TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3035-S.4329
BAŞVURU NO : 2019/1197
KARAR TARİHİ : 14/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Başvuranın sürekli görev yolluğu talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 08/04/2013 tarihinde Kilis İli Elbeyli İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünde … olarak işe başladığını, işe başlamadan önce Gaziantep Şehitkâmil ilçesinde ikamet ettiğini, aynı yılın
Eylül ayında Gaziantep İl Nüfus Müdürlüğüne tayin olduğunu, kendisine tayin yolluğu verilmediğini, sonrasında yaptığı araştırma sonucu böyle bir hakkının olduğunu öğrendiğini, BİMER üzerinden yaptığı başvuruya ikamet adresinin değişmediği dolayısıyla tayin yolluğu verilemeyeceği cevabının verildiğini ifade ederek, hakkı varsa bu yolluğun kendisine verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gaziantep Valiliğinden başvuru konusuna ilişkin olarak alınan 27/03/2019 tarihli, … sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın Kilis İli, Elbeyli Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünde … olarak görev yapmakta iken 28/08/013 tarihli atama onayı ile Gaziantep İli Nüfus ve Vatandaşlık
Müdürlüğü emrine atandığı,
2.2. Başvuranın adres bilgileri raporundan, Elbeyli İlçesinde hiç ikamet etmediğinin anlaşıldığı, beyanında da günlük gidiş – geliş yaptığını ifade ettiği,
2.3. 6245 Sayılı Harcırah Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) fıkrasında yer alan memuriyet mahalli tanımı ve Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 03/12/2011 tarihli “… 6245 sayılı Kanun uyarınca kişinin görev yeri gibi ikametgâhı da memuriyet mahalli tanımına girdiğinden, memuriyet mahalli değişmeyenlere sürekli görev yolluğunun ödenmesine imkân bulunmamaktadır.” yönündeki görüşü doğrultusunda başvuranın sürekli görev yolluğuna hak kazanmadığının düşünüldüğü, ayrıca başvuranın talebi ile ilgili herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3. Kilis Valiliğinden başvuru konusuna ilişkin olarak alınan 04/04/2019 tarihli, …
sayılı yazı ve eklerinde özetle;
3.1. 08/04/2013 tarihinde Elbeyli Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünde göreve başlayan başvuranın, görev süresi içerisinde ikamet adresini değiştirmediği ve Kayaönü
Mah. … Sok. No: … Şehitkâmil/GAZİANTEP adresinde ikamet ettiği,
3.2. Başvuranın Gaziantep Nüfus Müdürlüğüne atanarak 04/09/2013 tarihinde ilişiğinin kesildiği, bu atamaya ilişkin olarak sürekli görev yolluğu almadığı, ayrıca başvuranın da talebinin olmadığı,
Açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.”,
7. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
7.1. “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde;
“Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri”,
7.2. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde;
“Harcırahın unsurları: Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
7.3. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (1)
numaralı alt bendinde;
“Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir:
Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar”,
8. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında;
“İlgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmediğinden veya belgeleri verilmediğinden dolayı ödenemeyen borçlar zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşer.”,
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9. Başvuru konusu kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran bir numaralı paragrafta da yer verildiği üzere, Kilis İli Elbeyli İlçe Yazı İşleri
Müdürlüğünde … olarak görev yapmakta iken 2013 yılında, ikametgâhının bulunduğu
Gaziantep İli Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılan naklen atamadan kaynaklanan yolluğunun tarafına ödenmesini talep etmektedir.
11. Başvuru konusu somut olayda, başvuranın ikamet adresinin değişmeksizin naklen atamasının yapılması durumunda 6245 sayılı Kanun’da belirtilen harcırah unsurlarına hak
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kazanıp kazanamayacağı hususu temel uyuşmazlık konusudur. Gaziantep Valiliği İl Nüfus ve
Vatandaşlık Müdürlüğü başvuranın Elbeyli İlçesi’nde hiç ikamet etmediğini, 6245 sayılı
Kanun’da yer alan memuriyet mahalli tanımı ve Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün görüşü doğrultusunda başvuranın sürekli görev yolluğuna hak kazanamadığını belirtmektedir.
12. Bilindiği üzere 6245 sayılı Kanun kapsamında devlet memurlarına ödenmesi gereken harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı olmak üzere dört unsurdan oluşmaktadır. Devlet memurlarının harcırahın bu unsurlarından tamamına hak kazanmaları mümkün olduğu gibi bir veya birden fazla harcırah unsuruna müstahak olmaları da mümkündür. Nitekim mezkûr Kanun’un 10’uncu maddesinde yurt içinde görev yapmakta iken yurt içinde sürekli bir göreve naklen atanan memurlara yeni görev yerlerine kadar harcırahın tüm unsurlarının birlikte ödeneceği düzenlenmiştir. Öte yandan bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanlara yol giderleri ve gündeliklerinin de, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine ödeneceği 657 sayılı Kanun’un 177’nci maddesinde kural altına alınmıştır.
13. Bununla birlikte harcırahın amacı ve niteliği dikkate alındığında, harcırahın belirtilen unsurlarına hak kazanılmasında fiili şartların da gerçekleşmesi gerekmektedir. Diğer bir deyişle görev yeri değişen memura, ailesinin de bu yer değişikliğinden etkilenmesi, yol masrafı dışında ayrıca yer değişikliği içinde masrafta bulunmuş olması durumunda, diğer harcırah unsurlarıyla birlikte aile masrafı ve yer değiştirme masrafının da ödenmesi lazım gelecektir. Bu kapsamda somut olayda başvuranın Kilis İli Elbeyli İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünde … olarak görev yapmakta iken de Gaziantep ilinde ikamet ettiği, görev yerine günlük gidiş – geliş yaptığı anlaşılmaktadır. Hal böyle iken başvuranın aile masrafı ve yer değiştirme masrafından oluşan harcırah unsurlarına hak kazandığının kabulü mümkün değildir. Öte yandan söz konusu naklen atama nedeniyle görev yer değişen başvuranın, harcırahın diğer iki unsuru olan yol masrafı ile yevmiyeye hak kazandığı görülmektedir. Bu nedenle anılan harcırah unsurları yönünden 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun emredici hükümleri ve başvuranın fiili durumu incelenmeden, başvuranın sürekli görev yolluğuna hak kazanmadığı yönündeki idarenin açıklamalarının
yerinde olmadığı değerlendirilmektedir. (Danıştay Beşinci Dairesinin; 17/11/1997 tarihli, E:
1995/2039 ve K: 1997/2612 sayılı; 19/11/1998 tarihli, E: 1995/4056 K: 1998/2720 sayılı kararları. Kaynak: www.corpus.com.tr)
14. Diğer taraftan Gaziantep Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün 5018 sayılı
Kanun kapsamında yer alan bir kamu idaresi olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Bu nedenle başvurana harcırah ödemesinin yapılabilmesi, alacağının zamanaşımına uğramamış olmasına bağlıdır. Nitekim Kurumumuzun 17/04/2017 tarihli ve E: 3408 sayılı Ret Kararı da bu yöndedir. Zira mezkûr Kanun’un 34’üncü maddesinde; ilgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmediğinden ödenemeyen borçların zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşeceği düzenlenmektedir. Bu doğrultuda somut olayda idarenin başvuranın yolluk talebi hakkında herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığını belirttiği, başvuranın da her ne kadar BİMER üzerinden başvurusunun bulunduğunu belirtmiş olsa da buna ilişkin bir bilgi ve belge sunmadığı, ayrıca söz konusu alacağın ait olduğu 2013 yılın sonundan başlayarak beş yıllık süre içerisinde (31/12/2018’e kadar) idareye başvurduğuna yönelik herhangi bir bilgi ve belge de sunmadığı görülmektedir. Bu noktada zamanaşımının başvuranın harcırah alacağının ödenmesine engel teşkil etmeyeceği düşünülebilse de, zamanaşımının kamuda def’i sebebi olarak kabul edilmesi ve söz konusu def’iden idarecilere feragat imkânı tanınması durumunda; kamu kaynağı kullanan idareler arasında farklı uygulamalar yapılması suretiyle mali disiplini
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bozucu sonuçlar doğuracağı açıktır. Bir kamu idaresi zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle ödeme yapmamayı tercih edebilecek iken diğer bir kamu idaresi ise zamanaşımı def’inden feragat ederek ödeme yapma yoluna gidebilecektir. Böyle bir uygulama ise hem kamu kaynağının idarelerce farklı şekilde kullanılmasına sebep olacak hem de ödemenin yapılmamasına karar verilen taraf için adaletsizliğe neden olacaktır. Zira aynı koşula sahip başka bir alıcı, muhatabı kamu idaresinin zamanaşımı def’inden feragat etmesi nedeniyle alacağına kavuşacaktır. (Sayıştay Üçüncü Dairesinin 24/11/2016 tarih ve 298 numaralı kararı.
Kaynak: https://www.sayistay.gov.tr/tr/kararlar/dk/?krr=22052 )
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde, 5018 sayılı Kanun gereğince başvuranın harcırah alacağının zamanaşımına uğradığı ve bu nedenle söz konusu alacağın başvurana ödenmemesini konu alan somut olayda hukuka ve hakkaniyete aykırı bir hususun bulunmadığı anlaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.