|
ÖZET: Başvuran, sürücü olamaz raporunun iptal edilmesi ve sürücü olmasının sağlanması talebinde bulunmuştur. İdare, başvuranın sağlık muayeneleri sonucunda, Göz Branşından 2. grup sürücü olur kararı almasına rağmen, KBB ve Nöroloji bölümlerinden “sürücü olamaz” kararı alındığını belirtmiştir. Başvuranın itirazları sonucunda Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü de aynı kararı vermiştir.
Hukuki değerlendirmede, başvuranın engel durumunun sürücü olmasına engel teşkil edip etmediği, uzman hekimler tarafından yapılan değerlendirmelerle belirlenmiştir. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin 9. maddesi uyarınca, başvuranın mevcut engelinin sürücü olmasına engel oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Başvuranın talebi, ilgili mevzuat ve uzman raporları doğrultusunda reddedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4217-S.23.6908
BAŞVURU NO : 2022/14417
KARAR TARİHİ : 31/03/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
KIRIKKALE İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın sürücü olamaz raporunun iptali ile sürücü olmasının sağlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusunda başvuran özetle; Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım
Merkezi Müdürlüğünün İŞKUR üzerinden açtığı işçi alımı ilanına başvurarak Kurumda 16.11.2015 tarihi itibariyle çalışmaya başladığını, kurum içerisinde İŞKUR ilanı ile işe giren, aynı haklara sahip şekilde iş başı yaptığı bazı çalışanların Genel Gider İşletmesine bazı çalışanların da Döner Sermaye İşletmesine geçirildiğini, bu uygulamanın personele tebliğ edilmediğini, bu değişikliklerin haberi olmadan yapıldığını ifade ederek bilgisi ve onayı dışında yapılan değişikliğin düzeltilmesini talep etmektedir.
1.1. Şikâyet başvurusunun ek evraklarının incelenmesi neticesinde; başvuranın Ders Aletleri Yapım
Merkezi (2. Akşam Sanat Okulu) Müdürlüğüne 15.09.2020 tarihinde çalışmakta olduğu iş yeri tüzel kişiliğinin bilgisi dışında değiştirildiğinden işlemin iptali talebiyle başvuruda bulunduğu, 14/10/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “…özlük dosyanızın incelenmesi sonucunda döner sermaye teşkilatı kadrosunda olduğunuza dair tarafınızca imzalanan herhangi bir belge bulunamamıştır.” belirtildiği görülmüştür.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünden alınan 21/10/2022 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmeliğin 9-2/A maddesinde “Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime
bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.” denildiği, 2.2. Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin 38/7 maddesinde “İtiraza konu sağlık kurulu raporunu ilk düzenleyen hastane aynı zamanda Yönerge eki Ek-12 Hakem Hastane Listesinde yer alıyor ise kişi listede yer alan aynı veya üst roldeki diğer en yakın hastaneye sevk edilir. Rapor bölge hakem
Hastanelerinden biri tarafından düzenlenmiş ise kişi diğer en yakın bölge hakem hastanelerinden birine sevk edilir. İtiraz edilen sağlık raporu ile itiraz üzerine verilen sağlık raporundaki kararlar aynı yönde ise sağlık raporu kesinleşir. Sağlık raporları arasında çelişki olması halinde, en yakın farklı bir bölge hakem hastaneye, sağlık kurulu raporu tanzim edilmesi amacıyla yine il sağlık müdürlüğü kanalıyla kişi gönderilir.
Bölge hakem hastanenin sağlık kurulunca verilen karar kesindir.” hükümlerine binaen başvurucu hakkında verilen kararın kesinleştiği, 2.3. Başvurucunun öncelikle Ankara Yenimahalle 172 nolu Aile Hekimliği tarafından muayene edilerek uzman hekim sevkine karar verildiği, başvurucunun 06.06.2022 tarihinde Ankara Yenimahalle Eğitim ve
Araştırma Hastanesine sevk edilmiş olduğu Göz Hastalıkları, Kulak Burun Boğaz Hastalıkları ve Nöroloji bölümlerinde muayene olduğu; Göz Branşından 2. grup sürücü olur kararı aldığı, KBB ve Nöroloji
Bölümünden ise Komisyona sevk kararı verildiği, 2.4. Başvurucunun 18.08.2022 tarihinde Ankara ilinde Komisyona katıldığı ve hakkında sürücü olamaz kararı verildiği, başvurucunun 26.08.2022 tarihinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğüne vermiş olduğu dilekçe ile Ankara ilinde verilen komisyon kararına itiraz ettiği ve Kırıkkale ilinde düzenlenen komisyona katılma talebinde bulunduğu, kendisi hakkında elektronik ortamda itiraz belgesi düzenlendiği ve Müdürlüklerinin
29.08.2022 tarih ve sayılı yazısı ile Kırıkkale İline sevk edildiği, 29.09.2022 tarihinde Kırıkkale
İlinde Komisyona katıldığı ve sürücü adayları ve sürücüler ile ilgili Sağlık Muayene Şartları
Yönetmeliğinin 9-2/A maddesi uyarınca, ikinci kez sürücü olamaz kararı alındığı, e- rapor sisteminde kişinin elektronik kayıtlı bir raporu bulunmadığı, ifade edilmiştir.
3. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Kırıkkale Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünden alınan 26/10/2022 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 3.1. T.C. Kimlik Numaralı Ankara İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı
Yenimahalle İlçe Sağlık Müdürlüğünde özel tertibatlı motorlu araç ve sürücü belgesi sınıfının belirlenmesi işlemleri için engelli sürücü komisyonuna girdiği, komisyon tarafından hakkında “sürücü olamaz” kararı verildiği, verilen bu karara itiraz ettiği, itirazı nedeniyle Ankara İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Müdürlüklerine e-rapor sistemi üzerinden ve yazılı olarak şahsın itirazının gönderildiği, 3.2. bahse konu itirazı nedeniyle Müdürlüklerince oluşturulan engelli sürücü komisyonuna 29.09.2022 tarihinde girdiği ve hakkında daha önce verilen komisyon kararında olduğu gibi
“sürücü olamaz” kararı verildiği, 3.3. 20.10.2020 tarih ve sayılı Makam Oluru ile aynı tarihte yürürlüğe konulan
Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge On ikinci Bölüm Raporlara İtiraz alt başlık Sürücü
Raporlarına İtiraz başlık, Madde 37-7 “Özel tertibatlı motorlu araç kullanması gerekli görülen kişiler için özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesinin alınabileceğine karar veren il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararlarına (Rapor IV. Kısım) itirazlar için; en yakın il sağlık müdürlüğüne kişi sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir.” hükmü yer aldığı, 3.4. İlgili mevzuat kapsamında Ankara Yenimahalle İlçe Sağlık Müdürlüğü komisyon kararı ile
Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü komisyon kararı aynı yönde olduğundan dolayı, hakkındaki “sürücü olamaz” kararının kesinleştiği, hakkında
verilen kararın Ankara İl Sağlık Müdürlüğüne hem e-rapor sistemi üzerinden, hem de yazılı olarak gönderildiği, ifade edilmiştir.
4. Kurumumuzun 21/11/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden talep edilen, Fakülteleri Nöroloji Anabilim Dalı öğretim elemanı, Göz Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyesi ve Kulak, Burun ve Boğaz Hastalıkları Anabilim
Dalı öğretim üyesi ile oluşturulan bilirkişi heyetince hazırlanan ve 30/01/2023 tarihinde Kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda; 4.1. “ isimli T.C. numaralı hastanın sürücü olamaz şeklindeki raporları hastanın şikâyeti ile ilgili yazdığı dilekçe ve ilişikteki raporlar tarafımızca incelenmiştir. Hastanın dilekçesinde işitme engeli ve dengesizlik şikâyeti olduğu anlaşılmaktadır. Hastanın göz branşından 2. Grup sürücü olabilir kararının olduğu, KBB ve nöroloji bölümlerince ise komisyona sevk kararı alındığı görülmüştür. Göz branşında refraksiyon ve diğer bozukluklar tanısı aldığı, KBB bölümünce bilateral sensorinöral işitme kaybı tanısı aldığı, sağda implantının mevcut olduğu ancak implantın işlevinin kayıp olduğu, solda ise cihaz ile yeterli işitme sağlanamadığı belirtilmiştir. Nörolojik olarak uzun trakt nedenli ataksisinin mevcut olduğu, serebellar bulgularının o an için olağan olduğu not edilmiştir.
Nörolojik açıdan bakıldığında ataksi (dengesizlik) duyusal, serebellar pek çok nedene bağlı olabilmektedir.
Bu grup hastalıkların bir bölümü ilerleyici hastalıklar olup hastanın kliniği zaman içerisinde değişebilmekte, gün içerisinde dalgalanmalar gösterebilmektedir. Eldeki veriler ile hastanın nörolojik bulgularının sürücü olmaya engel olup olmadığına karar verilememektedir. Literatür taraması yapıldığında mevcut gen defekti net olarak bir hastalığı işaret etmemekte olup, küçük gen defeklerinin de farklı klinik tablolara yol açabildiği bilinmektedir.
Göz hastalıkları branşı açısından bakıldığında hastada kırma kusuru saptandığı ve 2. Grup sürücü olabileceği belirtilmiştir, Kırma kusurunun derecesini belirten bir belge bulunmamaktadır.
Kulak burun boğaz hastalıkları branşı açısından değerlendirildiğinde eldeki verilerle işitme kaybının derecesi anlaşılmamaktadır.” İfade edilmiştir.
5. Kurumumuzun 31/01/2023 tarihli ve sayılı yazısı ile Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden talep edilen, Fakülteleri Nöroloji Anabilim Dalı öğretim elemanı, Göz Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyesi ve Kulak, Burun ve Boğaz Hastalıkları Anabilim
Dalı öğretim üyesi ile oluşturulan bilirkişi heyetince hazırlanan 14/03/2023 tarih ve sayılı yazı ile Kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda; 5.1. Ahmet Melih Kalkan isimli hastanın “sürücü olamaz” şeklindeki raporları hastanın şikâyeti ile ilgili yazdığı dilekçe ve ilişikteki raporların incelendiği, hastanın dilekçesinde işitme engeli ve dengesizlik şikâyeti olduğu, hastanın göz branşından 2. Grup sürücü olabilir kararının olduğu, KBB ve nöroloji bölümlerince ise komisyona sevk kararı alındığı, Göz branşında refraksiyon ve diğer bozukluklar tanısı aldığı, KBB bölümünce bilateral sensorinöral işitme kaybı tanısı aldığı, sağda implantının mevcut olduğu ancak implantın işlevinin kayıp olduğu, solda ise cihaz ile yeterli işitme sağlanamadığı belirtildiği, Nörolojik olarak uzun trakt nedenli ataksisinin mevcut olduğu, serebellar bulgularının o an için olağan olduğunun not edildiği, 5.2. Hastanın 10.02.2023 tarihinde yapılan nörolojik değerlendirmesinde; 20 yıldır dengesizlik şikayetinin olduğunun öğrenildiği, bu şikâyet için dış merkezde yapılan tetkiklerde AIFM I homozigot gen mutasyonu tespit edilerek Cochock Sendromu tanısı almış hastanın manyetik rezonans görüntülemesi cochlear implant nedeniyle yapılamadığı, hastanın muayenesinde hastanın kooperasyonunun maske ile konuşulduğunda olmadığı, maskesiz konuşulduğunda ağız okuyarak koopere olabildiğinin görüldüğü,
5.3. Motor ve duyu defisiti saptanmayan hastanın serebellar muayenesinde bilateral dismetrisinin olduğunun görüldüğü, bunun dışında disdiadokokinezi saptanmadığı, diz topuk testinin becerikli olduğu, Tandem yürüyüşte minimal beceriksiz olduğunun izlendiği, 5.4. Hastanın serebellar testlerindeki pozitif bulgular ve hastalığının genetik ve ilerleyici vasıfta olabileceği düşünülerek ehliyet raporu almasının nörolojik açıdan uygun olmadığı, 5.5. Hastanın 20.02.2023 tarihinde yapılan oftalmolojik muayenesinde; sağ göz görme keskinliği tashihsiz 0,2, düzeltilmiş görme keskinliği -1,25 sferik mercekle 0,6 düzeyinde olduğu, Sol göz görme keskinliği tashihsiz 0,2, düzeltilmiş görme keskinliği -0,75 silindirik mercekle (aks 1 75) 0,5 düzeyinde olduğu, 5.6. Işık refleksi mevcut ve RAPDolmadığı, hastanın göz hareketleri bilateral her yöne serbest olduğu, ön segment muayenesi bilateral doğal olarak değerlendirildiği, Dilatasyonlu fundus muayenesinde bilateral disk temporali minimal soluk, makula ve görülebilen retina doğal olarak değerlendirildiği, 5.7. Hastaya çekilen Optik Koherans Tomografi tetkiği normal olarak değerlendirildiği, Hastaya çekilen
RN FL tetkiğinde bilateral temporal ve temporal-inferior kadranda solukluk izlendiği, Hastanın mevcut görme düzeyi ile ehliyet raporu alması uygun olmadığı, 5.8. Hasta ve annesinin numaralarından 07.02.2023 tarihinden itibaren birden çok kez farklı günlerde aranıp Göz Hastalıkları, Kulak-Burun-Boğaz hastalıkları ve Nöroloji bölümlerinde randevularının olduğu söylendiği ancak hastanın Kulak-Burun Boğaz randevusuna 3 kere çağırıldığı gün saatte gitmediği, bu nedenle ayrıntılı KBB değerlendirmesi yapılamadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 6.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6.2. “Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında:
“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında
Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 07/05/2004-5170/7 md.)
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.”, 6.3.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde: “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 6.4. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında: “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.”, 7. BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’ nin;
7.1. “Erişebilirlik” başlığını taşıyan 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında: “1. Taraf Devletler, engellilerin bağımsız yaşamalarının ve toplumun tüm alanlarına tam katılımının sağlanması ve engellilerin diğerleriyle eşit bir şekilde fiziksel çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojisi ve sistemi dâhil bilgiye ve iletişime, hem kırsal hem de kentsel bölgelerde halka açık olan veya halka sunulan diğer tesislere ve hizmetlere erişiminin sağlanması için uygun tedbirleri almalıdır. Bu tedbirler erişime yönelik engellerin tespitini ve ortadan kaldırılmasını da içermelidir. Bu tedbirler aşağıda belirtilen yerler ve hizmetler bakımından da geçerlidir: (a) Binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar, evler, sağlık tesisleri ve işyerleri dâhil diğer kapalı ve açık tesisler; (b) Elektronik hizmetler ve acil hizmetler de dâhil olmak üzere, bilgi ve iletişim araçları ve diğer hizmetler.”, 7.2. “Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19 uncu maddesinde: “İşbu Sözleşmeye
Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir…”, 8. 04/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 9. 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun; 9.1. “Sürücü adaylarında aranacak şartlar” başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrasında: “Sürücü belgesi alacakların; a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını taşımaları, b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmaları, c) İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimini tamamlayıp sürücü sınavlarını başararak, motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almış olmaları, e)
Adli sicilinde, 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/03/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/07/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmaması, f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması, g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için, daha önce verilmiş ancak geri alınmış olan sürücü belgesinin bu Kanunda öngörülen şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması, zorunludur”, ikinci fıkrasında: “Sürücüler ile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları, kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslar İçişleri ve Sağlık
Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”, üçüncü fıkrasında: “Bu maddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü sertifikası alınması hâlinde yeniden sürücü belgesi verilir.”, 10. 26/09/2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde
Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik’in; 10.1. “Ruh ve sinir hastalıkları muayenesine ilişkin esaslar” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde: “ (Değişik madde: 29.12.2015 – 29577 s. R.G. Yön./7. md.)… Sinir
Hastalıklarından; a) Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.”,
11. 30/09/2019 tarihinde yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin;
11.1. “Raporların düzenlenmesine ilişkin açıklamalar” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında:
“Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumlarda özel tertibat kodunu ve sürücü belgesi sınıfını belirleme yetkisi il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyona aittir. Bu sebeple ÖTV istisnasına esas işlemlerde kişi adına düzenlenmiş Engellilik Sağlık 4 Sağlık Raporlarına İlişkin Usul ve
Esaslar Kurulu Raporu, sürücü belgesinde veya Sürücü Adayı/Sürücü Sağlık Raporunda (IV. Kısım)
belirtilen tertibat kodları birlikte değerlendirilir. Ancak bu kodların, Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerekir. 01/01/2016 tarihinden önce H Sınıfı Sürücü Belgesi sahibi olan kişiler, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair
Yönetmelik hükümlerine göre yeni Sürücü Adayları ve Sürücü Sağlık Raporu düzenlenmesi amacı ile sağlık hizmet sunucularına yönlendirilir.”, 11.2. “Genel hükümler” başlıklı 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında: “Sürücü belgesi sınıfları
aşağıdaki şekilde gruplandırılmıştır; a) Birinci grup: M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F sınıfları, b) İkinci grup:
C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve G sınıfları.”, 11.3. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları üçüncü kısım” başlıklı 15 inci maddesinin beşinci fıkrasında: “Uzman hekim/hekimlerce sürücü/sürücü adayının özel tertibatlı araç kullanmasına karar verilmesi halinde hangi sınıf sürücü belgesi alabileceği ve kod tablosunda belirtilen kodlar yazılmadan
“Komisyona sevk” kutucuğu işaretlenerek il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde kurulan komisyona gönderilir.” altıncı fıkrasında: “Sürücü olamaz” kutucuğu işaretlenip sürücü olamaz kararı verilen raporlar, il/ilçe sağlık müdürlüğündeki komisyona sevk edilemez. Bu karara kişilerin itirazı halinde
Yönerge’ nin 38’inci maddesi Sürücü/Sürücü Adayı Raporlarına İtiraz başlığına göre işlem tesis edilir.”, 11.4. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları dördüncü kısım” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında: “Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumda il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde kurulan komisyon tarafından doldurulacak kısımdır.”, ikinci fıkrasında: “İl sağlık müdürü veya görevlendireceği il sağlık müdürlüğü görevlisinin başkanlığında Ortopedi ve Travmatoloji, Fiziksel
Tıp ve Rehabilitasyon, Nöroloji uzmanları ve valilikçe kamu kurum/kuruluşlarından veya ilgili meslek odalarından görevlendirilecek bir makine mühendisinden oluşan komisyon tarafından belirlenecek özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesi alabileceği aynı sağlık raporunun ilgili bölümüne yazılır. İhtiyaç duyulması halinde komisyona İç Hastalıkları, Ruh Sağlığı Hastalıkları, Kulak Burun Boğaz uzman hekimleri ve elektrik mühendisi dâhil edilir. Komisyon sürücü/sürücü adayının özel tertibat olmaksızın araç kullanabileceğine veya sürücü olamayacağına karar verebilir. Komisyon aracın tadil
edilmesini müteakip sürücünün aracı kullanıp kullanamadığını kontrol edebilir.”, altıncı fıkrasında:
“Komisyon başvuru olması halinde en az ayda bir kere toplanır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır.
Oy eşitliğinde halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanır.”, 11.5. “Sürücü raporlarına itiraz” başlıklı 37 nci maddesinin birinci fıkrasında: “Raporlara; adına rapor düzenlenen kişi, velisi, vasisi veya raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. Rapora itiraz, raporun verildiği sağlık hizmet sunucusunun bulunduğu ya da adına rapor düzenlenen kişinin ikametgâhının bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır.”, ikinci fıkrasında: “Aile hekimleri muayene neticesinde sürücülüğe engel hali tespit edilen veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayını ilgili uzman tabip/tabiplere gönderebilir. Aile hekimlerinin bu kararına itiraz edilemez.”, üçüncü fıkrasında: “Raporun 3’üncü kısmında raporun olumsuz olmasına neden olan uzman hekim/hekimlerin kararlarına itiraz halinde, il sağlık müdürlüğü kişiyi, en yakın ilgili branş/branşlarda üçer uzmanın bulunduğu Yönerge eki Ek-12 Hakem Hastane Listesinde yer alan aynı veya üst roldeki sağlık hizmet sunucusuna sevk eder.”, altıncı fıkrasında: “İlk sağlık kurulu raporu ile itiraz sonrasında tayin edilen hakem hastanece düzenlenen ikinci sağlık raporu arasında çelişki olması halinde; Ek-13 Bölge Hakem
Hastaneler Listesi’nde yer alan, itiraza konu ilgili branş/branşların eğitim kliniğinin bulunduğu en yakın
hastanelerden birine, il sağlık müdürlüğü kanalıyla gönderilir. Bölge hakem hastanesince verilen karar kesin olup kişinin bu karara itiraz hakkı yoktur.”, yedinci fıkrasında: “Özel tertibatlı motorlu araç kullanması gerekli görülen kişiler için özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesinin alınabileceğine karar veren il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararlarına (Rapor IV. Kısım) itirazlar için; en yakın il sağlık müdürlüğüne kişi sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir.”, sekizinci fıkrasında: “Kararlar arası çelişki olması halinde, Marmara Bölgesi için İstanbul
İl Sağlık Müdürlüğü, Ege Bölgesinde İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İç Anadolu Bölgesinde Ankara İl Sağlık
Müdürlüğü, Akdeniz Bölgesinde Antalya İl Sağlık Müdürlüğü, Karadeniz Bölgesinde Samsun İl Sağlık
Müdürlüğü, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü, Doğu Anadolu Bölgesinde
Malatya İl Sağlık Müdürlüğü, hakem olarak tayin edilmiştir. Hakem tayin edilmiş il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararları kesindir, itiraz edilemez. Bölge hakem il sağlık müdürlüklerine sevkler son komisyon kararının verildiği ilin il sağlık müdürlüğünce yapılır.”, 12. 18/07/1997 tarih ve 23053 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları
Trafik Yönetmeliği Geçici Madde 10 “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren; a) A1 sınıfı sürücü belgeleri M ve A1 sınıfı sürücü belgesi, b) A2 sınıfı sürücü belgeleri M, A1, A2, A ve B1 sınıfı sürücü belgesi, c) B sınıfı sürücü belgeleri M, B1, B, D1 ve F sınıfı sürücü belgesi, ç) C sınıfı sürücü belgeleri M, B1, B, D1, C1, C ve F sınıfı sürücü belgesi, d) D sınıfı sürücü belgeleri M, B1, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E ve F sınıfı sürücü belgesi, e) E sınıfı sürücü belgeleri (28/4/1997 tarihinden önce alınanlar) M, B1, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve F sınıfı sürücü belgesi, f) E sınıfı sürücü belgeleri (28/4/1997 tarihinden sonra alınanlar) M, B1, B, C1, C, D1, D ve F sınıfı sürücü belgesi, g) F sınıfı sürücü belgeleri
M ve F sınıfı sürücü belgesi, ğ) G sınıfı sürücü belgeleri M ve G sınıfı sürücü belgesi olarak değiştirilirler.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış ve sahibine römork takarak araç kullanma yetkisi veren sürücü belgeleri veya sürücü sertifikaları yeni sınıf sürücü belgeleri ile değiştirilirken yeni sınıfına ilave olarak “E” ibaresi eklenir. Sürücü kursuna kayıt yaptırmış olanlar için de bu fıkra hükmü uygulanır.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce motorlu taşıt sürücü sertifikası sahibi olanlar ile sürücü kurslarına kayıt yaptırmış olanlar için de yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce sürücü belgesi sahibi olanlar, sürücü belgelerini belirlenen süre içerisinde değiştirinceye kadar, sahip oldukları sürücü belgesi sınıfının birinci fıkrada belirtilen karşılığı olan sınıf ile kullanılan araçları sürmeye yetkilidir. “H” sınıfı sürücü belgeleri, engellinin kullanmaya yetkili olduğu araç cinsine göre “A” veya “B” sınıfı sürücü belgesi ile değiştirilir. Değiştirme işlemi sırasında sağlık raporu istenir. Engelli kişinin kullanacağı araçta bulunması gereken özel tertibat, Sürücü Adayları ve
Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğe göre hazırlanan listeden belirlenerek kodu ile birlikte sağlık raporuna yazılır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan ve 2918 sayılı Kanuna göre değiştirilmesi zorunlu olan sürücü belgelerinin değiştirme işlemleri beş yıl içerisinde tamamlanır. Gerekmesi halinde bu süre İçişleri Bakanlığınca uzatılabilir. Sürücü belgelerinin değiştirilebilmesi için; a) İlgililerin Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık
Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, b) İlgililerin bu
Yönetmeliğin 76 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen hükümlülükle ilgili şartları taşımaları, c) Herhangi bir nedenle sürücü belgesi geçici olarak geri alınmış ise iade edilme şartlarının gerçekleşmiş olması gereklidir. Bu madde kapsamında yapılacak değiştirme işlemlerinden harç alınmaz.
Ancak indirimli değerli kâğıt bedeli olarak 13 Türk Lirası ve 2918 sayılı Kanunun 131 inci maddesinin son fıkrası kapsamında da 2 Türk Lirası bedel ödenir. Belirlenen süre içerisinde değiştirilmeyen sürücü belgeleri geçersiz sayılır. Ancak, ilgililerin başvuruları halinde, gerekli harçlar ve indirimsiz değerli kâğıt bedeli ödendikten sonra kendilerine geçersiz sayılan sürücü belgesinin karşılığı olan yeni sürücü belgeleri verilir. Ancak, sürücü belgeleri çeşitli nedenlerle geri alınmış olanlar ile mücbir sebeplerle sürücü belgelerini bu madde kapsamında belirlenen sürelerde değiştirmeyenlerden de belgelerinin değiştirilmesi sırasında harç alınmaz. Değiştirilen eski tip sürücü belgelerinin geri alınması, saklanması ve imhası ile
değerli kağıt bedellerinin zimmet kayıtlarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ve Maliye
Bakanlığınca müştereken belirlenir”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; sürücü olamaz raporunun iptalini ve sürücü olmasının sağlanmasını talep etmektedir.
15. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden özetle; başvuranın önce Ankara Yenimahalle 172 nolu
Aile Hekimliği tarafından muayene edilerek burada uzman hekim sevkine karar verildiği, 06.06.2022 tarihinde Ankara Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, burada Göz Branşından 2.
grup sürücü olur kararı aldığı, KBB ve Nöroloji Bölümünden ise Komisyona sevk kararı aldığı, 18.08.2022 tarihinde Ankara ilinde Komisyona katıldığı ve hakkında sürücü olamaz kararı verildiği, 26.08.2022 tarihinde Ankara ilinde verilen komisyon kararına itiraz ettiği, 29.09.2022 tarihinde Kırıkkale İlinde
Komisyona katıldığı ve sürücü adayları ve sürücüler ile ilgili Sağlık Muayene Şartları Yönetmeliğinin 9-2/A maddesi uyarınca, ikinci kez sürücü olamaz kararı alındığı, anlaşılmaktadır.
16. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü resmi web sitesinde yer alan açıklamada; 01/01/2016 tarihi itibariyle yeni tip sürücü belgesi düzenlenmeye başlandığı, 31/12/2022 tarihinde eski tip sürücü belgelerinin geçerlilik süresi sona ereceğinden 01/01/2016 tarihinden önce düzenlenmiş olan eski tip sürücü belgelerinin yeni tip sürücü belgeleri ile değiştirilmesi gerektiği, yeni tip sürücü belgelerinin eski tip sürücü belgelerinden farkının; uluslararası nitelikte olması, güvenlik unsurlarının uluslararası standartlara uygun olması, süreli olması ve sürücü sınıf sayısının 17 olması olduğu, yeni tip sürücü belgelerinde sınıfına göre sağlık raporunun 5 yıl veya 10 yıl geçerli olduğu ve süre bitiminde yenilenmesi gerektiği, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı sürücü belgelerinin 5 yıl; M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı sürücü belgelerinin 10 yıl geçerli olduğu, sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren sürücü belgelerinin geçersiz sayılacağı belirtilmiştir. (https://www.nvi.gov.tr/ssss-surucu-belgesi Erişim Tarihi: 18/01/2022)
16.1. İçişleri Bakanlığının resmi web sitesinde yer alan açıklamada; eski tip sürücü belgelerinin değiştirilme süresinin 31 Aralık 2024’e kadar uzatıldığı, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 1 Ocak 2016’da yürürlüğe giren geçici 10’uncu maddesi uyarınca değiştirilmesi zorunlu olan sürücü belgelerinin değiştirme işlemlerinin 5 yıl içerisinde tamamlanması gerektiği ve bu sürenin İçişleri Bakanlığınca uzatılabileceği, Türkiye ve dünyada 2020-2022’de salgın nedeniyle vatandaşların yeni tip sürücü belgeleri için müracaat edememeleri ve nüfus müdürlüklerinde yoğunluğun azaltılması amacıyla 1 Ocak 2016’dan önce düzenlenen eski tip sürücü belgelerini değiştirme süresinin 31 Aralık 2022’den itibaren 2 yıl süreyle
uzatıldığı belirtilmiştir. (https://www.icisleri.gov.tr/ehliyet-yenileme-suresi-uzatildi Erişim Tarihi:
17/03/2023).
17. Anayasamızın 61 inci maddesinde ifade edildiği üzere engellilerin toplum hayatına intibaklarının sağlanması devlet güvencesindedir. Yine BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin 19 uncu maddesi, sözleşmeye taraf ülkelerin, engellilerin topluma tam katılımını kolaylaştırmak, bağımsız yaşayabilmelerini ve topluma dâhil olabilmelerini sağlamak üzere etkin tedbirler alacağını hüküm altına almıştır.
18. Her ne kadar, engelli bireylerin hak ve özgürlüklerini ilgilendirebilecek yasal, idari ve diğer düzenlemelerde temel hareket noktası; engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmek olmalıysa da kişinin hak ve özgürlüklerinin sınırı toplum sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde düzenlenmelidir. Bu bakımdan, kişinin araç kullanma becerisine sahip olup olmadığı, trafikte yer alan diğer araç kullanıcılarını ve yayaların güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde uzman kişilerce değerlendirilmelidir. Bilimsel kriterlere uygun yapılacak değerlendirme, engelli bireylerin araç kullanmaya yetkin olup olmadığını belirleyecek ve bu durum engellilerin erişim hakkı ve bağımsız yaşama hakkına müdahale anlamına gelmeyecektir. (Kamu Denetçiliği Kurumu 2020/3420 sayılı başvuruya ilişkin Tavsiye
Kararı).
19. Dolayısıyla başvuranın sahip olduğu engel durumunun sürücü olmaya engel teşkil edip etmeyeceği, il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyonlarda görevli konunun uzmanı heyet üyeleri tarafından değerlendirilmiş olup buna istinaden de mevcut engelinin bahse konu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca sürücü olmasına engel oluşturduğu değerlendirmesi yapılmıştır. Bu noktada, başvuranın daha önce engelli sürücü belgesine sahip olması, yeni tip sürücü belgelerinin verilmesi için gerekli olan şartlar açısından bir daha değerlendirmeye tabi tutulmayacağı veya eski şartlarda sürücü belgesi verilmesi gerektiği gibi bir anlama gelmeyeceğinden, mezkur mevzuat hükümlerine göre işlem tesis eden İdarenin buradaki işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, rapora yapılan itiraz sonucunda yürütülen süreçte de mevzuata aykırı bir hususa rastlanılmamıştır.
20. Başvuranın idari anlamda itiraz sürecinin ardından Kurumumuza yapmış olduğu başvurusu neticesinde, başvuruya ilişkin konunun değerlendirilmesinin tıbbi uzmanlık ve teknik bilgi gerektirmesi sebebiyle
Kurumumuzun 21/11/2022 tarihli ve sayılı ve 31/01/2023 tarihli ve sayılı yazıları ile Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından oluşturulan bilirkişi heyetince bilirkişi raporu hazırlanması talep edilmesinin ardından söz konusu heyet tarafından hazırlanan ve 14/03/2023 tarihinde Kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda “…Hastanın 10.02.2023 tarihinde yapılan nörolojik değerlendirmesinde; …serebellar testlerindeki pozitif bulgular ve hastalığının genetik ve ilerleyici vasıfta olabileceği düşünülerek ehliyet raporu almasının nörolojik açıdan uygun olmadığı, Hastanın 20.02.2023 tarihinde yapılan oftalmolojik muayenesinde; mevcut görme düzeyi ile ehliyet raporu alması uygun olmadığı, …hastanın Kulak-Burun Boğaz randevusuna 3 kere çağırıldığı gün saatte gitmediği, bu nedenle ayrıntılı KBB değerlendirmesi yapılamadığı…” ifade edilmiştir.
21. Başvuru konusuna emsal teşkil edecek ve dosya no.lu başvurularda izlenen değerlendirme usulünün iş bu dosya kapsamında da dikkate alındığı bu bağlamda kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmelerin kararın oluşturulmasına katkı sağladığı görülmektedir.
22. Bu kapsamda, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, konu hakkında edinilen bilirkişi raporu, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, sürücü belgesini yeniletmek amacıyla başvurduğu sağlık hizmeti sunucusu tarafından Sürücü Adayları ve Sürücülerde
Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerince kurulan engelli sürücü komisyonunca; sürücü adaylarında aranan nitelikler, tıbbi yeterlilikler, trafik ve kişi güvenliği gibi hususlar dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde, sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartlarını taşımadığı gerekçesiyle başvuranla ilgili tesis edilen sürücü olamaz şeklindeki komisyon kararında ve rapora itiraz sürecinde yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan
değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE, KIRIKKALE İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi