KDV’de tam istisna, işlem üzerinden KDV hesaplanmamasına rağmen bu işlem için yüklenilen KDV’nin indirim konusu yapılabildiği ve indirimle giderilemeyen kısmın şartları varsa iade alınabildiği istisna türüdür. Bu yönüyle kısmi istisnadan ayrılır.
Tam istisnanın temel sonucu
Tam istisna kapsamındaki teslim veya hizmette alıcıdan KDV tahsil edilmez. Buna rağmen satıcı, bu işlem nedeniyle yüklendiği KDV’yi genel esaslara göre indirir. İndirim yoluyla giderilemeyen kısım için Kanun ve Tebliğde öngörülen belgelerle iade talebinde bulunabilir.
Başlıca tam istisna grupları
- Mal ve hizmet ihracatı ile bunlara bağlı bazı işlemler,
- ihraç kayıtlı teslim sistemine bağlı tecil-terkin uygulamaları,
- uluslararası taşımacılığın Kanunda sayılan türleri,
- deniz, hava ve demiryolu araçlarına ilişkin belirli teslim ve hizmetler,
- diplomatik istisnaların bazı türleri,
- yatırım teşvik belgesi kapsamındaki belirli makine ve teçhizat teslimleri,
- Kanunda açıkça iade hakkı tanınan diğer istisnalar.
İstisnanın belge şartı
Tam istisna, yalnız işlemin ekonomik niteliğine dayanmaz. İhracatta gümrük çıkışı, hizmet ihracatında yurt dışındaki müşteri ve yurt dışında faydalanma, yatırım teşvikinde geçerli teşvik belgesi ve makine listesi gibi özel ispat ve belge şartları aranır.
Yüklenilen KDV ve iade
Tam istisna işlemle doğrudan bağlantılı girdiler, genel giderler ve şartları varsa ATİK’lerden pay verilebilir. Ancak iade hesabı, iade hakkı doğuran işlemle gerçek ekonomik bağ kurularak yapılmalıdır. İade tutarı, yüklenilen KDV ve işlem bedeliyle ilgili kanuni sınırlara tabidir.
İstisna faturası
İstisna kapsamında düzenlenen faturada KDV hesaplanmaz ve ilgili istisna dayanağı belirtilir. Yanlış istisna kodu veya eksik hukuki dayanak, tek başına işlemin maddi niteliğini değiştirmese de iade ve kontrol süreçlerinde sorun yaratabilir.
İstisnadan vazgeçme
KDV Kanununda bazı istisnalardan vazgeçme imkanı bulunmaktadır. Ancak her istisnadan vazgeçilemez ve vazgeçmenin süre/başvuru sonuçları vardır. Tam istisna niteliğindeki işlemlerde bu konu özel hükme göre ayrıca incelenmelidir.
Pratik ayrım
Bir işlemde KDV hesaplanmaması tek başına ‘tam istisna’ olduğu anlamına gelmez. Önce istisnanın Kanundaki dayanağı bulunmalı, sonra yüklenilen KDV’nin indirim ve iade hakkı verip vermediği kontrol edilmelidir.