|
ÖZET: Başvuru, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’ne (İSKİ) ait su faturasına itirazla ilgilidir. Başvuran, 2017 Aralık ayında aldığı 1108 TL’lik su faturasının, hane halkının normal tüketim miktarını aşan bir tutar olduğunu belirterek, su sayacının kirli olduğu gerekçesiyle kontrol edilmesini talep etmiştir. İSKİ, başvuranın faturasının, sayaç kirliliği nedeniyle okuma yapılamadığı için kıyaslama yöntemiyle düzenlendiğini ve sonrasında yapılan incelemelerde sayaçtaki tüketiminin toplamda 125 metreküp olduğunu açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek İSKİ’nin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Ancak, başvuranın su tüketimindeki anormal artışın nedenleri üzerinde durulmuş ve İSKİ’nin, sayaç okuma süreçlerinde yaşanan sorunları çözmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, başvuranın hak arama özgürlüğünün ihlal edilmemesi için İSKİ’nin, başvuruya ilişkin süreçleri daha şeffaf bir şekilde yürütmesi gerektiği önerilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçisi, İSKİ’ye başvuranın faturasının yeniden değerlendirilmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uyması için 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18812-18812 |sayi|95802452-101.07.04-E.95802452-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/6361 2018/ 6361
KARAR TARİHİ : 12/11/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü (İSKİ)
BAŞVURUNUN KONUSU : Su faturasına itiraz hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 12/05/2018 12.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 2017 yılı Aralık ayında gelen su faturasının 1108 TL olduğunu, kirli olması nedeniyle su saatinin İSKİ yetkililerince sökülerek kontrol edildiğini, buna rağmen normalde 50 TL civarında gelen faturanın çok yüksek geldiğini ve dört kişilik hane halkının bir ayda 343 metreküp su kullanamayacağını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 26/ 06/ 2018 tarihli ve E . sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 06/ 07/ 2018 tarihli ve E. sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın no.lu mukavelesiyle alakalı fatura dönemi ilk okuma endeksinin 253 metreküp olduğu, son okuma endeksinin ise sayaç kirli olduğundan okunamadığı ve bu yüzden döneme kıyas fatura basıldığı, 2.2. Takip eden döneminde de sayacın kirli olduğundan okuma yapılamadığı ve kıyas fatura basıldığı, iki dönem kıyas çıkan faturalara istinaden oluşan no.lu Sayaç Kontrol İş
1 / 5Emri ile ‘sayaç kirli’ tespiti sonucu 20/ 10/ 2017 tarihinde no.lu Atölye Sorgusu İş
Emri ile sayacın söküldüğü ve yerine ‘ 0’ metreküp endekste no.lu sayacın takıldığı, 2.3. Abone İşleri Koordinasyon Müdürlüğünce yetkilendirilmiş personel tarafından sayacın incelenmesi sonucu no.lu sayacın son işaretinin 374 metreküpte olduğunun, 04/ 11/ 2017 tarihinde yerinde yapılan tespitte ise yeni takılan No.lu sayacın 4 metreküpte olduğunun tespit edildiği, 2.4. no.lu yeni sayacın 20/ 10/ 2017- 04/ 11/ 2017 tarihleri arasında 4 metreküplük, 04/ 08/ 2017- 20/ 10/ 2017 tarihleri arasında ise eski sayacın 121 metreküplük ( 374- 253) toplamda 125 metreküplük tüketim sonucu 2017/ 11 dönem faturasının tahakkuk ettirildiği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi üçüncü ve dördüncü fıkralarında “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanunun;
5.1. “Gelirler” başlıklı 13 üncü maddesinde “İSKİ’nin gelirleri aşağıdaki kaynaklardan sağlanır :
a) Su satışı va kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık, tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler, b) Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma payları,…”, 5.2. “Tarife Tespit Esasları” başlıklı 23 üncü maddesinde “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır . Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esas alınır .
Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir .”, 6. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri Tarife ve
Uygulama Yönetmeliğinin; 6.1. “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde “(a) Abone : İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce sunulan su ve atık su hizmetlerinden abonelik sözleşmesi
çerçevesinde birlikte veya ayrı ayrı faydalanan gerçek veya tüzel kişilere denir… (öö) Sayaç :
Kullanılan suyun miktarını ölçmeye yarayan ölçü aletidir…” , 6.2. “Sayacın Muhafazası, Muayenesi ve Değiştirilmesine İlişkin Hususlar” başlıklı 42 nci
.
2 / 5maddesinde “Sayacın muhafazası, muayenesi ve değiştirilmesine ilişkin hususlar aşağıda
belirtilmiştir . (a) İdarenin belirleyeceği şekilde sayacın korunması ve her an okunur vaziyette tutulması abonenin yükümlülüğündedir… (f) Abonenin talebi veya İdarenin lüzum görmesi halinde sayaç atölye sorgusuna veya ölçüye tabi tutulur . (g) Abonenin talebi doğrultusunda ölçü sonucunda sayacın doğru çalıştığı veya atölye sorgusu müdahaleli olduğu tespit edilirse, sayaç ve sökme takma bedeli tahakkuk ettirilir . (ğ) Sayacın hatalı çalıştığı tespit edilirse, yeni sayacın endeksi ile geçmiş dönemlerdeki tahakkuk endekslerine bakılarak ortalaması alınır, hatalı dönemlere ait tahakkuklar itiraza alınarak düzeltilir . (h) Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğine göre periyodik muayene süresi biten sayaçlar veya abone kusuru olmaksızın arızalanan sayaçlar İdare tarafından bedelsiz değiştirilir .”, 7. İSKİ Abone Hizmetleri Uygulama Yönergesinin; 7.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde “ddd) Kıyasen tahakkuk : Sayacın endeksinin tespit edilemediği döneme ilişkin abonenin daha önceki tespit edilmiş tüketiminin genel ortalaması üzerinden tahakkuk yapılmasıdır .”, 7.2. “Sayaçlı tüketim tespitlerine itiraz ve sayacın ölçüye çıkarılması talebi” başlıklı 53 üncü maddesinde “( 2) Birbirini takip eden iki okuma döneminde olumsuz okuma kodu verilen ve sayaç endeksi tespit edilemeyen aboneler hakkında sistemsel olarak Sayaç Kontrol İş Emri oluşturulur .
Sayaç Kontrol İş Emri kapsamında yapılan kontrolde sayaç işaretinin tespit edilmesi halinde tespit neticesine göre tahakkuklar düzeltilir, sayaç endeksinin tespit edilememesi durumunda Sayaç Atölye
Sorgu İş Emri sistemsel olarak oluşturulur, rapor neticesinde sayacın hatalı ölçüm yaptığı tespit edilirse tahakkuklar Yönergenin 52 nci maddesi 2 nci fıkrasına göre düzeltilir, sayacın doğru çalıştığı tespit edilirse sökülen sayacın işaretine göre tahakkukları düzeltilir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, İdarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediği değerlendirmesiyle başvuruya ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 1 no.lu paragrafta da belirtildiği üzere, tarafına tahakkuk ettirilen su faturasına itirazının, İSKİ tarafından kabul edilmemesi sonucu Kurumumuza başvuru yapmıştır .
10. Dosya kapsamından; numaralı aboneliği olan başvuranın su sayacının, fatura döneminde ilk okuma endeksinin 253 metreküp olduğu, son okuma endeksinin sayaç kirliliği nedeniyle tespit edilemediği, sonraki fatura dönemi olan döneminde de sayacın kirlilik nedeniyle okunamadığı ve her iki döneme de kıyas fatura basıldığı, iki dönem kıyas çıkması nedeniyle sayacın sökülerek Abone İşleri Koordinasyon Müdürlüğünce yetkilendirilmiş personel tarafından incelendiği ve sökülen sayacın son işaretinin 374 metreküp olduğunun tespit edildiği, itiraza konu olan faturanın; yeni sayacın 20/ 10/ 2017- 04/ 11/ 2017 tarihleri arasında 4 metreküp, 04/ 08/ 2017- 20/ 10/ 2017 tarihleri arasında ise eski sayacın 121 metreküp ( 374- 253) olmak üzere toplamda 125 metreküplük tüketim sonucu oluşturulmuş olan 2017/ 11 dönem faturası olduğu, .
3 / 5ayrıca; başvuranın itirazı üzerine sayaç okunamaması nedeniyle düzenlenen kıyas faturaların iptal
edilerek fatura tutarının düzeltildiği anlaşılmıştır .
11. İSKİ tarafından gönderilmiş olan ve 01/ 01/ 2017- 04/ 07/ 2018 tarihlerini kapsayan abone föyünden, başvuranın aylık tüketim ortalamasının yaklaşık 8 metreküp civarında olduğu ve başvuranın bu tüketim ortalamasının ihtilaflı olan 04/ 08/ 2017- 20/ 10/ 2017 tarihlerinden sonra da devam ettiği görülmektedir . Aylık 8 metreküp civarında seyreden başvuranın aboneliğine ilişkin tüketimin, aylık yaklaşık 41 metreküp civarına yükselmiş olması hayatın olağan akışına aykırıdır . Su tüketimindeki söz konusu yükselişin, başvuranın taşınmazındaki su tesisat sorunundan kaynaklandığının ileri sürülebileceği düşünülse dahi bu tüketimin; İdare tarafından kirli olduğu belirtilen sayaçtan tespit edildiği dikkate alındığında, söz konusu ölçümün iyi yönetim ilkelerine ve hukuka uygun olup olmadığı tartışmalıdır .
12. İlgili Yönetmelikte her ne kadar İdarenin belirleyeceği şekilde sayacın korunması ve her an okunur vaziyette tutulmasının abonenin yükümlülüğünde olduğu belirtilmiş olsa da ortalama tüketime uygun fatura gelen başvurandan, sayacın okunup okunmadığını sürekli kontrol etmesinin beklenemeyeceği düşünülmektedir . İSKİ görevlilerince okuma döneminde kirlilik nedeniyle okunamadığı tespit edilen ve bir sonraki dönemde de tekrar edeceği muhtemel olan bu sorunun giderilmesi ve sayacın okunur hale getirilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup konuya ilişkin başvurana bir bildirimde/uyarıda bulunulduğuna dair herhangi bir belge İdare tarafından sunulamamıştır . Oysa belirtilen hususların tespiti ve gereken bildiriminin yapılması, güncel kamu yönetimi anlayışı çerçevesinde, İdareden beklenen bir davranıştır . İdare tarafından belirtilen bildirimin yapılması halinde söz konusu sorunun sonraki dönemde tekrarının engellenebileceği, varsa başvuranın su tesisatındaki sorunun giderilmesi sağlanarak yüksek tutarlı fatura oluşumunun ve olası su israfının önüne geçilebileceği de açıktır .
13. Diğer taraftan, İSKİ tarafından gönderilen ‘Sayaç Hareketleri MD. Analiz Sonucu ile Girilen
Bilgiler (Analiz sonuçlanmış)’ başlıklı ve 08/ 12/ 2017 tarihli belgeden; İSKİ yetkililerince sökülen sayaç camının sağlam olmadığının tespit edildiği görülmekle birlikte, söz konusu cam bütünlüğünün daha önceden mi yoksa söküm esnasında mı bozulduğuna dair dosyada aydınlatıcı bir bilgi belge bulunmamakta olup cam bütünlüğünün ne zaman bozulduğu belli olmayan bir sayaçtan yapılan ölçümün doğruluğu da tartışmalıdır .
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; değişen kamu yönetimi anlayışının
İdarelerin faaliyetlerine yansıması gerektiği, okuma döneminde kirlilik nedeniyle okunamadığı tespit edilen ve bir sonraki dönemde de tekrar edeceği muhtemel olan bu sorunun giderilmesi ve sayacın okunur hale getirilmesiyle ilgili olarak başvurana herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, ayrıca cam ölçümün ise şüpheli olduğu bütünlüğünün ne zaman bozulduğu belli olmayan bir sayaçtan yapılan değerlendirildiğinden İdarenin başvuruya konu işleminin hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . İdarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediğinden “ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup İdareye, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
.
4 / 5VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
İstanbul Tüketici Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE ;
Tüketim artışı açıklanamayarak başvuran adına düzenlenmiş olan dönemi faturasına ilişkin yapılacak çalışma sonrası faturanın tekrar değerlendirilmesi yönünde İSTANBUL SU VE
KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna , Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ NE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.