|
ÖZET: Başvuru, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nden alınan Engelli Sağlık Kurulu Raporu doğrultusunda sürücü olamaz kararının kaldırılması talebine ilişkindir. Başvuran, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirmede sürücü olamayacağına dair karar verilmesi üzerine, bu kararın yeniden gözden geçirilmesini istemiştir. İkinci bir değerlendirme için Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü’ne sevk edilmiş, burada da benzer bir karar alınmıştır. Başvuran, yalnızca özel tertibatlı araç kullanabileceği yönünde bir rapor almayı talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı’ndan bilgi talep etmiş ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nden bilirkişi heyeti oluşturulmasını istemiştir. Alınan bilirkişi raporunda, başvuranın mevcut sağlık durumu nedeniyle araç kullanmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Sağlık Bakanlığı’nın ilgili mevzuatına göre, sürücü olabilmek için gerekli tıbbi yeterliliklerin sağlanmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili sağlık komisyonlarının kararları doğrultusunda reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddiaları ile idarenin açıklamalarını değerlendirerek, hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1928-S.25.2964
BAŞVURU NO : 2024/14246
KARAR TARİHİ : 21.02.2025
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sürücü olamaz kararının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19.11.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinden yenileme ile aldığı Engelli Sağlık Kurulu Raporuna istinaden engelli ehliyeti için aynı hastane tarafından
Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Komisyonuna sevkinin yapıldığını, Komisyonun sürücü olamaz kararı verdiğini, ikinci bir değerlendirme için Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğüne sevkinin yapıldığını, ilgili komisyon tarafından sürücü olamaz kararı verildiğini iddia ve ifade ederek Engelli Sağlık Kurulu
Raporunun değerlendirilmesi ve hastanede verilen sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanabilir kararıyla engelli sürücü belgesi verilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sağlık
Bakanlığından 28.11.2024 tarihli ve S. sayılı bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ayrıca başvuru konusuyla ilgili teknik ve bilimsel görüşe ihtiyaç duyulduğundan Ankara Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi Rektörlüğünden bilirkişi heyeti belirlenmesi talep edilmiştir. Buna göre:
3. Sağlık Bakanlığından alınan sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 3.1. Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin Sürücü raporlarına itiraz başlıklı 38’inci maddesinin 9’uncu fıkrasında “ ( / / / Yürürlük: 20/10/2020) Hakem tayin edilen il sağlık müdürlükleri bünyesinde oluşturulan komisyonun ilk başvuru yapılan komisyon olması ve bu komisyon kararına itiraz edilmesi halinde, kişi öncelikle en yakın il sağlık müdürlüğüne sevk edilir. Sevk edilen il
/
sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir. Kararlar arası çelişki olması halinde kişi diğer bölgedeki hakem olarak belirlenmiş il sağlık müdürlüğüne gönderilir. Hakem tayin edilmiş il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararları kesindir, itiraz edilemez.” hükmüne yer verildiği, 3.2. İl Sağlık Müdürlüklerince tayin edilmiş komisyon Hekimlerinin kanaatine Tıbbi Deontoloji
Tüzüğü’nün 6. Maddesinde yer verildiği, “– Tabip ve diş tabibi, sanat ve mesleğini icra ederken, hiç bir tesir ve nüfuza kapılmaksızın, vicdani ve mesleki kanaatına göre hareket eder. Tabip ve diş tabibi, tatbik edeceği tedaviyi tayinde serbesttir. ” hükmü gereğince hekimin hasta değerlendirmesinde müdahaleye yer verilmediği, 3.3. Başvuranın, 01.11.2024 tarihli dilekçesi ile İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde, özel tertibatlı motorlu araç ve sürücü belgesi sınıfının belirlenmesi işlemleri için oluşturulan Sürücü Olamaz kararlı 01.11.2024 tarih ve sayılı komisyon kararına itiraz ettiği, başvuranın e-Rapor Sistemi üzerinden Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğüne yönlendirildiği, Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından oluşturulan Sürücü Olamaz kararlı 14.11.2024 tarih ve sayılı raporda komisyon hekimlerince verilen kararın aynı olduğu bu nedenle kararın kesinleştiği, 3.4.“Sağlık kurulu raporlarında hekimlerce veya ilgili mevzuatında aksine bir tarih belirtilmediği durumlarda raporlar 2 yıl geçerlidir’’ hükmü gereği 2 yıl sonra yeni rapor talebinde bulunabileceği açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Teknik ve bilimsel görüşe ihtiyaç duyulan somut başvuru hakkında Kurumumuzca Ankara Yıldırım
Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından oluşturulacak bilirkişi heyetince adı geçen kişinin durumu hakkında bilirkişi raporu düzenlenmesi talep edilmiştir. Söz konusu heyet tarafından hazırlanan ve Kurum kayıtlarına 04.02.2025 tarihinde giren bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; “İlgili tıbbi bilgi ve belgelerin incelenmesi ve tarafımızca yapılan güncel muayene sonucunda kişinin mevcut haliyle araç kullanımı sırasında boyun hareketlerindeki kısıtlılık nedeniyle Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak
Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik Madde 8/1-a ya göre sürücü olamayacağı tıbbi kanaatine varılmıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 5.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5.2. “Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında;“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.”,
5.3.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde;“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 5.4. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.”, 6. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin; 6.1. “Erişebilirlik” başlığını taşıyan 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Taraf Devletler, engellilerin bağımsız yaşamalarının ve toplumun tüm alanlarına tam katılımının sağlanması ve engellilerin diğerleriyle eşit bir şekilde fiziksel çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojisi ve sistemi dâhil bilgiye ve iletişime, hem kırsal hem de kentsel bölgelerde halka açık olan veya halka sunulan diğer tesislere ve hizmetlere erişiminin sağlanması için uygun tedbirleri almalıdır. Bu tedbirler erişime yönelik engellerin tespitini ve ortadan kaldırılmasını da içermelidir. Bu tedbirler aşağıda belirtilen yerler ve hizmetler bakımından da geçerlidir: (a) Binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar, evler, sağlık tesisleri ve işyerleri dâhil diğer kapalı ve açık tesisler; (b) Elektronik hizmetler ve acil hizmetler de dâhil olmak üzere, bilgi ve iletişim araçları ve diğer hizmetler.”, 6.2. “Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İşbu Sözleşmeye
Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir…”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 7.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun; 8.1. “Sürücü adaylarında aranacak şartlar” başlıklı 41 inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Sürücü belgesi alacakların; a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını taşımaları, b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmaları, c) İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimini tamamlayıp sürücü sınavlarını başararak, motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almış
olmaları, e) Adli sicilinde, 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/03/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/07/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun
12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt
bulunmaması, f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması, g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için, daha önce verilmiş ancak geri alınmış olan sürücü belgesinin bu Kanunda öngörülen şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması, zorunludur. Sürücüler ile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları, kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslar İçişleri ve Sağlık
Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bu maddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü sertifikası alınması hâlinde yeniden sürücü belgesi verilir.”, 9. 26.09.2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde
Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğin; “Kas iskelet sistemi muayenesine ilişkin esaslar” başlıklı 8’inci maddesi; (Değişik:RG-29.12.2015-29577)
(1) Eklem hareketlerinden; a) Vertebra (boyun ve bel) hareketleri, kişinin baş ve boynunu arkaya döndürmesini ve bakmasını %50’den fazla engelleyen boyun vertebra ve boyun bölgesi hastalıklarında sürücü belgesi verilmez. Lumbal vertebra eğilme ve dönme hareketlerini %75’den fazla engelleyen durumlarda da sürücü belgesi verilmez.
b) Diğer eklem hareketleri, her iki omuz ve/veya dirsek artrodezinde veya fonksiyonel olmayan ankilozlarında sürücü belgesi verilmez. Simetriği sağlam olan tek büyük eklem ankiloz veya atrodezinde, ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanının raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu belgelerle iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz.
c) El eklemleri, her iki elin baş ve işaret parmaklarının hareketlerinin % 75’ten fazla kaybında ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanı raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu belgelerle iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz. Bundan daha az hareket sınırlılığı yapan el parmaklarında fonksiyonel durumdaki ankiloz ve artrodezlerde ortopedi uzmanı ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Bir eldeki baş ve işaret parmağı dışındaki iki parmaktaki ankilozlarda ikinci grup sürücü belgesi sınıfları verilemez.
(2) Ekstremite noksanlığında; a) Bir elin başparmak veya başparmak dışında iki parmak noksanlığı veya noksan sayılacak şekilde fonksiyon kaybı olanlarda, ortopedi uzmanının ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının görüşleri doğrultusunda birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Her iki el başparmak noksanlığında ve/veya ileri derece fonksiyon kaybı olanlara sadece F sınıfı sürücü belgesi verilebilir.
b) Üst ekstremitenin dışında ekstremite noksanlığının (doğuştan veya sonradan) olması halinde ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının raporu uyarınca birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Üst ekstremitenin tek taraflı noksanlığında da ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanının kanaatiyle, birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu bentte belirtilen sürücü belgesi sınıfları ile iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz.
c) Alt ekstremite diz altı amputasyonlarında protezle fonksiyon kazananlar ile protezle fonksiyon uyumu iyi olmayanlardan, özel tertibatlı araç kullanabilecek durumda olanlara ortopedi ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı kanaatine göre birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Bunun dışındaki alt ekstremite noksanlık veya amputasyonlarında, ortopedi ve travmatoloji uzmanı ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı kanaatine göre birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Ancak bu bentte belirtilen sürücü belgesi sınıfları ile iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz.
(3) Kas, tendon ve bağ lezyonlarının kalça, diz ve ayak bileği eklemlerini veya bu eklemleri oluşturan kemik hareketlerini % 50’den az bozduğu ortopedi ve travmatoloji veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanınca belirlenenlere birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Ancak bu bentte belirtilen sürücü belgeleri ile iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz. Bunun dışındaki durumlarda, ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının vereceği rapora göre işlem yapılır.
(4) Sürücü/sürücü adayının sağlık şartları nedeniyle araç kullanması belirli şartlara (ortezprotez) bağlanmış ise tanı, gerekli ise kontrolün süresi, sürücü belgesi sınıfı ve özel tertibatlı araç kullanabileceği belirtilerek kod yazılmadan 4 üncü maddenin sekizinci fıkrası kapsamında oluşturulan komisyona sevk edilir.
10. “Ruh ve sinir hastalıkları muayenesine ilişkin esaslar” başlıklı 9’uncu maddesinin
2) Sinir Hastalıklarından;
a) Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.
b) Periferik sinir sisteminin etkilenmesi sonucu ortaya çıkan uzuvlarda parezi ve paraliziler araç kullanmayı ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez. İki ayağı felçli (parapleji), diğer vücut fonksiyonları normal olan şahıslara birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir.
Ayrıca ambulans, resmi veya ticari araç kullanamazlar.
11. 30.09.2019 tarihinde yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin; 11.1. “Raporların düzenlenmesine ilişkin açıklamalar” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “… özel tertibat kodunu ve sürücü belgesi sınıfını belirleme yetkisi il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyona aittir. Bu sebeple ÖTV istisnasına esas işlemlerde kişi adına düzenlenmiş Engellilik Sağlık 4
Sağlık Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar Kurulu Raporu, sürücü belgesinde veya Sürücü Adayı/Sürücü
Sağlık Raporunda (IV. Kısım) belirtilen tertibat kodları birlikte değerlendirilir. Ancak bu kodların, Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerekir. 01.01.2016 tarihinden önce H Sınıfı Sürücü Belgesi sahibi olan kişiler, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak
Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre yeni Sürücü Adayları ve Sürücü Sağlık
Raporu düzenlenmesi amacı ile sağlık hizmet sunucularına yönlendirilir.”,
11.2. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları üçüncü kısım” başlıklı 15 inci maddesinin altıncı fıkrasında;“ Sürücü olamaz” kutucuğu işaretlenip sürücü olamaz kararı verilen raporlar, il/ilçe sağlık müdürlüğündeki komisyona sevk edilemez. Bu karara kişilerin itirazı halinde Yönerge’ nin 38’inci maddesi
Sürücü/Sürücü Adayı Raporlarına İtiraz başlığına göre işlem tesis edilir.”, 11.3. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları dördüncü kısım” başlıklı 16 ncı maddesinde; “…Komisyon başvuru olması halinde en az ayda bir kere toplanır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır. Oy eşitliğinde halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanır.”, 11.4. “Sürücü raporlarına itiraz” başlıklı 37 nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, yedinci ve sekizinci fıkralarında; “Raporlara; adına rapor düzenlenen kişi, velisi, vasisi veya raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. Rapora itiraz, raporun verildiği sağlık hizmet sunucusunun bulunduğu ya da adına rapor düzenlenen kişinin ikametgâhının bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır. Aile hekimleri muayene neticesinde sürücülüğe engel hali tespit edilen veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayını ilgili uzman tabip/tabiplere gönderebilir. Aile hekimlerinin bu kararına itiraz edilemez. Raporun 3’üncü kısmında raporun olumsuz olmasına neden olan uzman hekim/hekimlerin kararlarına itiraz halinde, il sağlık müdürlüğü kişiyi, en yakın ilgili branş/branşlarda üçer uzmanın bulunduğu Yönerge eki Ek-12
Hakem Hastane Listesinde yer alan aynı veya üst roldeki sağlık hizmet sunucusuna sevk eder… İlk sağlık kurulu raporu ile itiraz sonrasında tayin edilen hakem hastanece düzenlenen ikinci sağlık raporu arasında çelişki olması halinde; Ek-13 Bölge Hakem Hastaneler Listesi’nde yer alan, itiraza konu ilgili branş/branşların eğitim kliniğinin bulunduğu en yakın hastanelerden birine, il sağlık müdürlüğü kanalıyla gönderilir. Bölge hakem hastanesince verilen karar kesin olup kişinin bu karara itiraz hakkı yoktur… Özel tertibatlı motorlu araç kullanması gerekli görülen kişiler için özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesinin alınabileceğine karar veren il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararlarına (Rapor IV. Kısım) itirazlar için; en yakın il sağlık müdürlüğüne kişi sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir… Kararlar arası çelişki olması halinde, Marmara Bölgesi için İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, Ege
Bölgesinde İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İç Anadolu Bölgesinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, Akdeniz
Bölgesinde Antalya İl Sağlık Müdürlüğü, Karadeniz Bölgesinde Samsun İl Sağlık Müdürlüğü, Güneydoğu
Anadolu Bölgesinde Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü, Doğu Anadolu Bölgesinde Malatya İl Sağlık
Müdürlüğü, hakem olarak tayin edilmiştir. Hakem tayin edilmiş il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararları kesindir, itiraz edilemez. Bölge hakem il sağlık müdürlüklerine sevkler son komisyon kararının verildiği ilin il sağlık müdürlüğünce yapılır.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; Ankara ve Kırıkkale İl
Sağlık Müdürlükleri tarafından oluşturulan komisyonlarca hakkında sürücü olamaz kararı verildiğini ifade etmiş ve Engelli Sağlık Kurulu Raporunun yeniden değerlendirilmesini ve sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanabilir kararıyla engelli sürücü belgesi verilmesini talep etmiştir.
14. Anayasamızın 61 inci maddesinde ifade edildiği üzere engellilerin toplum hayatına intibaklarının sağlanması devlet güvencesindedir. Yine BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin 19 uncu maddesi, sözleşmeye taraf ülkelerin, engellilerin topluma tam katılımını kolaylaştırmak, bağımsız yaşayabilmelerini ve topluma dâhil olabilmelerini sağlamak üzere etkin tedbirler alacağını hüküm altına almıştır.
15. Engelli bireylerin hak ve özgürlüklerini ilgilendirebilecek yasal, idari ve diğer düzenlemelerde temel hareket noktası; engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmek ise de kişinin hak ve özgürlüklerinin sınırı toplum sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde düzenlenmelidir. Bu bakımdan, kişinin araç kullanma becerisine sahip olup olmadığı, trafikte yer alan diğer araç kullanıcılarını ve yayaların güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde uzman kişilerce değerlendirilmelidir. Bilimsel kriterlere uygun yapılacak değerlendirme sayesinde engelli bireylerin araç kullanmaya yetkin olup olmadığı belirleneceğinden bu durum engellilerin erişim hakkı ve bağımsız yaşama hakkına müdahale anlamına gelmeyecektir (Kamu
Denetçiliği Kurumu 2020/3420 sayılı Tavsiye Kararı).
16. Başvuran tarafından 01.11.2024 tarihinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Komisyon kararına itiraz ettiği akabinde Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğüne sevk edildiği, Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından oluşturulan komisyon kararıyla ilk kararın aynı olması nedeniyle kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
17. Somut başvuruya ilişkin konunun değerlendirilmesi tıbbi uzmanlık ve teknik bilgi gerektirmektedir.
Kurumumuz tarafından Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından oluşturulacak bilirkişi heyetince adı geçen kişinin durumu hakkında bilirkişi raporu düzenlenmesi talep edilmiştir. Söz konusu heyet tarafından hazırlanarak Kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda ise özetle; kişinin mevcut haliyle araç kullanımı sırasında boyun hareketlerindeki kısıtlılık nedeniyle Sürücü Adayları ve Sürücülerde
Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik Madde 8/1-a ya göre sürücü olamayacağı tıbbi kanaatine varıldığı görülmüştür.
18. Bu kapsamda, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, Kurumumuzca aldırılan bilirkişi heyet raporu, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, sürücü belgesini yeniletmek amacıyla başvurduğu sağlık hizmeti sunucusu tarafından Sürücü Adayları ve
Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerince kurulan engelli sürücü komisyonlarınca; sürücü adaylarında aranan nitelikler, tıbbi yeterlilikler, trafik ve kişi güvenliği gibi hususlar dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde, sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartlarını taşımadığı gerekçesiyle başvuranla ilgili tesis edilen sürücü olamaz şeklindeki komisyon kararında ve rapora itiraz sürecinde yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
/
Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, görevli ve yetkili idare mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana, Sağlık Bakanlığına ve Ankara İl Sağlık Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi