|
ÖZET: Başvuru, Kahramanmaraş ili Onikişubat ilçesi Çukurhisar Mahallesi’nde çiftçilik yapan bir kişi tarafından, yol çalışması sırasında tahrip olduğu iddia edilen sulama kanalının eski haline getirilmesi talebiyle yapılmıştır. Başvuru, 29 Ekim 2021 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletilmiş, idareden alınan yanıtlar doğrultusunda konuyla ilgili inceleme yapılması kararlaştırılmıştır. İlgili idare, başvuranın iddialarını araştırarak, söz konusu alanda yapılan yerinde incelemede herhangi bir su kanalının mevcut olmadığını, sadece uzun yıllardır kullanılmayan bir toprak su arkının izlerinin bulunduğunu belirtmiştir.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı, başvuruya ilişkin olarak yerel muhtar ve vatandaşlarla görüşmeler yapmış, iddiaların asılsız olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, yapılan teknik incelemeler sonucunda, su arkının herhangi bir su kaynağına bağlı olmadığı ve uzun süredir kullanılmadığı belgelenmiştir. İdare, başvuranın talebine yönelik olarak dostane çözüm yollarını da denemiş, ancak başvuranın itirazları nedeniyle süreç devam etmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemeler ve elde edilen bulgular ışığında başvurunun reddine karar vermiştir. İdarenin, başvuranın iddialarına ilişkin hukuka uygun hareket ettiği, ancak iyi yönetim ilkeleri açısından bazı eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/9161-S.22.14133
BAŞVURU NO : 2021/18394
KARAR TARİHİ : 25/07/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KAHRAMANMARAŞ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, su kanalının eski hale getirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TCKN: ) tarafından özetle,
K ahramanmaraş ili, Onikişuba t ilçesi, Çukurhisar Mahallesinde çiftçilikle uğraşt ığı , yol çalı şması esnası nda Bektaşl ı mevkiinde bulunan sulama kanalı nın 200 metrelik kısmın ın tahrip olduğu, sorunun yaklaşı k alt ı aydır çözül emediği ifade ve iddia edilerek su kanalının onarılarak eski haline getirilmesi talep edilmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 20/02/2022 tarihli ve sayılı yazımız ile Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye
Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarenin 03/03/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Dostane çözüm amaçlı muhtarla ve şikâyet sahibi ile görüşüldüğü, şikâyete konu alanla ilgili bilgi
alındığı,
2.2) Bahse konu talebin olduğu yerde teknik personelin, mahalle muhtarının ve söz konusu bölgede yaşayan
vatandaşlar tarafından defaten yerinde yapılan inceleme neticesinde iddia edildiği gibi herhangi bir kanalın olmadığının tespit edildiği, iddia edilen kanal bulunsa dahi yol imalatından önce yapılan yapılaşmalardan dolayı su akışının engelleneceğinin görüldüğü,
2.3) Şikâyetçi tarafından Bektaşlı mevkiinde bulunduğu iddia edilen kanalla ilgili olarak Yol ve Onarım
Şube Müdürlüğü ekiplerinin çalışması esnasında herhangi bir hasar verme durumunun da söz konusu olmadığı, yine de dostane çözüme ulaşmak amacı ile 23/08/2021 tarihinde var olduğu iddia edilen kanal bölgesinde temizlik çalışmaları yapıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
3) İdarenin cevabi yazısına istinaden bilgi almak üzere şikâyetçi ile görüşülmüş olup, şikâyetçi tarafından
“yerinde inceleme yapılmadığı” iddiasına yönelik Kurumumuzca Kahramanmaraş Valiliğinden yerinde inceleme yapılmak suretiyle araştırma yapılması talebinde bulunulmuş ve ilgili İdare tarafından 21/04/2022 tarihli ve 29487 sayılı görüş yazısı gönderilmiştir.
3.1) Söz konusu cevabi yazıda özetle; mahallinde gerekli teknik araştırma yapılmak üzere Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderildiği, ilgili Müdürlükçe oluşturulan teknik komisyon tarafından şikâyete konu bölgede kanal olup/olmadığı hususu yerinde incelenerek hazırlanmış olan 18/04/2022 tarihli görsel fotoğraflarla desteklenen raporun ilişikte sunulduğu,
3.2) Söz konusu raporda; şikâyete konu alanda halen kullanılır durumda olan herhangi bir su kanalına
rastlanılmadığı, ancak çevrede yaşayan bir mahalle sakini tarafından gösterilen güzergâhta topografyaya dikkatli bir şekilde bakıldığında çok eski yıllardan kalan bir toprak su arkının varlığının gözlendiği, söz konusu su arkının herhangi bir su kaynağına bağlantısı bulunmadığı, çok uzun yıllar kullanılmamasından kaynaklı aşınma ve dolgu işlemlerine maruz kalarak belli belirsiz bir hal aldığı, çevrede yaşayan mahalle sakininin 50 yıldır burada yaşamasına rağmen söz konusu arkın kullanıldığını görmediğini ifade ettiği,
3.3) Eski toprak su arkının içinin toprak malzemesi ile dolması nedeniyle arazide yer yer iz olarak
izlenebildiği, söz konusu yerde yapılaşma olduğu, tarım alanı olarak kullanıldığı, üzerinde elektrik direğinin yer aldığı ve asfalt yol ile kesildiği,
3.4) Sonuç olarak, şikâyete konu su kanalının aslında uzun yıllardır kullanılmayan toprak su arkı olduğu,
herhangi bir su kaynağına bağlantısının bulunmadığı, arazide yer yer iz olarak izlenebildiği, bazı kesimleri tarım alanı olarak kullanıldığı, üzerinde elektrik direği ve yapılaşmanın yer aldığı, asfalt yol ile kesildiği gibi hususlar tespit edildiği ifade edilmiştir ve ek olarak fotoğraflar sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “ Herkes , bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma h akkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Baş kanlı ğı’na bağlı olarak kurulan Kamu Den etçili ği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâyetl eri inceler.”,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
5.1) “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işl e y işi yle
ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işl emleri ile tutum ve davranı şlar ını ; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli dir.”,
5.2) “Başvuru ve usulü” başlıklı 17’nci maddesinin dördüncü ve yedinci fıkrasında, Kuruma
başvuruda bulunulabilmesi için, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda
öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesi gerektiği; Kuruma, dördüncü fıkra uyarınca yapılacak başvuruya idare tarafından verilecek cevabın tebliği tarihinden … itibaren altı ay içinde başvurulabileceği,
5.3) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araşt ırması nı şikâyet tarihinden itibaren en geç alt ı ay içinde so nuçlandı rır…” ,
6) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun ” Büyükşehir ve İlçe
Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları ” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrası (r) bendinde; “Büyükş ehir belediyesinin görev, yetki ve soru mlulukları şunl ardı r: Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işl etmek; derelerin ısl ahını yapmak; kaynak suyu veya arıt ma sonunda üretilen sular ı pazarlamak. ”,
7) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin
birinci fıkrasında; “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki iht iyaçları nı karşı lamak üzere kurulan ve karar o rganı seçmenler taraf ından seçilerek oluşt urul an, idarî ve malî özerkli ğe sahip kamu tüzel kişi sini ,… ifade eder.”,
7.1) “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci(a) fıkrasında;
“Belediye, mahallî müşte rek nitelikte olmak şart ıyl a; İmar, su ve kanalizasyon, ulaşı m gibi kentsel alt yapı; coğraf î ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağl ığı , temizlik ve katı at ık; zabı ta, itfaiye, acil y ardı m, kurtarma ve ambulans; ş ehir içi trafik; defin ve m ezarl ıklar; ağaçlandı rma , park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanı tı m, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim ö ğrenci yurtl arı (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fı krası , belediyeler, il özel idareleri, bağlı kurul uşları ve bunlar ın üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayışt ay denetimine tabi şir ketl er tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtl arı ile Devlete ait her derecedeki okul binal arını n yapım, bakım ve onarı mı ile tefri şinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardı m, nikâh, meslek ve beceri kazandı rma; ekonomi ve ticaretin geli ştiril mesi hizmetlerini yapar veya yaptı rır …”; dördüncü fıkrasında; “Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sır ası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ived il iği dikkate alı narak belirlenir.”; beşinci fıkrasında; “Belediye hizmetleri, vat andaşl ara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunul ur…”,
7.2) “Belediyelerin Yetki ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (a) fıkrasında, “Belde
sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki iht iyaçları nı karşı lamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
ifade edildiği üzere özetle, yol çalışması esnasında tahrip olduğu iddia edilen su kanalının onarılarak eski haline getirilmesi talep edilmektedir.
10) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy h alkının mahalli mü şterek iht iyaçları nı karşı l amak üzere kurul uş esasl arı kanunla belirtilen ve karar organl arı, gene kanunda gösterilen, seçmenler tar afı ndan seçilerek oluşt urul an kamu tüzelkişi leridir .’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının ( a ) bendinde, ‘‘ Belediye, mahallî mü şterek nitelikte olmak şart ıyla; İm ar, su ve kanalizasyon, u laşım gibi kentsel alt yapı; coğraf î ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağl ığı , temizlik ve katı atı k; zabı ta, itfaiye, acil yardı m, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarl ıklar; ağaçland ırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanı tım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğre nim öğrenci yurtl arı (Bu Kanunun 75’inci maddesinin son fı krası , belediyeler, il özel idareleri, bağlı kurul uşlar ı ve bunlar ın üyesi o ldukları birlikler ile ortağ ı oldukları Sayışt ay denetimine tabi şir ketl er taraf ından, orta ve yüksek öğreni m öğrenci yurtl arı ile Devlete ait her derecedeki okul binal arını n yapım, bakım ve onarı mı ile tefri şinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardı m, nikâh, meslek ve beceri kazandı rma ; ekonomi ve ticaretin geli şti ril mesi hizmetlerini yapar veya yaptı rır …’’ hükümleri ve söz konusu Kanunun 15’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunacağı hükümleri kapsamında Belediyelerin görev, sorumluluk ve yetki alanları belirlenmiştir.
11) Başvuru konusu somut olayda; Kahramanmaraş ili, Onikişubat ilçesi, Çukurhisar Mahallesinde
çiftçilikle uğraştığı belirtilen şikâyetçi tarafından, çiftçi sorunlarını dile getirdiği ve şikâyete konu alanda bulunan sulama kanalının yol ekiplerinin hatası nedeniyle ortaya çıktığı iddiasında bulunduğu dilekçesi ile 05/10/2021 tarihinde İdareye başvuruda bulunulduğu, İdare tarafından cevap verilmediği beyanıyla
Kurumumuza yapılan başvuruda ise özetle; yol çalışması esnasında Bektaşlı mevkiinde bulunan sulama kanalının tahrip olduğu, sorunun yaklaşık altı aydır çözülemediği iddia edilerek su kanalının onarılarak eski haline getirilmesinin talep edildiği başvurusuna istinaden İdareden bilgi ve belge talep edildiği, İdare tarafından gönderilen cevabi yazıya istinaden dostane çözüme gidebilmek maksadıyla ilgili ile görüşüldüğü, ancak şikâyetçinin yerinde inceleme yapıldığı ifadesini kabul etmemesi nedeniyle yerinde inceleme yapılması maksadıyla Kahramanmaraş Valiliğinden görüş talep edildiği, ilgili İdare tarafından da mahallinde gerekli teknik araştırma yapılmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderildiği, gerçekleştirilen iş ve işlemler sonucunda tanzim edilen tutanakta; şikâyete konu su kanalının uzun yıllardır kullanılmayan toprak su arkı olduğu, herhangi bir su kaynağına bağlantısının bulunmadığı, arazide yer yer iz olarak izlenebildiği, bazı kesimlerinin tarım alanı olarak kullanıldığı, üzerinde elektrik direği ve yapılaşmanın olduğu, asfalt yol ile kesildiği gibi hususlar tespit edilerek söz konusu alana ilişkin aşağıda ekli fotoğrafların Kurumumuza iletildiği tespit edilmiştir.
12) Bilindiği üzere kamu hizmetlerinin sunumunda yerel yönetimlerden biri olan Belediyelere günümüzde
birçok sorumluluk yüklenmiştir. Ayrıca, vatandaşlar için mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarının karşılanmasının yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Ancak İdarenin hizmet sunucusu olarak görevleri ve sorumluluğu olduğu kabul edilse de somut olay kapsamında İdare tarafından şikâyetçinin iddia ettiği şekliyle hâlihazırda yaklaşık altı aydır çözülemeyen bir mağduriyetin olduğu tespiti yapılamamıştır.
Nitekim şikâyetçinin Belediye tarafından yapılan yerinde incelemeye itiraz etmesi üzerine Kurumumuzca
Valilikten de yerinde inceleme talep edilmiş olup, belediye dışında yapılan Valilik tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderilen araştırma talebine istinaden ilgili
Müdürlükçe yapılan yerinde inceleme raporunda ve 11 no.lu paragrafta yer alan fotoğraflarda da görüldüğü üzere yol çalışması soncunda tahrip olduğu iddia edilen su arkının sadece iz olarak izlenebildiği, uzun yıllardır kullanılmadığı ve herhangi bir su kaynağına bağlantısının bulunmadığı görülmektedir. Fotoğraflar ile idarenin cevaplarının uyumlu olduğu, ancak şikâyetçinin dilekçesinde sorunun altı aydır çözülemediğini ifade etmiş olduğu durumun fotoğraflar ile uyumlu olmadığı değerlendirilmiştir.
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yerinde yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yol tahribatı neticesinde tahrip olduğu iddia edilen su arkının uzun yıllardır kullanılmadığı ve sadece iz olarak izlenebildiği tespit edildiğinden İdarenin belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunacağı hükümleri kapsamında yapması gereken hukuka ve hakkaniyete aykırı bir işlem tespiti yapılamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak ‘makul sürede karar verme’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ve ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uygun davranmadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Dava Açma Süresinin
Yeniden İşlemeye Başlaması’ başlıklı 21’inci maddesinde; Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 21/04/2022 tarih ve sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN
REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve KAHRAMANMARAŞ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi