|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Kimyager unvanıyla görev yaparken, Su Ürünleri Mühendisliği bölümünden mezun olması ve diplomasını kuruma ibraz etmesi üzerine zam ve tazminat talepleri ele alınmıştır. Başvuran, aynı durumda olan diğer personelin mühendislik kadrosuna ait zam ve tazminatlardan faydalandığını öğrenmiş ve bu nedenle, 05/10/2016 tarihinden itibaren mühendis unvanı gözetilerek zam ve tazminatların ödenmesini talep etmiştir. İdare ise, başvuranın mezun olduğu bölümün mühendislik unvanına uygun olup olmadığı konusunda tereddüt yaşamıştır.
Danıştay, başvuranın 05/10/2016 tarihinden itibaren mühendis unvanının gerektirdiği zam ve tazminatların ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. İdarenin, benzer durumda olan diğer personellere uyguladığı zam ve tazminat ödemeleri ile başvuran arasında ayrım yapmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle, Tarım ve Orman Bakanlığı’na başvuranın zam ve tazminat taleplerinin kabul edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11372-S.23.18256
BAŞVURU NO : 2023/4800
KARAR TARİHİ : 14/09/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Zam ve tazminatların ‘mühendis’ unvanı gözetilerek yapılması talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 06/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Kurumunda Kimyager unvanı ile görev yapmakta iken 15/06/2016 tarihinde Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Mühendisliği Bölümünden Su
Ürünleri Mühendisi unvanı ile mezun olduğunu, 05/10/2016 tarihinde diplomasını ibraz ederek intibak işlemlerinin yapılması hususunda Kurumuna dilekçe verdiğini, Personel Genel Müdürlüğünün 12/10/2016 tarih ve sayılı yazısı ile derece ve kademe yönünden herhangi bir kazanç oluşmadığı hususunun tarafına bildirildiğini, Kurumda tüm mali özlük hakları aynı kalarak herhangi bir kademe ve derece ilerlemesi ile zam ve tazminat ödemesi yapılmadan Kimyager olarak görevine devam ettiğini, Bakanlık tarafından açılan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavında başarılı olması sonucu 04/01/2019 tarihi ile Su Ürünleri Mühendisi kadrosuna atamasının yapıldığını; ancak daha sonradan edindiği bilgiler ile kendisiyle aynı durumda olan farklı kurum personellerinin, diplomalarını kuruma ibraz etmeleri sonucu
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavına girmeden önce Mühendislik kadrosuna ait zam ve taleplerden faydalandığını öğrendiğini, buna istinaden Kurumuna dilekçe ile başvurarak tarafına tahakkuk eden zam ve tazminatların ödenmesini talep ettiğini; ancak Kurumun bu konuda her hangi bir idari işlem yapmadığını belirterek diplomasını Kuruma ibraz ettiği tarihten Su Ürünleri Mühendisi kadrosuna atamasının yapıldığı tarihe kadar geçen sürede tahakkuk eden zam ve tazminatların tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 10/04/2023 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Tarım ve Orman Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğü tarafından 03/05/2023 tarihinde gönderilen – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. İlgide kayıtlı yazı ve eklerinin incelendiği, konu ile ilgili 11/05/2006 gün ve 26165 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 160 Seri No’lu Devlet Memurları Genel Tebliğinin “E-Uygulama ile İlgili Ortak
Açıklamalar” bölümünün 3’üncü maddesinde
“Kararın 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de belirtildiği üzere, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunan personelden, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirerek, diploma veya çıkış belgelerini kurumlarına ibraz edenlere, intibak işlemlerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, belgelerin kuruma ibrazını takip eden aybaşından geçerli olmak üzere, ita amirlerinden alınacak ödeme onayı ile bitirilen aynı sınıfla ilgili mesleki üst öğrenimin karşılığı olan zam ve tazminatlar ödenecek, cetvelde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere bunlar için ayrıca yıl içinde kontrol işlemi yapılmayacaktır.
Sağlık ve teknik hizmetler sınıflarında yer alan personelin bitirdiği üst öğrenimin mesleki bir üst öğrenip olup olmadığı hususu, 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun 43’üncü maddesinin (b) bendi uyarınca alınan Yüksek Öğretim Kurulu Kararlarına istinaden tespit edilecektir.” denildiği, 2.2. Benzer konuda Genel Müdürlük bünyesinde herhangi bir davaya rastlanmadığı, ihtiyaç duyulan bilgi ve belgelerin yazı ekinde gönderildiği, 2.3. Yapılan yazışmalarda, ilgili personel adına ödemenin yapılabilirliğine ilişkin net bir açıklama yapılamadığından tarafına ödeme gerçekleştirilemediği, 2.4. 22/03/2019 tarihli ve 30722 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 848 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile
2019 yılında da uygulanmaya devam eden Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin
17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 4 üncü maddesinin (e) fıkrasında; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir.
Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez” hükmüne yer verildiği, Bu çerçevede Strateji Geliştirme Başkanlığının konuya ilişkin yapılan görüşünde; “Sağlık ve teknik hizmetler sınıflarında yer alan personelin bitirdiği üst öğrenimin mesleki bir üst öğrenim olup olmadığı hususu, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun 43 üncü maddesinin (b) bendi uyarınca alınan
Yükseköğretim Kurulu kararlarına istinaden tespit edilecektir.” denildiği, 2.5. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ulusal Gıda Referans Laboratuvar
Müdürlüğünde teknik hizmetler sınıfında görev yapan Kimyager personelin
Ziraat Fakültesi Su Ürünleri ve Süt Teknolojileri Mühendislikleri diplomasını kuruma ibraz ettikleri takdirde Su Ürünleri ve Süt Teknolojileri Mühendisliklerinin Kimyagerlikten bir üst öğrenim olup olmadığı konusunda tereddüt hâsıl olduğu ve bu nedenle konuya ilişkin Yüksek Öğretim Kurulunun kararına ihtiyaç duyulduğu, 2.6. Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğü bünyesinde ilgili madde kapsamında herhangi bir personel bulunmadığı, Hususları ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.””, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesi; “II. Teknik Hizmetler Sınıfı, Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı
Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder” 5.2. “Kapsam” başlıklı 146 ncı maddesi; “Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir. Memurlara kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu
Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz. (Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç.) Bu Kanun gereğince ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem aylığı zam ve tazminatlar ile diğer ödemeler toplamının brüt tutarı, bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari ücretin aylık tutarından az olamaz: az olması halinde, aradaki fark memurun diğer özlük hakları ile ilgilendirilmeksizin tazminat olarak ödenir.” 5.3. “Zam ve tazminatları” düzenleyen 152 nci maddesinin “III- Ortak Hükümler” bölümünün birinci fıkrası; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları, bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının
Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Cumhurbaşkanı
Kararı ile yürürlüğe konulur.”
5.4. Ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümü; UNVANI Derece 1/1/1994’den İtibaren 1/1/1995’den İtibaren
Uygulanacak Ek Uygulanacak Ek
Göstergeler Göstergeler
II- TEKNİK HİZMETLER SINIFI
a) Kadroları bu sınıfa dâhil olup, en az 4 yıl süreli 1 3200 3600 yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan
2 2600 3000
mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Yüksek
Mühendis, Mühendis, Yüksek Mimar ve Mimar ile şehir
3 1900 2200
plancısı ve Bölge Plancısı unvanını almış olanlar
4 1450 1600
5 1100 1300
6 950 1150
7 850 950
8 750 850
b) (Değişik: 1/5/2003-4856/42/d md.) Kadroları bu 1 2600 3000 sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren
2 1900 2200
fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Jeolog, Hidrojeolog, Hidrolog,
3 1350 1600
Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı),
4 1300 1500
Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanını almış olanlarla Teknik Yüksek Öğretmen
5 1000 1200
Okulu mezunları,
6 9800 1100
7 800 900
8 700 800
c) Kadroları bu sınıfa dâhil olup da yukarıda sayılanlar 1 2600 3000 dışındaki yükseköğrenim mezunları ile Yüksek
2 1900 2200
Tekniker ve Tekniker unvanını almış olanlar,
3 1350 1600
4 1300 1500
1000 1200
9800 1100
800 900
700 800
d) Kadroları bu sınıfa dâhil olup da yukarıda sayılanlar 1 1350 1500 dışında kalanlar,
2 1000 1100
3 570 800
4 600 650
6. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 saylı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar Bakanlar Kurulu
Kararının;
6.1. “Parasal tutarlar ve kesintiler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi; “II ve III sayılı cetvellere göre ödemeye esas olacak tazminatların oranları, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun “Zam ve tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde sınıf, derece, unvan ve öğrenim durumu itibarıyla yer alan üst sınırları hiçbir şekilde geçemez.” 6.2. “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi; “ I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri, …
esas alınır.” 6.3. “Bazı özel durumlara ilişkin esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi; Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir.
Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.” 6.4. Karar’a ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırası; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuvar, tesis (sosyal tesisler dâhil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dâhil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.” 7. 11/05/2006 tarihli ve 26165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 160 Seri No’lu Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliği’nin ‘E-Uygulamaya İlişkin Ortak Açıklamalar’ başlıklı bölümünün 3 üncü maddesi; “Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de belirtildiği üzere, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunan personelden, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirerek, diploma veya çıkış belgelerini kurumlarına ibraz edenlere, intibak işlemlerinin yapılıp
yapılmadığına bakılmaksızın, belgelerin kuruma ibrazını takip eden aybaşından geçerli olmak üzere, ita amirlerinden alınacak ödeme onayı ile cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere bitirilen aynı sınıfla ilgili mesleki üst öğrenimin karşılığı olan zam ve tazminatlar ödenecek, bunlar için ayrıca yıl içinde kontrol işlemi yapılmayacaktır.
Sağlık ve teknik hizmetler sınıflarında yer alan personelin bitirdiği üst öğrenimin mesleki bir üst öğrenim olup olmadığı hususu, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 43 üncü maddesinin (b) bendi uyarınca alınan Yükseköğretim Kurulu kararlarına istinaden tespit edilecektir.”
Hükümlerini amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Kurumunda Kimyager unvanı ile görev yapmakta iken 15/06/2016 tarihinde Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Mühendisliği Bölümünden Su
Ürünleri Mühendisi unvanı ile mezun olduğunu, 05/10/2016 tarihinde diplomasını ibraz ederek intibak işlemlerinin yapılması hususunda Kurumuna dilekçe verdiğini, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavında başarılı olması sonucu 04/01/2019 tarihi ile Su Ürünleri Mühendisi kadrosuna atamasının yapıldığını; ancak daha sonradan edindiği bilgiler ile kendisiyle aynı durumda olan farklı kurum personellerinin, diplomalarını kuruma ibraz etmeleri sonucu Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavına girmeden önce Mühendislik kadrosuna ait zam ve taleplerden faydalandığını öğrendiğini, buna istinaden Kurumuna dilekçe ile başvurarak tarafına tahakkuk eden zam ve tazminatların ödenmesini talep ettiğini; ancak Kurumun bu konuda her hangi bir idari işlem yapmadığını belirterek diplomasını Kuruma ibraz ettiği tarihten Su Ürünleri Mühendisi kadrosuna atamasının yapıldığı tarihe kadar geçen sürede tahakkuk eden zam ve tazminatların tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; Strateji Geliştirme
Başkanlığının konuya ilişkin yapılan görüşünde; “Sağlık ve teknik hizmetler sınıflarında yer alan personelin bitirdiği üst öğrenimin mesleki bir üst öğrenim olup olmadığı hususu, 2547 sayılı Yüksek
Öğretim Kanunu’nun 43 üncü maddesinin (b) bendi uyarınca alınan Yükseköğretim Kurulu kararlarına istinaden tespit edilecektir.” denildiği, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ulusal
Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünde teknik hizmetler sınıfında görev yapan başvuranın
Ziraat Fakültesi Su Ürünleri ve Süt Teknolojileri Mühendislikleri diplomasını kuruma ibraz ettikleri takdirde Su Ürünleri ve Süt Teknolojileri Mühendisliklerinin Kimyagerlikten bir üst öğrenim olup olmadığı konusunda tereddüt hâsıl olduğu ve bu nedenle konuya ilişkin Yüksek Öğretim Kurulunun kararına ihtiyaç duyulduğu hususları ifade edilmiştir.
11. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde; başvuru konusu uyuşmazlığın, başvuranın mezun olduğu lisans programının üst öğrenim statüsünde olup olmadığı ve bu kapsamda başvurana diplomasını Kurumuna ibraz ettiği dönem ile mühendis kadrosuna atamasının yapıldığı dönem arasında yapılan ödemelerin hangi unvan esas alınarak ödenmesi gerektiği noktasında düğümlendiği görülmektedir.
12. Başvuranın hizmet belgesi ve mezuniyet durumu incelendiğinde; başvuranın 15/06/2016 tarihinde
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Mühendisliği bölümünden mezun olduğu, 05/10/2016 tarihinde de diplomasını Kurumuna ibraz ettiği, Personel Genel Müdürlüğünün 12/10/2016 tarih ve sayılı yazısı ile derece ve kademe yönünden herhangi bir kazanç oluşmadığının başvurana bildirildiği ve başvuranın Kimyager olarak kamu görevine devam ettiği, Bakanlık tarafından açılan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavı sonucu başvuranın 04/01/2019 tarihinde Mühendis kadrosuna atamasının yapıldığı ve hâlihazırda mühendis kadrosunda kamu görevine devam ettiği bilgisi edinilmiştir.
13. Anayasanın 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüş; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 146 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise, memurlara, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı kurala bağlanmıştır 14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde de, hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ne miktarda, hangi usul ve esaslara göre iş güçlüğü, iş riski ve temininde güçlük zammı ile mali sorumluluk ve özel hizmet tazminatı ödeneceğinin Cumhurbaşkanı
Kararı ile belirleneceği kuralına yer verilmiştir.
15. Bu hükme istinaden, 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile gerek hizmet sınıfları açısından gerekse kadro ve unvan itibariyle personele ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı ödeneceği kabul edilmiş olup, 29/12/2022 tarihli ve 32056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6617 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı ile de bu Kararın 2023 yılında da uygulamaya devam edileceği kararlaştırılmıştır.
16. Mezkûr Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ‘Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödeneceği, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmeyeceğinin hükme bağlandığı görülmektedir. Ayrıca, 160 Seri No’lu Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliğinde ise ‘Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de belirtildiği üzere, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunan personelden, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirerek, diploma veya çıkış belgelerini kurumlarına ibraz edenlere, intibak işlemlerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, belgelerin kuruma ibrazını takip eden aybaşından geçerli olmak üzere, ita amirlerinden alınacak ödeme onayı ile cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere bitirilen aynı sınıfla ilgili mesleki üst öğrenimin karşılığı olan zam ve tazminatlar ödeneceği, sağlık ve teknik hizmetler sınıflarında yer alan personelin bitirdiği üst öğrenimin mesleki bir üst öğrenim olup olmadığı hususunun ise 2547 sayılı
Yüksek Öğretim Kanunu’nun 43 üncü maddesinin (b) bendi uyarınca alınan Yükseköğretim Kurulu kararlarına istinaden tespit edileceği’ düzenlemesine yer verilmiştir.
17. Mülga Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına gönderilen ‘Bakanlıkta Teknik Hizmetler Sınıfına dâhil ‘Kimyager’ kadrosunda görev yapan ve bilahare Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri bölümünü tamamlayarak ‘Ziraat
Mühendisi’ unvanı alan personele ödenecek zam ve tazminatlara ilişkin 14/12/2016 tarihli ve 10174 sayılı yazıda;
“Bilindiği üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesi uyarınca 17.4.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve 11.1.2016 tarihli ve 2016/8370 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararının 2 nci maddesi ile 2016 yılında da uygulanmasına devam olunan Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde, I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F)
bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyerinin esas alınacağı hükme bağlanmış, ayrıca anılan Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ise; kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödeneceği, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmeyeceğine yer verilmiştir.
Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararının uygulanması sırasında ortaya çıkması muhtemel tereddütlerin giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla hazırlanan ve 11.5.2006 tarihli 26165 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 160 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin ‘E- Uygulamaya İlişkin
Ortak Açıklamalar’ bölümünün 3 üncü sırasında; kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunan personelden, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirerek, diploma veya çıkış belgelerini kurumlarına ibraz edenlere, intibak işlemlerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, belgelerin kuruma ibrazını takip eden aybaşından geçerli olmak üzere, ita amirlerinden alınacak ödeme onayı ile cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere bitirilen aynı sınıfla ilgili mesleki üst öğrenimin karşılığı olan zam ve tazminatlar ödeneceği, bunlar için ayrıca yıl içinde kontrol işleminin yapılmayacağı şeklinde konuya ilişkin gerekli açıklama yapılmıştır.
Buna göre Teknik Hizmetler sınıfına dâhil bir kadroda görev yapan ve Teknik Hizmetler sınıfına atanılabilecek mesleki tekniğe ilişkin birden fazla lisans diploması almış personel için zam ve tazminat ödenmesinde zam ve tazminatın daha yüksek belirlendiği kariyer unvanının dikkate alınabileceği mütalaa olunmaktadır.
Bu itibarla, Bakanlığınız Teknik Hizmetler Sınıfına dâhil ‘Kimyager’ kadrosunda görev yapan ve bilahare Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri bölümünü tamamlayarak ‘Ziraat
Mühendisi’ unvanı alan ilgilinin 17.4.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar eki I sayılı “İş
Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali Sorumluluk Zammı” Cetvelinin “(B) Teknik Hizmetler
Bölümü” 2 nci sırasında öngörülen zamlar ile II sayılı “Özel Hizmet Tazminatı” Cetvelinin “(E) Teknik
Hizmetler” bölümü 1 inci sırasının (b) bendinde öngörülen özel hizmet tazminatından yararlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir…” ifadelerine yer verildiği görülmektedir. Yine Mülga Bütçe ve Mali
Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından Konya Valiliğine hitaben gönderilen 2017/632 sayılı görüş yazısında da bitirilen üst öğrenimin, mevcut mesleki öğrenimin devamı olup olmadığı, kurumun görev alanıyla ilgili olup olmadığı, kadro göreviyle ilgili olup olmadığı gibi şartların öngörülmediğine” sadece
‘bulunulan hizmet sınıfına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirmiş olma’ şartının yeterli olduğuna dikkat çekilerek, Kurumunda ‘programcı’ kadrosunda görev yapmakta iken Tekstil Mühendisliği bölümünden mezun olan personelin, bitirilen üst öğrenim için öngörülen zam ve tazminatların ödenebileceği mütalaasında bulunulmuştur.
18. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının 08/09/2016 tarihli ve 5400 sayılı görüş yazısında ise; teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına dâhil kadrolarda bulunan personelin söz konusu hizmet sınıflarına atanabilecek herhangi bir mesleki üst öğrenimi bitirmeleri halinde, kariyerleri için öngörülen zam ve
tazminatın ödenmesinde, bitirilen üst öğrenimin kadro göreviyle ilgili olması, kurumun görev alanıyla ilgili olması veya mevcut mesleki öğrenimin program ve bölüm bazında devamı mahiyetinde bir üst öğrenim olması gibi şartların aranmasına gerek bulunmadığı bulunulan hizmet sınıfına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimin bitirilmesinin yeterli olacağı düşünüldüğü, 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin
Karar’ın 13 üncü maddesinde zam ve tazminatların ödenmesine esas olmak üzere; bu Karar ve eki cetvellerin uygulanmasından doğacak her türlü sorunu çözüme bağlamaya Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine, Maliye Bakanlığının yetkili olduğunun ifade edildiği, bu kapsamda Teknik Öğretim
Fakültesi Tesisat Öğretmenliği mezunu olarak tekniker unvanlı kadroda görev yapmakta iken
Teknoloji Fakültesi “Enerji Sistemleri Mühendisliği” bölümünden mezun olan ilgilinin, mezun olunan yükseköğrenimin, ilgilinin bulunduğu kadronun mesleki üst öğrenimi olması sebebiyle, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki I sayılı Cetvelin (B) Teknik Hizmetler bölümünün 2 nci sırasında yer alan zamlardan, II sayılı Cetvelin (E) Teknik Hizmetler bölümünün 1-b sırasında yer alan tazminatlardan yararlanabileceğinin mütalaa edildiği görülmektedir.
19. Nitekim Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Gıda ve Kontrol Genel
Müdürlüğüne (Diyarbakır Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü) gönderilen 26/07/2022 tarihli ve E97499976-840-6387538 sayılı yazıda da; “… Müdürlüğünüzde Kimyager olarak görev yapan , Ziraat Fakültesi Bitki Koruma bölümünden mezun olması nedeniyle I Sayılı Cetvelin (B) Teknik Hizmetler Bölümünün 2(a) sırasında belirtilen yan ödeme puanları ile II Sayılı Cetvelin (E) Teknik Hizmetler Sınıfının 1(b) sırasında 1-4 dereceler için belirtilen özel hizmet tazminatının verilmesi, Genel Müdürlüğümüzce uygun mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verilerek Ziraat Fakültesi bölümünden mezun olan ve öğrenim ile
‘Mühendis’ unvanına haiz olan personelin zam ve tazminat ödemelerinin ‘Mühendis’ unvanı esas alınarak ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.
20. Anayasanın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri ‘belirlilik’tir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarih ve 2013/95 Esas, 2014/176 Karar sayılı kararı). Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir.
İdarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek, bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir.
21. Anayasanın 10 uncu maddesinde ise eşitlik ilkesine yer verilmiş olup; Anayasa Mahkemesinin 25/12/2014 tarihli ve E:2013/111, K:2014/195 sayılı Kararında da belirtildiği üzere, eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, haklı bir nedene dayanmayan ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir.
22. İdare tarafından başvuran hakkında işlem tesis edilmemesinin gerekçesi olarak Su Ürünleri ve Süt
Teknolojileri Mühendisliklerinin Kimyagerlikten bir üst öğrenim olup olmadığı konusunda tereddüt hâsıl olduğu ve bu nedenle konuya ilişkin Yüksek Öğretim Kurulunun kararına ihtiyaç duyulduğu hususları ileri sürülmektedir. Konuya ilişkin daha önce yapılan Bakanlık uygulamaları ve görüş yazıları incelendiğinde ise; başvuranla benzer durumda bulunan ilgililerin zam ve tazminatlarının
‘mühendis’ unvanı gözetilerek yapıldığı ve idarenin uygulamasının bu yönde olduğu, başvuranın da bu kapsamda 05/10/2016 tarihinde diplomasını Kuruma ibraz etmesine rağmen başvuran hakkında aynı uygulamanın yapılmadığı görülmektedir. Nitekim ‘haklı beklentilerin korunması’ ilkesi de bireyin idarenin işleyişinden kaynaklanan beklentisinin korunacağına olan güveni ile idarenin değişen politikaları takip etme ihtiyacı arasındaki çatışmayı çözmeyi amaçlayan bir kurumdur. Haklı beklentiler, kanunların uzun süreli uygulanmasına güvenerek hayatını yönlendiren bireylerin, gerek içinde bulundukları statünün kurallarının belirli bir süre devam edeceği, gerekse bir hakka veya statüye ulaşabilecekleri konusunda, somut olayın özellikleri çerçevesinde adaleti sağlamak üzere (yani hakkaniyeti sağlamak üzere), üstün bir kamu yararı aksini gerektirmediği sürece hukuken korunması gereken beklentileridir.
23. Yukarıda bahsedilen düzenlemeler kapsamında, başvurana 05/10/2016 tarihinden itibaren
‘mühendis’ unvanının gerektirdiği zam ve tazminatların ödenmesi gerektiği, , ayrıca anılan İdarenin başvuranla benzer şekilde aynı fakülteden mezun olan personellerine ‘mühendis’ unvanı gözetilerek zam ve tazminat ödemesi yaptığı hususu göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın anılan zam ve tazminatlardan faydalandırılmasının eşitlik ilkesine, idari istikrar ilkesine ve haklı beklentinin korunması ilkesine de aykırılık oluşturduğu değerlendirilmektedir.
24. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; Kimyager unvanında görev yapmakta iken 05/10/2016 tarihinde ‘Mühendislik’ bölümünü bitirdiğine dair belgeyi Kurumuna ibraz eden başvuranın, idarenin mevcut uygulamaları göz önünde bulundurularak anılan tarihten itibaren ‘mühendis’ unvanı gözetilerek mevzuatta belirlenen zam ve tazminatlardan faydalandırılması gerektiği, aksi yönde tezahür den idari işlemin eşitlik ve hakkaniyet ilkeleri ile hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana diplomasını Kuruma ibraz ettiği 05/10/2016 tarihinden itibaren ‘mühendis’ unvanı gözetilerek zam ve tazminatlarının ödenmesi hususunda TARIM ve ORMAN BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
TARIM ve ORMAN BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için TARIM ve ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi