kusurunu da kefeye koyarak, bir soru değerinde bile olmayan 0,01 gibi bir puanlama eksiği nedeniyle, maliyeti ve barajı geçme puanlama ölçeği sürekli değişen bir sınavda böyle sonuçlar için adayın mağdur olmaması adına zaman ve maliyet yararı gözetilmesi dikkate alınıyor mu? Şeklinde soru yönelttiği ve “57-58 Net yapanların 60 Üzeri
Puan alabilmesine karşın, 61 Net Cevap İçin 59,987 puanlama nedeniyle Kitapçık türü (a-b-c-d) ait AlanGenel Kültür Ve İngilizce Soru Puan Karşılıklarıdır. (Standart sapma vb. karışık hesaplar kullanılarak oluşan ortalama ile +/- barajı bulma şansı varken 0,01 puan ile bırakması adil midir ?” şeklinde soru yönettiği ve bu sorulara cevap beklediği, görüştüğü yetkilinin sistem hatası olabileceğini ve itiraz edebileceğini söylediğini, itiraz neticesinde bahsi geçen durumun standart sapma kaynaklı olabileceğinin söylendiği fakat bunun sübjektif bir durum olmasından ötürü nasıl dikkate alındığını bilmediğini iddia ve ifade ederek sınavı sorunsuz geçmesi için sadece 1 netin yeterli olacağından değerlendirme dışı bırakılan 3 sorudan 1 inin kesin olmak üzere 2 neti bulunduğunu düşünmesinden ötürü bu konu hakkında gerekli
incelemenin yapılarak TESMER’in de ihmali olabileceği iddiasında bulunarak yaşamış olduğu mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusunda ilk olarak 13.02.2024 tarihinde gönderme kararı verildiği, başvuranın tekrar başvuru yapması üzerine başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere TÜRMOB’dan bilgi ve belge talebinde bulunulduğu, TÜRMOB tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan cevabi yazıda özetle; sınavda genel başarı düzeyleri düşük olsa dahi bağıl değerlendirme yönteminin uygulanmasının adayların lehine olduğu, bağıl değerlendirme sisteminin bir sonucu olarak sınavda alınmış bir puanın yuvarlanmasının mümkün olmadığı; optik cevap formlarının, değerlendirme dışı bırakılan sorulardan sonra değerlendirilmeye tabi tutulmasından ötürü, değerlendirme dışı bırakılan sorular nedeniyle sınava giren öğrencinin puanının azalması gibi bir durumun söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T. C. Anayasası’nın; 3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 22. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” 4. 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un “Dilekçenin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi” başlıklı 7. maddesinde; “(Değişik: 2/1/2003-4778/27 md.) Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir. İşlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir.” hükmüne yer verilmiştir.
6. 1.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik
Kanunu’nun; 6.1. “Genel Şartlar” başlıklı 4. maddesinde; “Meslek mensubu olabilmenin genel şartları şunlardır: a)
T.C. vatandaşı olmak (yabancı serbest muhasebeci mali müşavirler hakkındaki hüküm saklıdır). b) Medeni
hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak. c) Kamu haklarından mahrum bulunmamak. d) (Değişik:
10/7/2008-5786/2 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)4 zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. e) Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak. f) Meslek şeref ve haysiyetine uymayan durumları bulunmamak.“ 6.2. “Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmenin özel şartları” başlıklı 5. maddesinde; “A) Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmek için aşağıdaki özel şartlar aranır. a) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, /
muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokullardan veya denkliği Yükseköğretim Kurumunca tasdik edilmiş yabancı yükseköğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak veya diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olmakla beraber bu fıkrada belirtilen bilim dallarından lisanüstü seviyesinde diploma almış olmak.” 6.3. “Staj ve staj süresinden sayılan hizmetler” başlıklı 6. maddesinde; “Serbest muhasebeci mali müşavirlik stajı, bağımsız çalışan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında veya şirketlerinde yapılır. Staja başlayabilmek için staja giriş sınavını kazanmak ve Birlik tarafından kurulan Temel Eğitim ve Staj Merkezinin eğitim programını tamamlayıp başarılı olmak şarttır. Temel
Eğitim ve Staj Merkezinin kurs ve seminerlerinde geçen ve altı ayı aşmayan süreler, staj süresinden sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
7.17.2.2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme Ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 7. maddesinde; “(2) Sınavlar, adayların bilgi ve yetenek düzeylerine göre sıralanmasını sağlamak amacıyla, sıralama sınavları veya adayları belirlenen asgarî yetenek ve yeterlilikleri taşıyıp taşımadıklarına göre gruplandıran seviye tespit sınavları biçiminde yapılabilir. (Ek cümle: 2/12/2016-6764/69 md.) Sınavlardan sonra Başkanlık veya yargı mercileri tarafından iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değerinin yeniden saptanması suretiyle puanlama yapılır. (3) (Değişik: 2/12/2016-6764/69 md.) Sınavlar, adaylara aynı veya farklı sorularla aynı anda veya farklı zamanlarda, basılı veya elektronik ortamda uygulanabilir.
Sınavlar bireyselleştirilmiş sınav şeklinde de yapılabilir. Sınavlarda ek süre verilmek kaydıyla, adaylara aynı veya farklı sorulardan oluşan deneme soruları da sorulabilir. Adaylar dâhil hiç kimseye hangi sorunun deneme sorusu olduğu hakkında bilgi verilmez. Sınav puanları hesaplanırken güçlük ve ayırt edicilik özelliklerine göre her soru için farklı puan değeri belirlenebilir. Hangi alan veya konularda hangi sınav türlerinin uygulanacağına, ihtiyaçlar ve imkânlar çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından karar verilir.” 8. 23.08.1997 tarihli ve 23089 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik
Staj Yönetmeliği’nin; 8.1. “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen, Meslek Mensubu: (Değişik:RG-14/5/2015-29355) Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ile Yeminli Mali
Müşavirleri, Aday Meslek Mensubu: (Değişik:RG-14/5/2015-29355) Kanunun öngördüğü şartları taşıyan ve Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik mesleğini ifa için mesleğe hazırlayıcı temel bilgileri edinmek üzere, bir meslek mensubu yanında veya denetim ve gözetiminde mesleki çalışmalar yapan kimseyi”
Staja başlama değerlendirmesi: (Mülga:RG-25/12/2012-28508)
(Ek:RG-25/12/2012-28508) “Staja giriş sınavı: Staj öncesinde, TÜRMOB tarafından yapılacak ya da
Üniversite veya ÖSYM gibi kurumlara TÜRMOB tarafından yaptırılacak olan, mesleğe giriş için gerekli temel bilgi ve formasyonun mevcudiyetinin ölçüleceği, değerlendirme esasları TÜRMOB (TESMER)
tarafından belirlenen sınavı, İfade eder.” 8.2. Aday Meslek Mensubu Olma Şartları başlıklı 7. maddesinde (Değişik:RG-25/12/2012-28508) ; “Serbest muhasebeci mali müşavirlik stajına başlamak için Kanunun 4 üncü maddesindeki genel şartlar ile 5/A-a maddesindeki öğrenim şartlarını haiz, staja giriş sınavından en az 60 puan almış ve Birlik tarafından belirlenen staj giderlerini yatırmış olmak gerekir.”
/
(Ek fıkra:RG-14/5/2015-29355) “Staja giriş sınavında başarılı olanlar, sınav sonucunun açıklandığı tarihten sonraki staja başlama döneminden itibaren 3 yıl içerisinde staja başlayabilirler. Bu süre içerisinde staja başlamayanların sınav sonucu geçersiz sayılır ve dosyaları işlemden kaldırılır.” hükümlerine yer verilmiştir.
9. 28.03.2013 tarihli ve 28601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’n “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde; “(1) Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” düzenlemesi mevcuttur.
10. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Temel Eğitim ve Staj
Merkezi’nin Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Uygulama Yönergesi ’ne göre; 10.1. “Aday Meslek Mensubu Olma Koşulları” başlığı altında; “Staj yönetmeliğinin 7. Maddesinde belirtilen staja giriş sınavından en az 60 puan almış ve Birlik tarafından belirlenen staj giderlerini yatırmış olmak gerekir.” 10.2. “Staja Giriş Sınavı” başlığı altında; “Staja Giriş Sınavına, 3568 sayılı Kanun’un 4. Ve 6. Maddesi ile 5/A-a maddesindeki öğrenim şartlarını taşıyan ve TÜRMOB tarafından belirlenen staj giderlerini yatırmış olan adaylar katılır. Bu sınavdan 60 puan ve üzerinde not alanlar staja başlama hakkına sahiptir.” 10.2.1. “Staja Giriş Sınavı Usul ve Esasları” başlığı altında; “3) Sınav test yöntemi ile yapılır. 4) Adaylar tarafından sorulara verilen cevaplar optik okumaya elverişli cevap kağıtlarına işaretlenir. Cevap kağıtları sınavı yapan kurum veya kuruluş tarafından optik okuyucu ile okunur ve bilgisayarla değerlendirilir.
Soruların cevaplarını, soru kitapçığına işaretleyen adayların cevapları dikkate alınmaz. Değerlendirme, doğru cevap sayısı üzerinden yapılır, yanlış cevaplar dikkate alınmaz. 5) Sınavda uyulacak esaslar ve sınav kuralları bu Yönergede belirtilen esaslar çerçevesinde sınav için tayin edilen kurum tarafından belirlenir ve sınav öncesinde katılımcılara duyurulur. 6) Staja Giriş Sınavının yapılmasından sonra ortaya çıkması muhtemel soru aksaklıkları için alınacak önlem ve politikalar sınavı yapan kurum tarafından belirlenir ve katılımcılara duyurulur. 7) Sınav sonuçlarının belirlenmesi, sonuçlara itirazların değerlendirilmesi, sınavı yapan kurumun sorumluluğundadır.” 10.2.2. “Staja Giriş Sınavı Değerlendirme Ölçütleri” başlığı altında; “Staja Giriş Sınavı, test biçiminde yapılır ve değerlendirme ölçütü TESMER tarafından belirlenir. Staja
Giriş Sınavında değerlendirme, sınavın yapısı itibariyle; mutlak değerlendirme ya da bağıl değerlendirme sistemi ile yapılabilir. Mevcut uygulamada Staja Giriş Sınavı bağıl değerlendirme sistemi ile değerlendirilmektedir. Bu sisteme ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir. Bağıl Değerlendirme
Sistemi, adayın başarısını, sınava katılan diğer adayların başarı düzeyleri ile bağlantılı şekilde ortaya koyan, dolayısı ile sınava giren adayları 100 üzerinden aldıkları sayısal notlara göre değil, bu notları, adayın o sınava giren grup içinde gösterdiği performansa göre bağıl nota dönüştürerek değerlendiren bir sistemdir.
Bağıl değerlendirme sisteminde, sonuçları toplandıktan ve değerlendirmede kullanılacak bir ölçüt belirlendikten sonra, değerlendirme işlemi yapılır. Bağıl değerlendirmede bir adayın başarısı sınavdaki öteki adayların puanlarına ve başarısına yani grubun tümünün başarısına bağlı olarak belirlenir. Tüm
/
adayların puanlarının ortalamasının temel alındığı bu değerlendirmede, adayın puanının bu ortalamanın altında ya da üstünde olması onun içinde bulunduğu gruba göre başarılı ya da başarısız olduğunu gösterir. Adayın doğru sayısı değişmese bile, grubun ortalaması değiştiğinde adayın başarı durumu da değişir. Bu nedenle özellikle test tipi sınavlarda bağıl değerlendirme sistemi en adil ve en nesnel olan değerlendirme biçimidir.
Bu değerlendirme biçiminde, ham notların ortalaması, her notun ortalamadan ne kadar sapma gösterdiği, bu ortalamadan sapmaların genelde ne oranda olduğu bulunarak, değerlendirmeye esas notlar, bir notun, ortalamanın kaç standart sapma altında ya da üstünde olduğunun ifadesi olan bir standart not biçimiyle ifade edilir. Bu suretle, adaylar ortalama performansları ölçütüyle birbirleriyle kıyaslanabilecekleri bir not sistemi ile değerlendirilmiş olurlar. Gerek mesleki kalitenin yükseltilmesi, gerekse sınava katılan adayların bilgi düzeylerinin ve sınav sorularının zorluk derecelerinin değişkenlik arz etmesi sebebiyle, sınava katılan adayların en başarılılarının staja kabul edilebilmesi için bu sistem uygulanmaktadır.
Staja Giriş Sınavlarında, sınava giren tüm adayların üç ana başlıkta başarı puanları (Genel Kültür ve
Yetenek, Yabancı Dil ve Alan Bilgisi) ayrı ayrı ve ortalamaları 50, standart sapmaları 10 olacak biçimde normal dağılıma göre hesaplanmakta, daha sonra bu üç ana başlıkta aldıkları puanlardan ağırlıklı başarı puanları bulunmaktadır. Ağırlıklı başarı puanına Genel Kültür ve Yetenek, Yabancı Dil ve Alan Bilgisi soru sayılarına göre katkı vermektedir. Bu işlemin yapısı gereği değerlendirme sonucu adaylara verilen başarı puanları tam sayı olmadığı gibi doğrusallık da göstermemektedir. Bu nedenle, her sınavda aynı doğru sayısı ile aynı puanın alınması beklenemez. Geçmiş sınavlarda sınava giren adayların genel seviyesine bağlı olarak, soruların %55’ini doğru cevaplayan adayların başarılı sayıldığı sınavlar olduğu gibi soruların %63’ünü doğru cevaplayan adayların başarısız bulunduğu sınavlar da olmuştur. Hesaplama sonucu elde edilen Sınav Başarı Puanları tam sayıya yuvarlanmamaktadır. Bu değerlendirme sisteminde ortalamanın 50 alınmasının nedeni dağılımın orta noktasını bulmak ve normal dağılımın tepe noktasını burada oluşturmaktır. Bu dağılımı oluşturduktan sonra staj yönetmeliğinin 7.maddesi uyarınca sınavda 60 ve üzeri puan alan adaylar staja kabul edilmektedir.
10.2.3. “Staja Giriş Sınavı Sonuçları” başlığı altında; “Staja Giriş Sınavı sonuçları, sınav sonrasında soru itirazlarının alınarak değerlendirilmesini takiben TESMER Otomasyon sistemi (TEOS) üzerinden açıklanır. Ayrıca, başarılı olanların sonuçları staja başlama işlemlerinin takibi için kayıtlı oldukları
TESMER Şubesi/Odaya gönderilir… Sınava katılanlar, sınav sonuçlarına itiraz edebilirler. İtirazlar, sonuçların TESMER Otomasyon sistemi (TEOS) üzerinden açıklanma tarihinden itibaren 15 gün içerisinde
TEOS üzerinden yapılabilir. Bu itirazlar 30 gün içerisinde incelenir ve sonuçlar TEOS üzerinden açıklanır.”
Hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, TESMER tarafından düzenlenen Staja Giriş Sınavına girdiğini, 60 alması yeterli iken 59.987 puanla kaldığını, paylaşılan sınav sonuçlarına baktığında 57-58 Net soru yapana 60 üzeri puan verildiğini fakat 61 net cevabı ile kendisinin 59,987 puanla eşikte kaldığını ifade ederek bu hususta bir hata olabileceği ve TESMER’in bir ihmali olabileceğini ifade ederek gerekli incelemenin yapılmasını talep etmektedir.
13. TÜRMOB tarafından yapılan açıklamada, bağıl değerlendirme yönteminin uygulanmasının adayların lehine olduğu, bağıl değerlendirme sisteminin bir sonucu olarak sınavda alınmış bir puanın yuvarlanmasının mümkün olmadığı, optik cevap formları değerlendirme dışı bırakılan sorulardan sonra değerlendirildiğinden sınavda puanın azalmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.
14. Başvuru dosyası incelendiğinde, Uyuşmazlığın, başvuranın girmiş olduğu sınavda geçme notu olan 60 puanı virgülle kaçırdığı, puan hesaplamasında bir yanlışlık olabileceği iddiası karşısında ilgili idarenin sınav hesaplama sürecinin şeffaf olduğu ve bağıl değerlendirme sisteminin bir sonucu olarak sınavda alınmış bir puanın yuvarlanmasının mümkün olmadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
15. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır.
15.1. Yasa koyucunun genel prensiplerini belirlediği konularda, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisinin, yasama organının çizdiği sınırlar içerinde, Anayasa, Kanun ve Tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kaydıyla mevcut olduğu açıktır.
16. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu gereğince staja başlayabilmek için staja giriş sınavını kazanmak ve Birlik tarafından kurulan Temel Eğitim ve Staj
Merkezinin eğitim programını tamamlayıp başarılı olmak gerektiği; Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik
Staj Yönetmeliğince, “Staja Giriş Sınavı’nın” değerlendirme esaslarının TÜRMOB tarafından belirlendiği, serbest muhasebeci mali müşavirlik stajına başlamak için kanunda yer alan diğer şartlarla birlikte staja giriş sınavından en az 60 puan almak gerektiği hüküm altına alınmıştır.
17. Temel Eğitim ve Staj Merkezi’nin Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Uygulama
Yönergesi ’ne göre; Sınavın test yöntemi ile yapılacağı, “Staja Giriş Sınavının” yapılmasından sonra ortaya çıkması muhtemel soru aksaklıkları için alınacak önlem ve politikaların sınavı yapan kurum tarafından belirleneceği ve katılımcılara duyurulacağı, sınav sonuçlarının belirlenmesinin ve sonuçlara itirazların değerlendirilmesinin sınavı yapan kurumun sorumluluğunda olduğu, “Staja Giriş Sınavında” değerlendirmenin sınavın yapısı itibariyle; mutlak değerlendirme ya da bağıl değerlendirme sistemi ile yapılabileceği, mevcut uygulamada “Staja Giriş Sınavı’nın” bağıl değerlendirme sistemi ile değerlendirildiği, bağıl değerlendirme sisteminin ‘adayın o sınava giren grup içinde gösterdiği performansa göre bağıl nota dönüştürerek değerlendiren’ bir sistem olduğu, tüm adayların puanlarının ortalamasının temel alındığı bu değerlendirmede, adayın puanının bu ortalamanın altında ya da üstünde olmasının adayın bulunduğu gruba göre başarılı ya da başarısız olduğunu gösteren nesnel bir değerlendirme biçimi olduğu, bu değerlendirme biçiminin ham notların ortalaması, her notun ortalamadan ne kadar sapma gösterdiği, bu ortalamadan sapmaların genelde ne oranda olduğu bulunarak, değerlendirmeye esas notlar, bir notun, ortalamanın kaç standart sapma altında ya da üstünde olduğunun göstergesi olan bir standart not biçimiyle ifade edildiği, sınava katılan adayların en başarılılarının staja kabul edilebilmesi için bu sistemin uygulandığı, Staja Giriş Sınavlarında, sınava giren tüm adayların üç ana başlıkta başarı puanları (Genel
Kültür ve Yetenek, Yabancı Dil ve Alan Bilgisi) ayrı ayrı ve ortalamaları 50, standart sapmaları 10 olacak biçimde normal dağılıma göre hesaplandığı daha sonra bu üç ana başlıkta aldıkları puanlardan ağırlıklı başarı puanlarının bulunduğu, bu işlemin yapısı gereği değerlendirme sonucu adaylara verilen başarı puanlarının tam sayı olmadığı gibi doğrusallık da göstermediği, bu nedenle her sınavda aynı doğru sayısı ile aynı puanın alınmasının beklenemeyeceği, hesaplama sonucu elde edilen ‘Sınav Başarı Puanlarının’ tam sayıya yuvarlanamadığı ayrıca sınava katılanların sınav sonuçlarına itiraz edebileceği ifadelerine yer verilmiştir.
18. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuatın birlikte değerlendirilmesi neticesinde; 18.1. Sınav soru ve cevaplarına ilişkin olarak sınav katılımcılarının itirazlarının hiçbir sınırlama olmaksızın çevrimiçi sistem üzerinden alındığı, iptal edilen soruların değerlendirme dışı bırakılacağının TÜRMOBTESMER ile Ankara Üniversitesi arasında yapılan sözleşmede yer aldığı, 6114 sayılı Kanunun 7. Maddesi gereğince ÖSYM tarafından da aynı uygulamanın yapıldığı, 18.2. Hatalı bulunarak iptal edilen sorulara karşılık, kişilere artı puan vermek yerine, soruların değerlendirme dışı bırakıldığı, geri kalan soruların 100 puan üzerinden değerlendirilerek her bir sorunun puan karşılığının bulunarak uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerektiğinin Danıştay 8. Daire’sinin
19.11.2018 tarihli ve E: / K: / sayılı kararında ifade edildiği,
18.3. İptal edilen soruların değerlendirme dışı bırakılması hususunda, Ankara 23. İdare Mahkemesinin
– Esas, /491 numaralı kararı, Ankara Bölge idare Mahkemesinin 12. İdari Dava Dairesi
/ Esas, / numaralı (İstinaf) kararının olduğu, bu kararlarda iptal edilen soruların değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olduğu ve sınav sonucunun 60 puana tamamlanamayacağının belirtildiği, 18.4. Sınav sonucuna ilişkin değerlendirmenin, kalan sorular üzerinden “Bağıl Değerlendirme Sistemi ”ne göre yapıldığı, bu değerlendirme sistemine göre tüm katılımcıların genel başarı düzeyinin her bir adayın puanını belirlediği ve bir yazılım ile otomatik olarak yapıldığı dolayısıyla soruların iptal olmasından ötürü bir adayın aleyhine bir sonuç doğurmasının teknik açıdan mümkün olmadığı, uygulanan bu sistemde herhangi bir adayın başka bir adayla olan bilgisi, genel kültür ve genel yetenek ile yabancı dil testlerinden aynı sayıda doğru yapıp daha yüksek bir puan alma ihtimalinin olmadığı fakat toplam doğru sayıları eşit olan adaylardan ağırlıklı puanı yüksek olan alt testten daha fazla doğru yapmış olan adayın her alt testin ortalama ve standart sapması ayrı olduğundan daha yüksek puan alabilmesinin mümkün olduğu, her alt testin kendi içindeki zorluk düzeyine göre kişilerin puanı değişeceğinden adayların üç alt testin toplam doğru sayısına göre puan hesabı yapmasının anlamlı olmayacağı bir başka deyişle sınavın alt testlerini dikkate almadan toplam doğru sayısına bakarak puan hesaplamanın doğru bir sonuç vermeyeceği ve ek olarak Temel Eğitim ve Staj Merkezi’nin Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Uygulama
Yönergesi ’nde ‘Sınav Başarı Puanlarının tam sayıya yuvarlanamadığının belirtildiği hususlarını da dikkate aldığımızda başvuran tarafından alınan sınav puanının yuvarlanması ve kendisinden daha az net yapan kimselerden daha düşük puan alması hususunda hata olabileceği yönündeki iddiasına ilişkin mevcut idarenin yapmış olduğu ‘Staja Giriş Sınavında’ ve açıklamış olduğu sınav sonuçlarında bir hatasına rastlanılamadığından ilgili idarenin başvuranın talebini reddetmesi hususunda hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri
süresinde ve gerekçeli gönderdiği, başvurana verilen gerekçeli cevaplarda ise işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA VE TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİ (TÜRMOB) BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/