Süha Kurtulmuş’un iş denetleme belgesinin geçerliliği, işin devam etmemesi durumunda nasıl değerlendirilir (KİK)

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 06.04.2015 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen 2014/154885 İhale Kayıt Numaralı “Ankara – Polatlı – Sivrihisar Devlet Yolu Km: 17+651 – 141+000 Kesiminin Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Nur-Soy İnş. Uluslararası Nakliyat San. ve Tic. A.Ş. – A. Turan Yol Yapı İnş. Mad. Taah. Turizm Tekstil Nak. Tarım Orman Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.- Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığınca 04.03.2015 tarih ve 20123 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.03.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş ve Kurulca alınan 29.04.2015 tarihli ve 2015/UY.III-1231 sayılı karar ile ” 4734 Sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Davacı Nur-Soy İnşaat Nak. San. Tic. A.Ş.- Orak Altyapı San. Tic. A.Ş.- A.Turan Yol Yap. İnş. Mad. Taah. Tur. Teks. Nak. Orm. Ür. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından anılan Kurul Kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada Ankara 9. İdare Mahkemesinin 08.07.2015 tarihli ve E:2015/1553, K:2015/987 sayılı kararı ile “…Buna göre, özel ortak A. Turan Yol Yapı İnş. Mad. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesinin, şahsın görevinden ayrılış tarihinin (Şubat 1999) işin gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin % 80’ine ulaştığı tarihten (Temmuz 1999) önce, ihale tarihinin ise 06.04.2015 olması, iş denetleme belge tutarının değerlendirilmesinde belgeye hak kazanma tarihi olarak biten işlerde geçici kabul tarihinin, toplam sözleşme bedelinin %80’inin ilk sözleşme bedeline eşit veya üzerinde olduğu devam eden işlerde belge sahibinin işin toplam sözleşme bedelinin %80’ine ulaşıldığı tarih veya sonrasında sözleşme konusu işteki görevinden ayrılması halinde denetim görevinden ayrıldığı tarihin esas alınacağının mevzuatta öngörülmesi karşısında, iş deneyim belgesi sahibinin geçici kabulün yapıldığı tarihten önce işteki görevinden ayrılmış ve ayrılma tarihinde işin bitmemiş olması nedeniyle denetim görevinden ayrıldığı tarihin belgeye hak kazanma tarihi olarak esas alınması, buna göre belgenin 15 yıllık geçerlilik süresinin de bu tarihten başlaması gerektiği sonucuna ulaşılmış, belge sahibinin ayrılma tarihinde henüz bitmeyen bir iş için geçici kabul tarihinin esas alınmasına olanak görülmediğinden, dava konusu işlemin anılan belgeye yönelik başvurunun reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Uyuşmazlığa konu 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine gelince, belge incelendiğinde, belgede Süleymaniye Valiliği Belediye Müdürünün imza ve mührünün bulunduğu, bu imza ve mührün Irak Dışişleri Bakanlığı tarafından onaylandığı, söz konusu onay işleminin de Türkiye Cumhuriyeti Musul Başkonsolosluğu tarafından tasdik edildiği, bu haliyle düzenlenen iş deneyim belgesinin usulüne uygun olduğu sonucuna varılmış, bu itibarla yapılan işin gerçekliği konusunda bir duraksama bulunmayan, ilgili merciler tarafından da onaylanarak mühürlenen, imzalanan ve tasdik edilen söz konusu belgenin Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu gerekçesine istinaden davacıların başvurusunun reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin kısmının iptaline, Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesine ilişkin kısım yönünden davanın reddine” karar verilmiştir.” karar verilmiştir.

Anılan Mahkeme kararının uygulanmasını teminen 06.10.2015 tarihli ve 2015/MK-448 sayılı Kurul kararı ile “1) Kamu İhale Kurulu’nun 29.04.2015 tarihli ve 2015/UY.III-1231 sayılı kararının pilot ortak sıfatında bulunan Nur-Soy İnşaat Nak. San. Tic. A.Ş. tarafından sunulan 10.03.2009 tarihli ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin kısmının iptaline,

2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 Sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Davacı tarafından yapılan temyiz başvurusu neticesinde Danıştay Onüçüncü Dairesinin 28.04.2017 tarihli ve E:2015/5393, K:2017/1248 sayılı kararı ile “…İdare Mahkemesinin, davacılar A. Turan Yol Yapı İnşaat Maden Taahhüt Turizm Tekstil Nakliye Tarım Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında verilen Kurul kararının 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmı incelendiğinde;

…

Uyuşmazlığa konu iş deneyim belgesi incelendiğinde, bahse konu belgede, Süleymaniye Valiliği Belediye Müdürünün imza ve mührünün bulunduğu, bu imza ve mührün Irak Dışişleri Bakanlığı tarafından onaylandığı, söz konusu onay işleminin Türkiye Cumhuriyeti Musul Başkonsolosluğu tarafından “Yukarıda imza ve mührün Irak Dişleri Bakanlığı’na ait olduğu onaylanır. İşbu onay metne şamil değildir.” şerhiyle tasdik edildiği, ayrıca T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Genel Müdürlüğü Konsolosluk İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından da “Evraktaki mühür ve imzanın T.C. Musul Başkonsolosluğuna ait olduğu tasdik olunur. İşbu tasdik metne şamil değildir” şerhiyle tasdik edildiği görülmektedir.

Dava konusu işlem, Yapım İşleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tesis edilmiştir. Anılan Yönetmeliğin 3. fıkrasının (ç) bendinin iptali istemiyle Dairemizin E:2016/2739 sayısına kayıtlı dosyasında dava açılmış olup, Dairemiz, 06.01.2017 tarihli kararıyla, anılan Yönetmeliğin 31. maddesinin 3. fıkrasının (ç) bendinin yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir.

Bu durumda, 1512 sayılı ve 6004 sayılı Kanunların, dış temsilciliklerimize, yabancı ülke makamlarınca düzenlenmiş bir belgeyi imzalayan kişinin belgeyi hangi sıfatla imzaladığına ilişkin tespit ve tasdik yapma görevi yüklemediği; dış temsilciliklerimizde, iş deneyim belgesinin düzenlendiği ülkenin Dışişleri Bakanlığı’nın imza ve mührünün tasdikinden öte bir tasdik yapılabilmesinin mümkün olmadığı; belgeyi düzenleyen yabancı ülke makamlarından gerekli bilgilerin temin edilmesinin ise, dış temsilciliklerimizin yabancı ülkelerde sahip olduğu yetki, yasal düzenlemeler ve teşkilat yapısı çerçevesinde imkân dâhilinde olmadığı, bu nedenle belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığına ilişkin bir tasdikin dış temsilciliklerimizce yapılamayacağı, belge tasdikinin ancak belgedeki imza ve mühürlerin belgenin düzenlendiği ülkenin Dışişleri Bakanlığı tarafından, onaylanmasını müteakiben yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu Kurul kararının 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin kısmında hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu idare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.

İdare Mahkemesinin, davacı Nur-Soy inşaat Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.S. hakkında verilen Kurul kararının 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmı incelendiğinde;

…

Bu durumda, daha önce açılan ve derdest olan Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin E:2015/2657 sayılı dosyasında görülen dava ile konusu, sebebi ve tarafları aynı olan bakılan davada, idare Mahkemesi’nce davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esasının incelenmesi suretiyle dava konusu işlemin 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden iptaline karar verilmesinde hukukî isabet bulunmamaktadır.

İdare Mahkemesinin, Kurul kararının Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesine ilişkin bölümü yönünden davanın reddine yönelik kısmı incelendiğinde;

…

Davacı şirket ortağı Süha Kurtulmuş adına düzenlenen, 01.06.2011 tarih ve 1458 sayılı iş denetleme belgesi (geçici kabulü yapılmış işlerde) incelendiğinde, belgeye konu işin geçici kabul tarihinin 31.10.2002 olduğu, adı geçen ortağın 11.07.1989 ve 16.02.1999 tarihleri arasında söz konusu ihaleye konu işte görev aldığı, görev yaptığı dönemde ilk sözleşme bedeli olan 220.135.060 ABD Doları’na göre gerçekleşen iş tutarının 417.558.857,96 ABD Doları ve gerçekleşme oranının da % 189,68 olduğunun belirtildiği, öte yandan “Tarsus Ayr.-Mersin Otoyolu Proje, Yapım ve 1 Yıllık Bakım lşi”nin devam eden bir iş olmadığı görülmektedir.

Bu itibarla, “Tarsus Ayr.-Mersin Otoyolu Proje, Yapım ve 1 Yıllık Bakım İşinin devam eden iş niteliğinde olmadığı, anılan işin geçici kabul tarihinin 31.10.2002 olduğu, davacı şirketin ortağı Süha Kurtulmuş’un ilk sözleşme tutarına konu işin % 80’den fazlasının yönetiminde bulunduğu, davaya konu ihalenin ilân edildiği 20.11.2014 tarihine göre 15 yıllık sürenin geçmediği ve iş yönetme belgesinin usulüne uygun olması nedeniyle belgenin kabul edilerek davacı şirketlerin tekliflerinin diğer unsurlar yönünden incelenmesi gerekirken değerlendirme dışı bırakılması işlemine yönelik yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararının Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesine ilişkin bölümü yönünden davanın reddine yönelik kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddi ile temyize konu Ankara 9. İdare Mahkemesi’nin 08.07.2015 tarih ve E:2015/1553, K:2015/987 sayılı kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının, davacılar A. Turan Yol Yapı İnşaat Maden Taahhüt Turizm Tekstil Nakliye Tarım Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında verilen dava konusu işlemin 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden iptaline dair kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanmasına; davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü ile anılan Mahkeme kararının, davacı Nur-Soy İnşaat Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında verilen dava konusu işlemin 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden iptaline dair kısmının bozulmasına ve bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine; anılan mahkeme kararının dava konusu işlemin Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesine ilişkin bölümü yönünden davanın reddine dair kısmının bozulmasına ve bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline” karar verilmiştir.

Ayrıca Nur-Soy İnş. Uluslararası Nakliyat San. ve Tic. A.Ş. tarafından Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi ile anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay 13. Dairesinin 28.04.2017 tarihli ve E:2015/2657 K:2017/1251 sayılı kararı ile Danıştay 13. Dairesinin 28.04.2017 tarihli ve E:2015/5393, K:2017/1248 sayılı kararında belirtilen aynı gerekçeler ile 29.04.2015 tarih ve 2015/UY.III-1231 sayılı Kurul kararının 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesinin mevzuata uygun olmadığına ilişkin kısmının iptaline ve Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Danıştay 13. Dairesinin 28.04.2017 tarihli ve E:2015/5393, K:2017/1248 sayılı kararında davacı Nur-Soy inşaat Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.S. hakkında verilen Kurul kararının 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmı ile ilgili olarak derdestlik nedeniyle İdare Mahkemesinin kararının dava konusu işlemin 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden iptaline dair kısmının bozulmasına ve bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği görülmüş olmakla birlikte söz konusu belgenin esasına yönelik de inceleme yapıldığı görülmüştür. Danıştay 13. Dairesinin yukarıda aktarılan 28.04.2017 tarihli ve E:2015/5393, K:2017/1248 sayılı kararı ile 28.04.2017 tarihli ve E:2015/2657 K:2017/1251 sayılı kararında 10.03.2009 tarih ve B-2009/192 sayılı iş bitirme belgesinin Ankara 9. İdare Mahkemesinin 08.07.2015 tarihli ve E:2015/1553, K:2015/987 sayılı kararında belirtilen gerekçeden farklı gerekçe ile Yönetmelik hükümlerine uygun bulunduğu anlaşılmıştır. Bu durumda Ankara 9. İdare Mahkemesinin 08.07.2015 tarihli ve E:2015/1553, K:2015/987 sayılı kararı üzerine alınan 06.10.2015 tarihli ve 2015/MK-448 sayılı Kurul kararındaki gerekçenin Danıştay 13. Dairesinin söz konusu kararlarında belirtilen gerekçe doğrultusunda değiştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca Danıştay 13. Dairesinin 28.04.2017 tarihli ve E:2015/5393, K:2017/1248 sayılı kararı ile özel ortak A. Turan Yol Yapı İnş. Mad. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan %51 hissesine sahip ortağı Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesinin usulüne uygun olduğu tespiti yapılmış olup, dava konusu Kurul kararının Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesine ilişkin bölümü yönünden davanın reddine dair kısmının bozulmasına ve bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinden 29.04.2015 tarihli ve 2015/UY.III-1231 sayılı Kurul kararının Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesine ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır

Anayasa’nın 138’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Mahkeme kararının icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1) Kamu İhale Kurulunun 06.10.2015 tarihli ve 2015/MK-448 sayılı kararının gerekçesinin Danıştay 13. Dairesinin 28.04.2017 tarihli ve E:2015/5393, K:2017/1248 sayılı kararı ile 28.04.2017 tarihli ve E:2015/2657 K:2017/1251 sayılı kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda değiştirilmesine,

2) Kamu İhale Kurulunun 29.04.2015 tarihli ve 2015/UY.III-1231 sayılı özel ortak A. Turan Yol Yapı İnş. Mad. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan %51 hissesine sahip ortağı Süha Kurtulmuş’a ait iş yönetme belgesine ilişkin kısmının iptaline,

3) Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 Sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.