|
ÖZET: Başvuran, Mart-Mayıs 2021 tarihleri arasında idari izinli sayıldığı döneme ilişkin ek ders ücretlerinin ödenmesini talep etmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, 29 Nisan-17 Mayıs 2021 tarihleri arasında Covid-19 nedeniyle tam kapanma kararı alındığı ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın uzaktan eğitime geçiş yaptığı belirlenmiştir. Bu dönemde, öğrencilerin işletmelere gitmemesi nedeniyle fiilen yerine getirilmeyen beceri eğitimi ve staj çalışmaları için ek ders ücretlerinin ödenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
İlgili mevzuat gereği, ek ders ücretinin ödenebilmesi için ek ders görevinin fiilen yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın talep ettiği ek ders ücretinin, belirtilen tarihlerde yerine getirilmeyen görevler için ödenemeyeceği, dolayısıyla idarenin bu yöndeki kararının hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, pandemi koşulları altında eğitim süreçlerinin nasıl yürütüleceğine dair önemli bir hukuki değerlendirme sunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/60-S.23.108
BAŞVURU NO : 2022/13760
KARAR TARİHİ : 02/01/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Mart – Mayıs 2021 tarihleri arasında idari izinli sayıldığı döneme
BAŞVURUNUN KONUSU :
ilişkin ek ders ücretlerinin ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; idareden Mart – Mayıs 2021 tarihleri arasında idari izinli sayıldığı döneme ilişkin alamadığı ek ders ücretlerinin ödenmesini istediği, ancak idarece kendisine cevap verilmediği ve ücretin de ödenmediği gerekçesiyle 26/04/2022 tarihinde Kurumumuza yapmış olduğu başvuru idari başvuru yolları tüketilmediğinden 06/06/2022 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığına gönderme kararı alındığını, ancak idarece talebi hakkında cevap verilmediği dolayısıyla başvuru konusu ile ilgili esasa geçilerek ek dersinin ödenmesi konusunda karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki; 11/10/2022 tarih ve sayı ile bilgi ve belge talebimize istinaden Millî Eğitim Bakanlığı Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından
Kurumumuza gönderilen 04.11.2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; başvuranın Tapu Kadastro Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde Harita-Tapu-Kadastro/Tapu branşta öğretmen iken 27/01/2022 Tarihinde Hizmet Gereği (Soruşturma) sonucu İlçesi Mimar Sinan
Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine öğretmen olarak atandığı, Mart – Mayıs 2021 tarihlerinde başvuranın idari izinli olmadığı, Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün Covid-19 tedbirleri kapsamında gönderdiği “Yüz
Yüze Eğitim ile Sınavların Ertelenmesi” konulu yazısı gereği 29 Nisan- 17 Mayıs tarihleri arasında ülke genelinde tam zamanlı uzaktan eğitime geçildiği, Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün 28.04.2021 tarih ve sayılı yazısına göre “Mesleki ve Teknik Anadolu liseleri, çok programlı Anadolu liseleri, mesleki
eğitim merkezlerinde; işletmelerde beceri eğitimi ve staj çalışmalarına 29 Nisan 2021 Perşembe günü saat 19.00’dan itibaren 17 Mayıs 2021 Pazartesi gününe kadar ara verilecektir.” denilmekte olduğu, “öğretmenlerin idari izinli olunduğuna” dair bir ibare bulunmadığı, yazıda “bütün sınıf düzeylerinde 29
Nisan 2021 Perşembe günü saat 19.00’dan başlamak üzere tam zamanlı uzaktan eğitime geçilecektir.” yazmakta olduğu, belirtilen tarihten itibaren öğretmenler Uzaktan Eğitim devam ettiği, 29 Nisan 2021
Perşembe günü saat 19.00’dan itibaren 17 Mayıs 2021 Pazartesi gününe kadar yapılan uzaktan eğitim için hak edilen ek ders ücretlerinin öğretmenlere ödendiği, başvuranın Mart-Mayıs 2021 tarihleri arasında “idari izinli” olduğunu varsaydığı tarihler 29 Nisan saat 19:00 dan itibaren 17 Mayıs 2021 pazartesi gününe kadar olduğu, pandemi döneminde tam kapanmaya gidilen bu dönem öğrencilerin işletmeye gitmediklerinden dolayı fiilen yerine getirilmeyen beceri eğitimi ve staj çalışmaları için ek ders ücretleri (haftalık 20 saatten
2 hafta için 40 saat) tahakkuk ettirilmediği, EBA üzerinden yapılan uzaktan eğitim dersleri için ek dersler
puantaja işlendiği ve ödendiği, Mart – Mayıs 2021 tarihleri arasında başvuran 20.01.2022 tarih ve nolu dilekçesi ile okul idaresine başvurduğu, kendisine 29 Nisan saat 19:00 dan itibaren 17 Mayıs 2021 kadar “idari izinli” olmadığı uzaktan eğitimin devam ettiği ve sadece işletmelerde beceri eğitimin tam kapanmadan dolayı yapılmayacağı ve bu nedenle fiilen yerine getirilmeyen görev için ek ders ödenmeyeceği anlatıldığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; “Ders görevi” başlıklı 89’uncu maddesi; “(Değişik:
30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.) Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.” 6. 439 Sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri İle
İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri İle Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanunun, “Ek
Madde 1” maddesine göre; “(Değişik: 3/4/1998 – 4359/7 md.) Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenleri 15 saat ders okutmakla yükümlüdürler. Bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen
görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilir. Belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca düzenlenir. İkinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil denetim elemanlarına da ek ders ücreti ödenir. (Değişik fıkra: 21/3/2006-5473/6 md.) Hazırlık ve plan çalışmaları karşılığında öğretmenlere, haftada 3 saati geçmemek kaydıyla, aylık ve ücret karşılığı okuttukları her 10 saat için 1 saat ek ders ücreti ayrıca ödenebilir. (Ek fıkra: 21/3/2006-5473/6 md.) Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez.” 7. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın; 7.1. “Ek ders görevi” başlıklı 6’ncı maddesi; “(1) Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan; a) Müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına haftada 6 saate, b) Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenlerine 6 saati zorunlu olmak üzere haftada 15 saate, c) Atölye ve laboratuvar öğretmenlerine 20 saati zorunlu olmak üzere haftada 24 saate, kadar alanlarında, alanlarında ek ders görevi verilemeyen veya kısmen verilebilenlere, ihtiyaç halinde ve istekleri üzerine alanları dışında da ek ders görevi verilebilir. (2) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile okuma-yazma kurs öğretmenlerinin aylık karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında ilgili mevzuatına göre fiilen okuttukları her ders saati zorunlu ek ders görevi sayılır. Ancak, bu şekilde verilecek ek ders görevi haftada, okul öncesi öğretmenlerinden anaokulları ile kız teknik öğretim okul ve kurumları bünyesindeki uygulama sınıflarında görevli olanlar için bir sınıfta bir öğretmenle tam gün eğitim yapılması şartına bağlı olarak 24 saati, diğer ana sınıflarında görevli öğretmenler ile sınıf ve okuma yazma kurs öğretmenleri için 12 saati geçemez. (3) (Değişik: 28/11/2019 tarihli ve 1810 sayılı CK)
Öğretmenlere, ilgili mevzuatına göre yaptıkları meslekle ilgili çalışma sürelerinde bir öğretim yılında dört haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenir. (4) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen atölye ve laboratuvar öğretmenlerinden kendilerine bölüm, atölye ve laboratuvar şefliği görevi verilenlerin, görev yaptıkları eğitim kurumunun bölüm, atölye ve laboratuvarlarındaki çalışmaların planlanması, tezgah, makine, araç ve gerecin sağlanması, bakımı, onarımı ve öğretime hazır halde bulundurulması amacıyla yaptıkları çalışmaların bölüm şefleri için haftada 10, atölye ve laboratuvar şefleri için ise haftada 6 saati ek ders görevi sayılır. Bu dersler ders dağıtım çizelgesinde “Planlama ve Bakım-Onarım Görevi” adıyla gösterilir ve haftada azamî okutabilecekleri ek ders saatleri içinde verilir. (5) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile bölüm, atölye ve laboratuvar şefliği görevi verilen öğretmenler hariç olmak üzere, örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saati ek ders görevi sayılır. Bu dersler, ders dağıtım çizelgesinde “Öğrenci Sosyal ve Kişilik
Hizmetleri” adıyla gösterilir. Bu kapsamda aynı kişiye hem danışman öğretmenlik hem de sınıf/şube rehber öğretmenliği görevi verilmesi hâlinde sadece bir görev için ek ders ücreti ödenir.”
7.2. “İşletmelerde meslek eğitimi” başlıklı 15’inci maddesi; “(Değişik: 13/03/2017 tarihli ve 2017/10010 sayılı BKK) (Değişik: 29/12/2021 tarihli ve 5029 sayılı CK) (1) İşletmelerde meslek eğitimi yapılan okul ve kurumlarda görevli yönetici ve öğretmenlerin öğrenci, çırak ve aday çırakların işyerindeki uygulamalı eğitimini izlemek, programa uygunluğunu ve sistemin iş yerindeki işlerliğini sağlamak, meslekî rehberlikte bulunmak üzere yaptıkları bu görevler ek ders görevi sayılır. (2) Bu dersler, ders dağıtım çizelgelerinde “işletmelerde meslek eğitimi” adıyla gösterilir ve işletmelerin okul ve kuruma uzaklığı, öğrenci, çırak ve aday çırak sayısı gibi kıstaslar esas alınarak okul ve kurum müdürlüğünce hazırlanacak ve millî eğitim müdürlüğünce onaylanacak programlara göre haftada; a) Meslekî eğitim merkezlerinde; 1)
Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçelerde 24 saati, 2) Diğer il ve ilçelerde 18 saati, 6/14 b) Diğer okul ve kurumlarda; 1) Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçelerde 20 saati, 2) Diğer il ve ilçelerde
16 saati, geçmemek üzere okutabilecekleri azamî ek ders saatleri kapsamında verilir. (3) Okul ve kurumun
bulunduğu il veya ilçe merkezinde yeterli sayıda işletme bulunmaması halinde ilgili mevzuatına göre meslek eğitimi ve stajlarını kendi okullarında yapan öğrencilerin eğitiminde görevlendirilen yönetici ve öğretmenlerin ek ders görevleri de bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları kapsamında belirlenir.” 7.3. “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 25’inci maddesi; “(1) Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. Ek ders ödemelerinden harcama yetkilisi, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve bu
Kararda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlileri müteselsilen sorumludur. (2) Yapılan inceleme sonucunda fiilen yapılmadan ve gerekli koşullar oluşmadan ödendiği anlaşılan ek ders ücretleri ilgililerden yasal faizi ile birlikte geri alınır. (3) (Değişik: 24/11/2008 tarihli ve 2008/14575 sayılı BKK) (Değişik: 03/01/2012 tarihli ve 2012/2664 sayılı BKK) (Değişik: 13/03/2017 tarihli ve 2017/10010 sayılı BKK) Bu Kararın 10 ve 14 üncü maddeleri ile 16 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca ödenen ek ders ücretleri, yarım günlük izinler hariç, her ne şekilde olursa olsun izinli ve raporlu olunan sürelerde ödenmez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, Mart – Mayıs 2021 tarihleri arasında idari izinli sayıldığı döneme ilişkin alamadığı ek ders ücretlerinin ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. Başvuranın halen İlçesi Mimar Sinan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine öğretmen olarak görevli olduğu, Mart – Mayıs 2021 tarihleri arasında döneme ilişkin alamadığı ek ders ücretlerinin ödenmesini talep ettiği, konu ile ilgili yapılan inceleme ve araştırma neticesinde 29 Nisan- 17 Mayıs tarihleri arasında Covid-19 salgın hastalığının bulaşma riski dolayısıyla tam kapanma kararı alındığı, Milli
Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün Covid-19 tedbirleri kapsamında “Yüz Yüze Eğitim ile
Sınavların Ertelenmesi” konulu yazısı gereği 29 Nisan- 17 Mayıs tarihleri arasında ülke genelinde tam zamanlı uzaktan eğitime geçildiği, 29 Nisan 2021 Perşembe günü saat 19.00’dan itibaren 17 Mayıs 2021
Pazartesi gününe kadar EBA üzerinden yapılan uzaktan eğitim dersleri için ek derslerin puantaja işlendiği ve ödendiği, ancak ilgili dönemde öğrenciler işletmeye gitmediklerinden dolayı fiilen yerine getirilmeyen beceri eğitimi ve staj çalışmaları için ek ders ücretlerinin tahakkuk ettirilmediği, bu hususta idarece alınan kararın Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın
“Görevin fiilen yapılması” başlıklı 25 inci maddesinde mevcut “(1) Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır.” ifadesi mucibince alındığı tespit edilmiştir.
11. Yukarı anlatılan hususlar, ilgili mevzuat, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, başvuranın iddiaları birlikte değerlendirildiğinde; pandemi döneminde tam kapanmaya gidilen 29 Nisan- 17 Mayıs tarihleri arasında öğrenciler işletmeye gitmediklerinden dolayı fiilen yerine getirilmeyen beceri eğitimi ve staj çalışmaları için ek ders ücretleri tahakkuk ettirilmediği dolayısıyla başvuran tarafından ilgili ek ders ücretinin talep edildiği anlaşılmış olup, konu ile ilgili yapılan araştırma neticesinde mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görev yapan atölye ve laboratuvar öğretmenlerinin koordinatörlük görevleri ile alan/bölüm, atölye ve laboratuvar şeflerinin planlama ve bakım-onarım görevleri karşılığı ek ders ücretlerinin ödenebilmesi bu görevlerin fiilen yapılmasına bağlı olduğu, Covid-19 salgını nedeniyle yüz yüze eğitime ara verilerek uzaktan eğitime geçilen dönemlerde Bakanlığın kararları çerçevesinde, işletmenin talebi, velinin izni ve Covid-19 salgınına yönelik gerekli tedbirlerin işletmeler tarafından alınması şartıyla işletmelerde mesleki eğitim/staj kapsamında işletmeye devam eden öğrenci olması halinde, koordinatör öğretmenlerin işletmelere giderek bu görevleri fiilen yerine getirmeleri durumunda koordinatörlük görevi için öngörülen ek ders ücretinden yararlandırılmaları mümkün bulunduğu, konu ile ilgili uzaktan eğitim yapılan dersler için başvurana hak ettiği ödemelerin yapıldığı, bunun dışında kalan 29 Nisan – 17 Mayıs
2021 tarihleri arasında ise öğrencilerin işletmeye gitmemeleri sebebiyle koordinatörlük görevinin de
başvuran tarafından fiilen yerine getirilmediği dolayısıyla bu kapsamda ödeme yapılamadığından ilgili döneme ilişkin ek ders ücreti ödenmesi talebinin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
12. Elde edilen bilgiler ışığında, idarenin Covid-19 salgın hastalık gerekçesiyle 29 Nisan – 17 Mayıs 2021 tarihleri arasında tam kapanma olduğundan işletmelerde beceri eğitiminin yapılamamasından dolayı başvurana fiilen yerine getirilmeyen görev için ek ders ödenmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi