|
ÖZET: Başvuran, 2018 yılında hukuk sınıfı subaylık sınavını kazanarak 2018 Kasımında subay temel askerlik eğitimine başladığını, bu nedenle 2021 yılı 30 Ağustosunda rütbe alması gerektiğini iddia etmektedir. Ancak, 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 14, 34 ve 35. maddeleri gereğince, subaylık için temel askerlik eğitiminde başarılı olmanın şart olduğu ve terfi tarihinin Milli Savunma Bakanı onayı ile belirlendiği belirtilmiştir. Başvuranın, 2021 yılında yapılan mevzuat değişikliğinin kendisine hak kaybı yaşattığını öne sürmesi, kazanılmış hak kavramı açısından değerlendirildiğinde, Anayasa Mahkemesi kararları ile de desteklenen bir şekilde, gelecekteki beklenen hakların kazanılmış hak niteliği taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, başvuranın iddiaları ve idarenin açıklamaları doğrultusunda, başvuranın 2022 yılı 30 Ağustos tarihi itibarıyla terfi alacağına dair işlemin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16772-S.21.26858
BAŞVURU NO : 2021/10567
KARAR TARİHİ : 29/11/2021
RET KARARI
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Terfi işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran şikayet başvurusunda özetle; 09/10/2018 tarihinde hukuk sınıfı subay temin sınavını kazandığını, 05/11/2018 tarihinde subay temel askerlik eğitimine başladığını ve 28/02/2019 tarihinde söz konusu eğitimi başarı ile tamamladığını, mesleğe girdiğinde geçerli olan mevzuata göre sınavda başarılı olmanın subaylığa girmek için yeterli sayıldığını, ancak 05/03/2021 tarihinde 7281 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan değişiklikle sınav sonrasında temel eğitimde de başarılı sayılmanın subaylığa ayrılmak için zorunlu şart haline getirildiğini, şahsına mesleğe girdiğinde geçerli olan mevzuat uygulansaydı 2021 yılında rütbe alacakken, 2021 yılında yapılan mevzuat değişikliğinin uygulanması nedeniyle 28/02/2019 tarihinde subay olduğu kabulüyle şahsının rütbe alma yılının 2022 yılı olarak belirlendiğini bu durumun bir yıllık hak kaybına neden olacağını belirterek, şahsına mesleğe girdiğinde geçerli olan mevzuatın uygulanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Savunma Bakanlığı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığının başvuruya ilişin Kurumumuza gönderdiği 28/09/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazılarında özetle; “1.
Donanma Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı emrinde görevli Huk. Tğm. . ., Milli Savunma
Bakanlığının “2018 Yılı Hukuk Fakültesi Mezunlarından Hukuk Sınıfı Subay Temini Başvuru Kılavuzu” kapsamında hukuk sınıfı subay olmak için başvurmuş ve yazılı sınav 25 Mart 2018 tarihinde Ankara’da icra edilmiştir.
2.Ek’te sunulan Kılavuzda görüleceği gibi adayların seçim aşamaları sadece yazılı sınavdan ibaret değildir. Seçim aşaması: a. Yazılı Sınav, b. Kayıt kabul, c. Fiziki Değerlendirme, ç. Fiziki Yeterlilik
Testi/Fiziki Yeterlilik Değerlendirme Testi (Spor), d. Mülakat, e. Genel Sağlık Muayenesi, f. Arşiv
Araştırması ve Güvenlik Soruşturması gibi bölümlerden oluşmaktadır.
3.Dış Kaynaktan hukuk sınıfı subay olmak için başvuran davacı, tüm bu aşamaları tamamlamayı müteakip kılavuzun 13’üncü sayfasında yer alan aday değerlendirme puanına göre sıralanmış ve Kuvvet
Komutanlıklarınca belirlenen kontenjana girdiğinden “Başarılı” olarak kabul edilmiştir.
4.Kılavuzun 4’üncü sayfasında belirtildiği gibi, hukuk sınıfı subaylığa dış kaynaktan temin edilenler ki davacı da dış kaynaktan temin edilmiştir, “subay naspedilmeden önce ilgili kuvvet komutanlıklarının askeri eğitime tabi tutulurlar” hükmü gereğince 05 Kasım 2018-01 Mart 2019 tarihleri arasında “Temel Askerlik ve Subaylık Anlayışı Kazandırılması Eğitimi”ne katılmıştır.
5.926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 34’üncü maddesi gereğince aynı anda eğitim gördüğü hukuk sınıfı
11, mühendis sınıfı 24 ve öğretmen sınıfı 23 olmak üzere toplam 58 subay adayı Sayın Milli Savunma
Bakanı onay tarihinden geçerli olarak muvazzaf subay naspedilmiştir.
6.18 Şubat 2018 tarihinde yürürlüğe giren “Hukuk Sınıfı Subaylar, Hukuk Hizmetleri Başkanlıkları ve
Hukuk Hizmetleri Birimleri Hakkında Yönetmelik”in 19’uncu maddesinde, dış kaynaktan alınanların subay naspedilmeden önce ilgili kuvvet komutanlıklarınca askeri eğitime tabi tutulacağı da yer almaktadır.
7.Her ne kadar subay naspedilse de hukuk sınıfı subayların Milli Savunma Bakanlığınca meslek öncesi eğitime tabi tutulacağı kılavuzun 4 üncü sayfasında belirtilmiştir. Hatta bu eğitimde başarılı olamayanların istifa etmiş sayılacağı ve aldıkları aylıklar dışında Devletçe yapılan masrafların kanuni faizleri ile birlikte kendilerinden tahsil edileceği belirtilmiştir.
8.Buradan da açık olarak anlaşılacağı üzere; subay olmak için askeri eğitimi başarı ile bitirmek ve hukuk sınıfı subay olmak için ise, mesleki eğitimini de ayrıca başarı ile bitirme şartı konmuştur.
9.Bilindiği üzere, mevzuat çalışmaları çeşitli koşullarda öncelik dereceleri belirlenerek yapılmakta olup her ne kadar 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nda yapılan değişiklik 05 Mart 2021 tarihinde yapılmış olsa da davaya konu değişiklik tamamen teknik ve uyum maksadıyla yapılan bir düzenlemedir. Bundan dolayı geçmişe yönelik hak kaybı nedeniyle talepte bulunmak tamamen yasanın güncelleme çalışmasını hakkaniyetten uzak kendine göre çıkarım yaparak yorumlamaktır.
…
11. Şikâyet dilekçesine istinaden talep ettiğiniz hususlar incelendiğinde;
a. Bilgi ve belge talebi evrakının 1 ‘inci maddesi çerçevesinde; 2018 Yılı Hukuk Fakültesi Mezunlarından
Hukuk Sınıfı Subay Temini Başvuru Kılavuzu Madde 1(d), “Hukuk sınıfı subaylığı için dış kaynaktan temin edilenler meslek öncesi askeri eğitime tabi tutulurlar” Madde 2- B (f), “Subay naspedilmek için 926 sayılı
TSK Personel Kanunu ‘ndaki şartları taşımak” hükümleri ile 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 14 ve 15’inci maddeleri ve Hukuk Sınıfı Subaylar, Hukuk Hizmetleri Başkanlıkları ve Hukuk Hizmetleri Birimleri
Hakkında Yönetmelik Madde 19, “Dış kaynaklan alınanlar, subay naspedilmeden önce ilgili kuvvet komutanlıklarınca askeri eğitime tabi tutulurlar. hükmü gereğince, “Temel Askerlik Eğitimi ve Subaylık
Nosyonu Kazandırılması Eğitimi” Subay olmanın ön şartı olduğundan, eğitimden başarılı olmadan subaylık statüsüne haiz olunamayacağı izahtan varestedir. Bu kapsamda yapılan işlem kanuna, yönetmeliğe ve hukuka uygundur.
926 sayılı TSK Personel Kanununun;
(1)”Fakülte ve Yüksekokul” başlıklı 14’üncü maddesi, “Mezunlarının muvazzaf subay naspedilmesi yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak ve diğer niteliklere de haiz bulunmak şartıyla… ” hükmüne,
(2)”Subaylığa Nasıp ve Terfi Onayı” başlıklı 34’üncü madde birinci fıkrası, “Subaylığa nasıp Milli
Savunma Bakanı Onayı ile yapılır.” hükmüne,
(3)”Subaylığa Nasıp” başlıklı 35’inci madde birinci fıkra (d) bendi, “Fakülte veya yüksekokulları kendi hesaplarına bitirenlerden Türk Silahlı Kuvvetlerinde branşları ile ilgili muvazzaf subaylığa geçme talebinde bulunanlar, subaylığa nasıp onayı tarihinden geçerli olarak muvazzaf subay naspedilirler…” hükmüne,
(4)“Hukuk hizmetleri başkanlıkları veya birimleri” başlıklı 46’ncı madde dördüncü fıkrası, “Hukuk sınıfı subay ihtiyacı, kendi nam ve hesabına hukuk fakültesini bitirenler ile muvazzaf veya sözleşmeli subay naspedilenlerden hukuk fakültesi mezunu üsteğmen ile binbaşı rütbesinde bulunanlar arasından Milli
Savunma Bakanlığınca açılacak sınavla karşılanır. Sınavda başarı gösteren adaylardan dış kaynaklan alınanlar subaylığa naspedilir diğerlerinin ise sınıf değişiklikleri yapılır.” hükmüne amirdir.
7281 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun ile 926 sayılı Kanunu’nun 46’ncı maddesinde yapılan değişiklik dış kaynaktan temin edilen hukuk sınıfı subay adaylarının nasıplarına ilişkin uygulamada çıkabilecek tereddütleri gidermek amacıyla yapılmıştır. Yasalaşan bu Kanun 926 sayılı TSK Personel Kanunu ile birçok Kanunu da içeren torba bir
Kanun değişikliğidir.
Dış kaynaktan muvazzaf subay temini kapsamında bugüne kadar Millî Savunma Bakanlığınca yapılan sınavlarda başarılı olanların tamamı sınıf farkı gözetmeksizin temel askerlik eğitimine tabi tutulmuş ve temel askerlik eğitiminde başarılı olanlar Sayın Millî Savunma Bakanı onayı ile onay tarihinden geçerli olarak muvazzaf subay naspedilmiştir.
Şikâyetçi personel; teğmen rütbesiyle mesleğe başlamış olup, 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 33’üncü maddesi gereğince normal rütbe bekleme süresi teğmen rütbesinden üsteğmen rütbesine geçiş için 3 yıldır.
Ayrıca, Türk Silahlı Kuvvetlerinde terfi esas tarihi 30 Ağustos’tur.
b.Bilgi ve belge talebi evrakının 2’nci maddesi çerçevesinde; Anılan personel TSK Personel Kanunu’nun 14, 34 ve 35’inci maddeleri gereğince temel askerlik eğitimini bitirmesini müteakip Sn. Milli Savunma
Bakanı onayı ile muvazzaf subay naspedilmiştir. Temel Askerlik Eğitimini başarı ile tamamlayamayan personelin subay, astsubay, erbaş ve er olamayacağı izahtan varestedir. Söz konusu mevzuat değişikliğinin personelin rütbe bekleme süresine bir etkisi bulunmamaktadır.
c.Bilgi ve belge talebi evrakının 3 ‘üncü maddesi çerçevesinde; Bahse konu hususta şikâyetçinin kazanılmış/kaybedilmiş bir hakkı bulunmamaktadır.
ç. Bilgi ve belge talebi evrakının 4’üncü maddesi çerçevesinde; Personel, 926 sayılı TSK Personel Kanunu ve Subay Sicil Yönetmeliğinde belirtilen şartları sağlaması durumunda 30 Ağustos 2022 tarihinde
Üsteğmen rütbesine terfi edecektir.
d. Bilgi ve belge talebi evrakının 5’inci maddesinde; Hali hazırda aynı konu hakkında Ankara 1 ‘inci İdare
Mahkemesinde . .’in, Ankara 9 ‘uncu İdare Mahkemesinde . .’nın, Ankara 15’inci İdare
Mahkemesinde . . ‘nın devam eden davaları bulunmakta olup sonuçlanmış dava dosyası bulunmamaktadır.
926 sayılı TSK Personel Kanunu 35’inci maddesi gereğince, “…askerlik hizmetinde geçen süreleri nasıp
tarihine eklenerek bekleme süresinden sayılır ve üst rütbeye terfileri bu şekilde bulunan nasıplarına ve bu fıkranın (d) bendi ile 31, 32 ve 64 ‘üncü maddelere göre yürütülür.” hükmüne amirdir. Örneğin; Hukuk
Ütğm. . . Askerlik Hizmeti rütbe bekleme süresinden sayılmış olup teğmenlik nasbı emsal nasıp tarihi olan 28 Şubat 2018 tarihine götürülmüş olup 30 Ağustos 2021 tarihinde üsteğmen rütbesine terfi etmiştir.
12. ŞONUÇ OLARAK;
a.Usulen;
(1)Davacı: 2018 yılı hukuk fakültesi mezunlarından hukuk sınıfı subay temini başvuru kılavuzunda bulunan şartlarını kabul ederek müracaat etmiştir.
(2)18 Şubat 2018 tarihinde yürürlüğe giren Hukuk Hizmetleri Başkanlıkları ve Hukuk Hizmetleri Birimleri
Hakkında Yönetmeliğin 19’uncu maddesi, “Dış kaynaktan alınanlar, subay naspedilmeden önce ilgili kuvvet komutanlıklarınca askeri eğitime tabi tutulurlar.” hükmü bulunmaktadır.
(3) Herhangi bir tarih belirtmeksizin dış kaynaktan temin edilen subay adayları Sn. Milli Savunma Bakanı onayı ile naspedilmektedir. “Temel Askerlik ve Subaylık Anlayışı Kazandırılması Eğitimi” bitiş tarihi 01
Mart 2019 olmasına rağmen 28 Şubat 2019 tarihinde sayılı Sn. Milli Savunma Bakanı onayı ile naspedilmiştir. Subaylığa nasıpları 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 46’ncı maddesi gereğince değil, 35’inci maddesi ile yapılmıştır.
b.Esasen;
(l) 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun,
(a)1’inci maddesi; “Bu Kanun Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubaylara uygulanır.”
(b)14’üncü maddesi; “Mezunlarının Muvazzaf Subay Naspedilmesi… Yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak ve diğer niteliklere de haiz bulunmak şartıyla,
(c)34’üncü maddesi; “Subaylığa nasıp Milli Savunma Bakanının onayı ile yapılır.
(ç)35’inci maddesi; “Fakülte veya yüksekokulları kendi hesaplarına bitirenlerden Türk silahlı
Kuvvetlerinde branşları ile ilgili muvazzaf subaylığa geçme talebinde bulunanlar, subaylığa nasıp onayı tarihinden geçerli olarak muvazzaf subay naspedilirler…” hükümleri yapılan işlemin esasını belirlemektedir.
(2)926 sayılı TSK Personel Kanunu’nda davacının sınavı kazandığı tarihin nasıp tarihi olacağı yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu tarihin nasıl belirlendiği anlaşılamamış olup benzer bir uygulamada bulunmamaktadır.
(3)Ayrıca, sınavı kazanan hukuk fakültesi mezunu Milli Savunma Bakanlığı hukuk sınıfı subay adayı olup, subaylık için askeri eğitimi tamamlaması şarttır. Milli Savunma Bakanlığı başvuru kılavuzunda belirtildiği gibi kendileri avukat değil, hukuk sınıfı subay olmak maksadıyla temin edilmişlerdir.
Sonuç olarak; İdare tarafından yapılan işlemin kanunlara uygun olması nedeniyle yasal dayanaktan yoksun şikâyetin reddine yönelik hüküm kurulmasını arz ederim.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 14, 34, 35 ve 46 ncı maddelerin ilgili kısımları; “14)…Yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak…ve diğer nitelikleri de haiz bulunmak şartıyla (…) harp okullarında yetiştirilemeyen veya yeterince yetiştirilemeyen sınıflarda muvazzaf subaylığa naspedilebilirler…Bu madde hükümlerine göre subay nasbedilenler…
…15 inci maddede öngörülen askeri eğitimi müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık)
süresine tabi tutulurlar…atandıkları görevde bir yıllık… deneme süresi sonunda Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya subaylığa engel hali görülenler, deneme süresinin sona ermesinden önce temin şartlarını taşımadığı anlaşılanlar veya bu şartları kaybedenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında
Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanuni faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur…
…Temel askerlik eğitimleri, takvim yılının 30 Ağustos tarihine kadar tamamlanır. Bu kişilerin subaylık nasıpları hangi tarihte olursa olsun, kademe ilerlemesi veya üst rütbeye yükselmelerine esas olacak nasıplarında onay takvim yılının 30 Ağustos tarihi esas alınır. Ancak, 30 Ağustos tarihinden sonra subay naspedilenlere bu işlemden dolayı geriye doğru maaş, maaş farkı ve diğer özlük hakları verilmez.
34)Subaylığa nasıp Milli Savunma Bakanının onayı ile yapılır.
35)Harp okullarını veya fakülte ve yüksekokulları bitirenlerin subaylığa nasıpları aşağıdaki esaslara göre
yapılır:
a)Harp okullarını bitirenler, aşağıdaki istisnalar saklı kalmak koşuluyla, o yılın 30 Ağustos’unda teğmenliğe nasbedilirler.
…
d)Fakülte veya yüksekokulları kendi hesaplarına bitirenlerden Türk Silahlı Kuvvetlerinde branşları ile ilgili muvazzaf subaylığa geçme talebinde bulunanlar, subaylığa nasıp onayı tarihinden geçerli olarak muvazzaf
subay nasbedilirler. Bu personelin subaylık nasıpları hangi tarihte olursa olsun, kademe ilerlemesi veya üst rütbeye yükselmelerine esas olacak nasıpları onay takvim yılının 30 Ağustos tarihi esas alınır…
46)…Hukuk sınıfı subay ihtiyacı; kendi nam ve hesabına hukuk fakültesini bitirenler ile muvazzaf veya sözleşmeli subay naspedilenlerden hukuk fakültesi mezunu üsteğmen ila binbaşı rütbesinde bulunanlar arasından Millî Savunma Bakanlığınca açılacak sınavla karşılanır. Sınavda başarı gösteren adaylardan dış kaynaktan alınanlar Milli Savunma Üniversitesinde verilecek temel askerlik eğitiminde başarılı olmak şartıyla subaylığa naspedilir, diğerlerinin ise sınıf değişiklikleri yapılır.
Hukuk sınıfı subaylar, Millî Savunma Bakanlığınca meslek öncesi ve meslek içi eğitime alınırlar… Eğitimde başarı gösterenler Millî Savunma Bakanlığınca hukuk hizmetleri kadrolarına atanırlar. Başarı gösteremeyenlerden; muvazzaf veya sözleşmeli subay kaynağından alınanlar eski sınıflarına iade edilirler; sivil kaynaktan alınanlar ise istifa etmiş sayılır ve aldıkları aylıklar dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanuni faizleri ile birlikte kendilerinden tahsil edilir.
…
Hukuk sınıfına mensup subayların atanma ve yer değiştirmeleri Millî Savunma Bakanlığınca yapılır.
Hukuk hizmetleri başkanlıklarında veya birimlerinde görev yapanların tüm işlemleri, Millî Savunma
Bakanlığı tarafından yürütülür.
…
Hukuk sınıfının kurulması, temini, meslek öncesi ve meslek içi eğitimleri, sicil üstleri, disiplin amirleri, atanmaları, yer değiştirmeleri, görevlendirmeleri, izinleri, nöbet hizmetleri ile diğer hususlar Millî
Savunma Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.”,
6. 18/02/2018 tarihli ve 30336 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Hukuk Sınıfı Subaylar, Hukuk
Hizmetleri Başkanlıkları ve Hukuk Hizmetleri Birimleri Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu maddesi; “Dış kaynaktan alınanlar, subay naspedilmeden önce ilgili kuvvet komutanlıklarınca askeri eğitime tabi tutulurlar. Askeri eğitimin süresi altı ayı geçmemek üzere Bakanlık tarafından belirlenir.” şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran 2018 yılı Eylül ayında hukuk sınıfı subaylık sınavını kazanması ve Kasım ayı içerisinde de subay temel askerlik ve subay anlayışı kazandırma(SUTASAK) eğitimine başlaması nedeniyle 2021 yılının 30 Ağustosunda rütbe alması gerektiğini belirterek, 2019 yılı olarak belirlenen nasıp tarihinin düzeltilmesini talep etmektedir.
9. Şikayet başvurusunun incelenmesi neticesinde başvuruya konu esas iddia; başvuranın 09//09/2018 tarihinde hukuk sınıfı subaylık sınavını kazanması ve 05/11/2018 tarihinde SUTASAK eğitimine başlaması nedeniyle, muvazzaf askerliğe başlama tarihinin 2018 yılı olarak belirlenmesi ve dolayısıyla 2021 yılı 30
Ağustosunda bir üst rütbeye terfi etmesi gerektiğiyle ilgilidir. Bu çerçevede başvuranın sınavı kazandığı
tarihteki mevzuat hükümlerinin incelenmesine ve iddialar çerçevesinde herhangi bir kazanılmış hakkın bulunup bulunmadığının incelenmesinde bulunmaktadır.
10. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri üzerinde yapılan incelemelerden; 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanununun; 14 üncü maddesinin 26/06/2012 tarihli değişik birinci fıkrasında, muvazzaf subaylığa naspedilmek için subay temel askerlik eğitiminde başarılı olmanın şart olarak düzenlendiği, yine 25/02/2012 tarihli değişik yedinci fıkrasında, subay temel askerlik eğitiminin 30
Ağustosa kadar tamamlanamadığı durumlarda nasbın onaylandığı yılın üst rütbeye terfide esas kabul edileceğinin hükmedildiği, 34 üncü maddenin 02/01/2017 tarihli değişik birinci fıkrasında, subaylığa kabulün Milli Savunma Bakanının onayı ile gerçekleşeceğinin düzenlendiği, 35 inci maddenin 11/02/2014 tarihli değişik (d) bendinde, kendi nam ve hesabına üniversite okuyanların subaylığa nasbının onay tarihi itibariyle geçerli olacağının düzenlendiği, son olarak 46 ncı maddenin (f) bendinde 18/02/2021 tarihinde yapılan değişiklikle temel askerlik eğitiminin subaylığa nasıp için zorunlu şart olduğunu yönünde Kanun metnine ek yapıldığı görülmektedir. Bununla birlikte 18/02/2018 tarihinde yayımlanan ve 926 sayılı
Kanunun 46. maddesinin dayanak olduğu, Hukuk Sınıfı Subaylar, Hukuk Hizmetleri Başkanlıkları ve
Hukuk Hizmetleri Birimleri Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde de, dış kaynaktan alınanların subay naspedilmeden önce askeri eğitime tabi tutulacağı belirlenmiştir.
11. Söz konusu yasal mevzuat bir bütün olarak incelendiğinde, her yılın 30 Ağustos ayında subayların ve dolayısıyla başvuranın terfi işlemlerinin nasıp tarihi dikkate alınarak gerçekleştirildiği, nasıp tarihinin ise vazifeye başlama tarihinden bağımsız olarak Milli Savunma Bakanının onayı ile belirlendiği tespit edilmiştir. Başvuran her ne kadar 926 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle terfi alamadığını iddia etmişse de, başvuranın subaylık sınavını kazandığı tarih itibariyle geçerli olan mevzuat hükümleri incelendiğinde, 926 sayılı Kanunun 14, 34 ve 35 inci maddelerinde temel askerlik eğitiminde başarılı olmanın subay olabilmek için bir ön şart olduğu, Milli Savunma Bakanınca onanmadıkça hangi tarihte işbaşı yapılırsa yapılsın ve hangi eğitimler alınırsa alınsın terfiye esas nasıp tarihinin belirlenemediği açıkça anlaşılmaktadır. Bununla birlikte 18/02/2018 tarihli Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin yayım tarihi ve muhteviyatı incelendiğinde, hukuk sınıfı subaylığa başvuran başvurucunun iddia ettiği hususlarda bilgi sahibi olmadığı da düşünülemez.
12. Diğer taraftan başvuran sınavı kazandığı andan itibaren kazanılmış bir hakka sahip olduğunu dile getirmesi nedeniyle, kazanılmış hak kavramına değinilmesi gerekmiştir. Anayasa Mahkemesi 27/02/2001 tarihli ve 1999/43E., 2001/46K. Sayılı Kararında kazanılmış hakkı, kişinin bulunduğu statüden ortaya çıkan, tahakkuk etmiş, kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş hak olarak tanımlamıştır.
Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında, kazanılmış hak kavramı ile ilgili şu tespitleri yapmıştır (AYM.19.12.1989 gün, E. 1989/14, K. 1989/49 sayılı kararı); “Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük beklenen haklar kazanılmış hak niteliğinde değildir. Bir hukuk kuralının yürürlüğü sırasında bu kurala uygun biçimde tüm sonuçları ile kesin olarak edinilmiş hakların korunması hukuk devletinin gereğidir.
Yasa koyucunun bu haklara el atması, değiştirip geri alması düşünülemez ise de, önceki yasaya göre sağlanmış bir hak, kamusal düzen, toplumsal yarar açısından kazanılmış hak korunmasından sonsuza değin yararlanamaz…”
13. Dolayısıyla başvuran açısından subaylık sınavını kazandığı tarihte geçerli olan mevzuat hükümleri incelendiğinde, 2021 yılı içerisinde 926 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde yapılan değişikliğin herhangi bir hak kaybına neden olmadığı, esasen Kanunun 14, 34 ve 35 inci maddelerinde yer alan hükümlerin bir sonucu olarak, başvuruda da görülen benzer karışıklıkların önlemesi amacıyla madde içine metin eklenmesinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Kaldı ki, başvuranın Kanun değişikliğinin hak kaybına neden olduğuna dair iddiaları doğru kabul edilse dahi, bir statüye bağlı olarak ileriye dönük beklenen hakların,
kazanılmış hak niteliği taşımayacağı, çerçevesi kanunla belirlenmek kaydıyla kamu görevlilerinin terfi sistemlerinin değiştirilmesinin her zaman imkan dahilinde olduğu, ayrıca başvuranın sivil memur statüsünde olmadığı, hukuk sınıfı subay olduğu da dikkate alındığında, subay askerlik becerileri ve anlayışı kazanılması sonrasında atama yapılmasına yönelik işlem, kamu yararının söz konusu olduğu hallerde kazanılmış hakkın korunması kuralının geçerli olamayacağı değerlendirmesi çerçevesinde kanun koyucunun takdirinde olduğu değerlendirilmektedir.
14. Bu çerçevede, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin, başvuranın normal koşullarda 2022 yılı
30 Ağustos tarihi itibariyle terfi alacağına yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık
bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, bu çerçevede “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, işlemi yapan İdareye karşı Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.