Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi (MESKİ) Genel Müdürlüğü tarafından su aboneliği sırasında alınan “Su ve Kanalizasyon Harcamalarına Katılım Payı” oranının yüksekliği ile ilgilidir. Başvuran, 2020 yılında su aboneliği esnasında kendisinden emlak vergi değerinin yüzde 2’si oranında katılım payı alındığını, bu oranın Mayıs ayında yüzde 0,9’a düşürülmesi nedeniyle mağduriyet yaşadığını belirtmiştir. Ayrıca, Ocak ayından itibaren yüzde 2 oranında ödeme yapan abonelerin, aradaki farkın geri iade edilmediğini ifade ederek, bu durumun düzeltilmesini talep etmiştir.

Kurumun yaptığı incelemede, MESKİ’nin 16/05/2020 tarihinde aldığı karar ile katılım payı oranının yüzde 0,9 olarak belirlenmesi ve bu kararın geçmişe dönük uygulanması yönünde bir düzenleme yapılmadığı tespit edilmiştir. Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin bu kararı, 01/01/2020 tarihinden itibaren geçerli olmalıydı. Ancak, mevcut uygulama ile ilgili olarak başvuranların mağduriyetleri giderilmemiştir.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, MESKİ’ye tavsiyede bulunarak, katılım payı oranının 01/01/2020 tarihinden itibaren uygulanması ve bu kapsamda oluşan mağduriyetlerin giderilmesi gerektiğini belirtmiştir. İlgili idarenin, bu karar doğrultusunda gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi zorunludur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/64697-S.20.70060

BAŞVURU NO : 2020/86436

KARAR TARİHİ : 10/07/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü

BAŞVURUNUN KONUSU : Su aboneliği esnasında talep edilen ‘Su ve Kanalizasyon

Katılım Payı’nın yüzde 0,9 olarak uygulanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 07/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi (MESKİ) Genel Müdürlüğüne 2020 yılında su abonesi olduğunu, abonelik sırasında kendisinden ‘Su ve Kanalizasyon Harcamalarına

Katılım Payı’nın, emlak vergi değerinin yüzde 2’si oranında alındığını, bu bedelin çok yüksek olduğunu, sonrasında bu bedelin Mayıs ayında yüzde 0,9’a çekildiğini, 5 aylık uygulama farklılığından dolayı kendisinin ve birçok vatandaşın mağdur olduğunu, Ocak ayından itibaren katılım payını yüzde 2 oranından ödeyenlerin farklarının geri iade edilmediğini, konu ile ilgili olarak ilgili kurum ve kuruluşlara başvurular yaptıklarını, ancak sonuç alamadıklarını iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

2. Kurumumuz Şikâyet Yönetim Sisteminde (SYS) yapılan araştırmada; aynı konu ve aynı idare ile ilgili olarak kimlik bilgilerinin gizli olması şartı ile 2020/1437 numaralı başvurunun da yapıldığı tespit edilmiştir.

3. 2020/1437 numaralı başvuruya Kurumumuz tarafından MESKİ Genel Müdürlüğüne

‘Gönderme Kararı’ verildiği tespit edilmiştir.

4. Kurumumuz tarafından verilen Gönderme Kararı’na MESKİ Genel Müdürlüğü’nce de cevap verildiği tespit edilmiştir.

II. İDARENİN KONUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

5. Kurumumuz tarafından başka bir başvuruda aynı konuya ilişkin verilen Gönderme

Kararı’na istinaden Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazıda;

“İlgi:01/06/2020 tarih ve sayılı yazı.

İdaremiz kaydına 02/06/2020 tarih ve sayılı yazı ile giren ilgide kayıtlı yazınızda 2020/1437 sayılı başvuru numarasıyla Kurumunuza başvuran ve idaremize gönderilen yazınızda kimliği ve adresi gizlenmiş olan başvuru sahibi tarafından özetle; su aboneliği esnasında talep edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payının makul düzeye çekilmesinin talep edildiği, 10/01/2020 tarihinde Genel Müdürlüğümüze su aboneliği için başvuran ilgiliden 4.140,00 TL su ve kanalizasyon katılım payı ile 179,60 TL su abonelik ücreti istendiği, istenilen bu katılım payının talep edilmesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğu gibi hususların dile getirildiği, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 27 nci maddesinde düzenlenen ‘Dostane Çözüm’ usulü de dikkate alınacak şekilde gereken değerlendirmenin yapılması ve yapılacak işlem sonucundan

Kurumunuzun bilgilendirilmesi, aynı Yönetmeliğin 33/A maddesi uyarınca da şikayet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikayetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi halinde dostane çözüm kararı verileceği hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır.

Mersin Büyükşehir Belediyesi Meclisince 13/09/2019 tarih ve 13 sayılı Meclis Kararı ile

İdaremiz Genel Kurulu sıfatıyla kabul edilen Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Mersin

Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ‘Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’ ve 27/11/2019 tarih ve 23 Sayılı ‘MESKİ Ücret Tarifesinde’ 2464 sayılı Belediye Gelirleri

Kanununun 87, 88 ve 89 uncu maddelerine istinaden su tesisleri ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı, gerek yeni tesis yapılması ve gerekse de söz konusu tesislerin tevsii ile ıslah edilmesi halinde bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 2’si olarak uygulanmaya başlanmıştır. Uygulanmaya başlanan bu oran, hem yasal dayanak dâhilinde hem de Mersin

Büyükşehir Belediye Meclisi kararı doğrultusunda belirlenmiş ve uygulanmaya başlanmıştır.

Hal böyle iken dünyanın ve dahi ülkemizin içerisinde bulunduğu Covid-19 pandemi süreci ile sonucunda oluşan ekonomik durum da dikkate alındığında bugüne kadar geçen süre zarfında

İdaremize bu konu hakkında tüketici hakem heyetleri, adli ve idari merciler nezdindeki başvuru ve şikâyetlerin oranlarındaki artış olmuştur. Mevzu durumun başvuruya konu % 2’lik oran üzerinden ilk kez yapılan abonelik sırasında veya söz konusu tesislerde yapılan ıslah çalışması akabinde arsa-binalar için alınan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı nedeniyle vatandaşların yeni abonelikten kaçınmaya başladığı da İdaremizce gözlemlenmiştir.

Akabinde İdaremiz Yönetim Kurulunca 30/04/2020 tarihinde alınan 129 sayılı karar doğrultusunda su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranının Anayasamızda da belirlenen hakkaniyet ve eşitlik ilkeleri dahilinde tüm il genelinde yılbaşından yani 01/01/2020 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanmasının uygun olacağına kanaat edilerek konunun 16/05/2020 tarihinde MESKİ Olağanüstü Genel Kurulu sıfatıyla Mersin Büyükşehir Belediye

Meclisinde görüşülmesi temin edilmiştir. Mersin Büyükşehir Belediye Meclisince alınan 16/05/2020 tarih ve 2 sayılı karar ile söz konusu su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranı bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 0,9’u olarak karar tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilerek söz konusu oran % 2’den % 0,9 oranına düşürülmüştür. Ancak söz konusu Meclis kararında bu oranın geçmişe dönük olarak 01/01/2020 tarihinden uygulanması ile ilgili herhangi bir karar çıkmamıştır.

Tüm bu yukarıda izah edilen süreçlerden hareketle MESKİ’nin 16/05/2020 tarihinde yapılan

Olağanüstü Genel Kurulunda mevzuata uygun olarak emlak vergi değerinin % 2’si olarak alınmaya başlanan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranı % 0,9 oranına düşürülmüş ve karar tarihinden itibaren uygulanmaya hâlihazırda başlanmıştır. İdaremize ilgide kayıtlı yazı ile göndermiş olduğunuz yazıda başvuru sahibinin kimlik bilgileri gizlenmiş olduğundan; ilgilinin mevcut durumda başvuruya konu meskeni için abone olup olmadığı, daha önce uygulamada olan oran üzerinden su ve kanalizasyon katılım payı ödeyip ödemediği ile daha önce abone olarak ödemiş ise de 16/05/2020 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan yeni orandan faydalanarak geçmişe dönük olarak ortaya çıkan farkın başvuru sahibine iade edilip edilemeyeceği konusunda herhangi bir bilgi verilememektedir.

Kurumunuzca, alınan karar doğrultusunda yeni uygulanmaya başlanan harcamalara katılım payı oranı ile daha önce uygulanan % 2’lik oran arasındaki farkın ilgili veya ilgililere iade edilip-edilemeyeceği hususu başta olmak üzere bahsi geçen bu tereddütlerin giderilerek açıklığa kavuşturulması halinde gerekli işlemler doğru ve sağlıklı bir şekilde yerine getirilecek olup; ayrıca vereceğiniz söz konusu karar emsal alınarak tüm aboneler nezdinde de ivedi olarak yerine getirilebilecektir.

Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

6. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Vatandaşlar…kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,

7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

8. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun,

8.1. “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 87 nci maddesinde;

“Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon

Harcamalarına Katılma Payı alınır:

a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,

b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.

İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.”,

8.2. “Su tesisleri harcamalarına katılma payı” başlıklı 88 nci maddesinde;

“Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede aşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su

Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır:

a) Yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması,

b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı.

Birden fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindeki uzunlukları esas alınır.”,

8.3. “Payların Hesaplanması” başlıklı 89 uncu maddesinde;

“…Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez…”,

8.4. “Payların tahakkuk şekli” başlıklı 90 ıncı maddesinde;

“Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri

İle Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir…”,

8.5. “Tahakkuk Zamanı” başlıklı 91 inci maddesinde;

“Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılır.

Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir.”,

9. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri

Hakkında Kanununun,

9.1. “Genel Kurul” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisi, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli ve yetkilidir.”,

9.2. “Genel Kurulun Toplanma ve Çalışma Esasları” başlıklı 5 inci maddesinde;

“İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisi, İSKİ Genel Kurulu olarak bu Kanunda yazılı yetki ve görevleri görüşüp karara bağlamak üzere her yıl Mayıs ve Kasım aylarında özel gündemle toplanır.

Genel Kurulun toplanma ve çalışma esaslarına ilişkin olarak bu Kanunda düzenlenmemiş hususlarda, 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun hükümleri uygulanır.”,

9.3. “Genel Kurulun Görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“Genel Kurulun görevleri şunlardır… Su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlamak…”,

9.4. “Yönetim Kurulunun Toplanma ve Çalışma Esasları” başlıklı 8 inci maddesinde;

“Yönetim Kurulu, olağan olarak her hafta belirli günlerde toplanır…

Kararlar gerekçeli olur.”,

9.5. “Yönetim Kurulunun Görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:

Kuruluş amacına uygun olarak İSKİ’nin çalışmasına ilişkin esasları tespit etmek ve bunların

Genel Müdürlükçe uygulanmasını izlemek,

Genel Müdürlükçe hazırlanacak yönetmelik… ilişkin önerilerin ön incelemelerini yaparak

Genel Kurula sunmak…

Hizmetin gerektirdiği düzenlemeler hakkında Genel Müdürlükçe yapılacak önerileri inceleyip karara bağlamak…

Genel Müdürlükçe hazırlanan su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri tespit ederek Genel Kurulun onayına sunmak,

Gerektiğinde Genel kurulun olağanüstü toplantıya çağrılması konusunda İstanbul Büyükşehir

Belediye Başkanına öneride bulunmak…”,

9.6. Ek 5 inci maddesinde;

“Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”,

10. Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel

Müdürlüğü (MESKİ) Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliğinin,

10.1. “Tarifeye dair hususlar” başlıklı 7 nci maddesinde;

“İlgili mevzuat ve bu yönetmelik hükümleri kapsamında belirlenenler hariç tarifeleri yapmaya ve tarifelere uygulanacak artış veya azalış oranlarını belirlemeye ve değiştirmeye Genel Kurul yetkilidir…”,

10.2. “Su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları” başlıklı 22 nci maddede;

“2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87, 88 ve 89. maddeleri gereği tahsil edilir…

Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 2’sini geçemez…”,

10.3. “Tahakkuk ve tahsilat esasları” başlıklı 49 uncu maddesinde;

“Su ve atıksu bedeli, bu Yönetmelik ve Genel Kurul kararıyla belirlenen diğer hizmet bedelleri ve alacaklar, mevzuat gereği su faturaları üzerinden tahsilatı öngörülen diğer yasal alacaklarla birlikte, yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk ve tahsil edilir…”,

10.4. “Tarifelerin onaylı ilanı” başlıklı 53 üncü maddesinde;

“Yönetim Kurulunca teklif edilen tarifeler, Genel Kurulun onayına sunulur. Genel Kurul kararında onaylanan tarifelerin yürürlük tarihi belirtilmiş ise belirtilen tarihten, belirtilmemiş ise Genel Kurul onay tarihinden itibaren uygulanmaya başlanır ve uygun araçlarla halka duyurulur.”, hükümlerine amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

11. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin

“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

12. Başvuran, Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi (MESKİ) Genel Müdürlüğüne 2020 yılında su abonesi olduğunu, abonelik sırasında kendisinden ‘Su ve Kanalizasyon Harcamalarına

13. Kurumumuz tarafından başka bir başvuruda aynı konuya ilişkin verilen Gönderme

Kararı’na istinaden MESKİ’den alınan cevabi yazının tetkikinde; Mersin Büyükşehir

Belediyesi Meclisince 13/09/2019 tarih ve 13 sayılı Meclis Kararı ile su tesisleri ve kanalizasyon harcamalarına katılım payının, bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 2’si olarak uygulanmaya başlandığı ifade edilmiştir.

14. İdarenin yazısının devamında, akabinde Yönetim Kurulunca 30/04/2020 tarihinde alınan

129 sayılı karar doğrultusunda su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranının

Anayasamızda da belirlenen hakkaniyet ve eşitlik ilkeleri dahilinde tüm il genelinde yılbaşından yani 01/01/2020 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanmasının uygun olacağına kanaat edilerek konunun 16/05/2020 tarihinde MESKİ Olağanüstü Genel Kurulu sıfatıyla

Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinde görüşülmesi temin edildiği ifade edilmiştir.

15. İdarenin verdiği cevabın devamında, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisince alınan 16/05/2020 tarih ve 2 sayılı karar ile söz konusu su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranı bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 0,9’u olarak karar tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilerek söz konusu oran % 2’den % 0,9 oranına düşürüldüğü; söz konusu

Meclis kararında bu oranın geçmişe dönük olarak 01/01/2020 tarihinden uygulanması ile ilgili herhangi bir karar çıkmadığı ifade edilmiştir.

16. Belediye Gelirleri Kanununda, kanalizasyon harcamalarına katılma payı, yeni kanalizasyon tesisi yapılması ve mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi durumunda alınacağı hükmedilmiştir.

17. Belediye Gelirleri Kanununda, su tesisleri harcamalarına katılma payı, yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması ve mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı durumunda alınacağı hükmedilmiştir.

18. Belediye Gelirleri Kanununda, harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

19. Belediye Gelirleri Kanununda, yol harcamalarına katılma payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, su tesisleri ile kanalizasyon harcamalarına katılma payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirileceği düzenlenmiştir.

20. Belediye Gelirleri Kanununda, harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı; yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirileceği belirtilmiştir

21. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri

Hakkında Kanununda, İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisi, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli ve yetkili olduğu; İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisi, İSKİ Genel Kurulu olarak bu

Kanunda yazılı yetki ve görevleri görüşüp karara bağlamak üzere her yıl Mayıs ve Kasım aylarında özel gündemle toplanacağı; Genel Kurulun toplanma ve çalışma esaslarına ilişkin olarak bu Kanunda düzenlenmemiş hususlarda, 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun hükümleri uygulanacağı; Genel Kurulun görevlerinden birisinin de su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlamak olduğu ifade edilmiştir.

22. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri

Hakkında Kanununda, Yönetim Kurulu, olağan olarak her hafta belirli günlerde toplanacağı; kararlarının gerekçeli olacağı; Yönetim Kurulunun görevlerinden bazılarının; kuruluş amacına uygun olarak İSKİ’nin çalışmasına ilişkin esasları tespit etmek ve bunların Genel Müdürlükçe uygulanmasını izlemek; Genel Müdürlükçe hazırlanacak yönetmeliğe ilişkin önerilerin ön incelemelerini yaparak Genel Kurula sunmak; hizmetin gerektirdiği düzenlemeler hakkında

Genel Müdürlükçe yapılacak önerileri inceleyip karara bağlamak; Genel Müdürlükçe hazırlanan su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri tespit ederek Genel

Kurulun onayına sunmak; gerektiğinde Genel Kurulun olağanüstü toplantıya çağrılması konusunda İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanına öneride bulunmak olduğu; bu Kanunun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

23. Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel

Müdürlüğü (MESKİ) Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliğinde, ilgili mevzuat ve bu yönetmelik hükümleri kapsamında belirlenenler hariç tarifeleri yapmaya ve tarifelere uygulanacak artış veya azalış oranlarını belirlemeye ve değiştirmeye Genel Kurul yetkili olacağı; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87, 88 ve 89. maddeleri gereği tahsil edileceği; harcamalara katılma payları bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 2’sini geçemeyeceği; su ve atıksu bedeli, bu Yönetmelik ve Genel Kurul kararıyla belirlenen diğer hizmet bedelleri ve alacaklar, mevzuat gereği su faturaları üzerinden tahsilatı öngörülen diğer yasal alacaklarla birlikte, yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk ve tahsil edileceği; Yönetim

Kurulunca teklif edilen tarifeler, Genel Kurulun onayına sunulacağı; Genel Kurul kararında onaylanan tarifelerin yürürlük tarihi belirtilmiş ise belirtilen tarihten, belirtilmemiş ise Genel

Kurul onay tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacağı ve uygun araçlarla halka duyurulacağı, düzenlenmiştir.

24. Somut olayda başvuru konusunun, su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranı bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 0,9’u olarak alınacağına ilişkin kararın 01/01/2020 tarihinden itibaren uygulanıp uygulanmayacağı olduğu tespit edilmiştir.

25. Anayasa Mahkemesi’nin 18/10/2003 tarihli ve E.2003/67, K.2003/88 sayılı kararında:

“Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır.” şeklinde belirtilmektedir.

26. Hukuk güvenliğinin sağlanması, bu doğrultuda yasaların geleceğe yönelik öngörülebilir belirlemeler yapılabilmesine imkan verecek kurallar içermesini gerekli kılar. Geriye dönük düzenlemelerle kişilerin haklarının, hukuki istikrar ve güvenlik ilkesi gözetilmeden kısıtlanması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. Bu bağlamda bir hukuk devletinde yapılan düzenlemelerde geçmişe yürür hükümler konulamayacağı kuralı geçerli olmakta birlikte, yasaklayıcı ve kısıtlayıcı bir hüküm bulunmayan hallerde geçmişi etkileyen tasarruflar yapılabileceği kabul edilmektedir.

27. Ülkemizi ve tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisinin ekonomiye olumsuz etkileri olmuştur. Ekonomik tahribatın en düşük seviyede kalması için çeşitli tedbirler alınmıştır. Bu kapsamda somut olayda da pandemi sürecinde oluşan ekonomik koşullar dikkate alındığında, bireyin hak kaybına neden olmayan, aksine vatandaşın lehine olan bir düzenlemenin geçmişe yönelik uygulanmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.

28. Anayasa Mahkemesine göre de, hukuk güvenliğini sağlamakla yükümlü olan hukuk devletinde genel olarak yasa kuralları, yürürlüğe girmelerinden sonraki olaylara uygulanırlar ve yeni çıkarılan yasada bir açıklık yoksa, önceden yürürlükte olan yasa hükümlerine göre sonuçlanmış durumlarla kazanılmış haklara dokunmazlar. Hak kaybına neden olmaksızın yeni olanaklar getiren yasal düzenlemelerin ise geçmişe yönelik kurallar içermesine hukuksal bir engel bulunmamaktadır. (Bknz. Anayasa Mahkemesinin 20/07/2000 tarih ve E.2000/16, K.2000/17 sayılı kararı)

29. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Mersin Büyükşehir Belediye Meclisince 16/05/2020 tarihinde alınan, su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranının bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 0,9’u olarak alınacağına ilişkin kararın, 01/01/2020 tarihinden itibaren uygulanması gerektiği aksine yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

30. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. İdare tarafından başvuruculara verilen cevaplarda, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

31. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Mersin

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Mersin Büyükşehir Belediye Meclisince 16/05/2020 tarihinde alınan, su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı oranı bina ve arsalarda emlak vergi değerinin % 0,9’u olarak alınacağına ilişkin kararın, 01/01/2020 tarihinden itibaren uygulanması yönünde gerekli işlemlerin tesis edilmesi ve bu kapsamda oluşan mağduriyetlerin giderilmesi hususunda

MERSİN SU ve KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından

bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve MERSİN SU ve KANALİZASYON İDARESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi