Şüpheli alacak karşılığı, tahsili şüpheli hale gelen ticari ve zirai alacakların belirli şartlarla giderleştirilmesine imkan verir. Alacağın yalnız vadesinin geçmiş olması karşılık ayırmak için yeterli değildir.
Ticari bağlantı
Alacağın ticari veya zirai kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesiyle ilgili olması gerekir. Sermaye alacağı veya işletmeyle ilgisiz kişisel alacaklar bu kapsamda değildir.
Dava ve icra şartı
Önemli tutardaki alacaklarda borçlu aleyhine dava veya icra takibi başlatılmış olması esastır. Yapılan takip ciddi ve sonuç almaya yönelik olmalıdır.
Küçük alacaklar
Dava veya icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklarda, yapılan protesto veya yazılı isteme rağmen ödeme yapılmamış olması gibi özel şartlarla karşılık ayrılabilir.
Teminatlı alacak
Teminatla güvence altına alınan alacağın teminatı aşan kısmı bakımından şüpheli alacak değerlendirmesi yapılır. Teminatın gerçek tahsil kabiliyeti incelenmelidir.
Dönemsellik
Karşılık, alacağın şüpheli hale geldiği hesap döneminde ayrılmalıdır. Sonraki yıllarda ilk kez karşılık ayrılması uygulamada uyuşmazlık yaratabilir.
Tahsil edilirse
Daha önce karşılık ayrılan alacak sonradan tahsil edilirse tahsil edilen tutar gelir yazılır.
Uygulamada kontrol listesi
- İşlem tarihi ve o tarihte yürürlükteki hüküm belirlendi mi?
- Şartlar ve istisnalar ayrı ayrı kontrol edildi mi?
- Muhasebe kaydı ile vergisel sonuç birbiriyle uyumlu mu?
- Geçici madde veya özel düzenleme var mı?
- Belgelendirme dosyası yeterli mi?
Kritik not
Şüpheli alacak karşılığı için dosyada fatura, sözleşme, cari hesap, ihtar, dava veya icra evrakı ve teminat bilgileri birlikte bulunmalıdır.