Tapu kaydındaki şerhlerin hukuki geçerliliği, taşınmazın tescilinde Milli Eğitim Bakanlığı’nın kullanım hakkının dikkate alınması gerekliliğini nasıl etkiler (Yargıtay)

1. Hukuk Dairesi         2023/3421 E.  ,  2024/4696 K.

“İçtihat Metni”

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/665 E., 2023/495 K.

HÜKÜM/KARAR : Kabul/Kabul-Karar Kaldırılarak Dava Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Polatlı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/9 E., 2021/37 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile hükmün kaldırılmasına yeniden hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Ankara ili Polatlı ilçesi … Mahallesi 401 ada 15 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında “222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile kullanım hakkı Milli Eğitim Bakanlığına Aittir” şerhinin bulunduğunu, buna rağmen taşınmazın Polatlı Belediye Başkanlığına devredildiğini, taşınmazda eğitim faaliyetlerinin aksamadan yürütülmesi için Belediye Başkanlığınca şerhlerin kaldırılma talebinin Bakanlıklarınca uygun bulunmayarak tescilin Bakanlıkları adına yapılması için idari işlem başlattıklarını ancak Polatlı Belediye Başkanlığının Polatlı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/285 Esas sayılı dosyası ile tapu kayıtları üzerindeki şerhin kaldırılması talepli dava açtığını, davanın halen derdest olduğunu ileri sürerek öncelikle usul ekonomisi bakımından bu dosya ile Polatlı 2. Asliye Hukuk Hukuk Mahkemesinin 2015/285 Esas sayılı dosyasının birleştirilmesine, akabinde yapılacak yargılama ile dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili; idare mahkemesinde dava açılması gerektiğini, 6360 sayılı Kanun uyarınca taşınmazın kendilerine devredildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarihi ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın intifa hakkı …’na ait olarak köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edildiği, … Köyü’nün 6360 sayılı kanun gereğince ilçe belediyesine katılması nedeniyle 222 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesine gereğince İl Özel İdaresi’ne devredilip tapuya tescil edilmesi gereken bu taşınmazın kanuna aykırı olarak davalı … adına tapuya devir ve tescil edildiği, arazinin tarla vasfında olmasının ve üzerine bir yapı yapılmamış olmasının yasal mevzuat karşısında bir öneminin bulunmadığı, zira Kanun’un bu tür arazilerin işletilmesini veya kiraya verilmesini dahi düzenlediği, illaki okul binası yapılması şartını aramadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle, dava konusu taşınmazın intifa hakkının Milli Eğitim Bakanlığına bırakılarak köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edildiğini, … Köyünün 6360 sayılı Yasa kapsamında ilçe belediyesine katılması nedeni ile 222 sayılı Yasa kapsamında İl Özel İdaresi adına tescil edilmesi gerektiğini, Mahkemece karar gerekçesinde 222 sayılı Yasa kapsamında taşınmazın İl Özel İdaresine devredilip tapuya tescil edilmesi gerektiğini belirtmekte ise de bu hususun dikkate alınmadığını, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarihi ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmazın imar planında ilkokul alanında kaldığı, sicil kaydında 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile kullanım hakkının Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğuna dair şerh bulunduğu, 6360 sayılı Kanun uyarınca taşınmazın maliki olan köyün belediyeye dönüştürüldüğü, bu idari işlem üzerine Köy Tüzel kişiliği adına kayıtlı olan taşınmazın, sicil kaydında yer alan şerh gözetilerek … adına kaydı gerekirken Belediye adına tescil edildiği, tescil işleminin yolsuz olduğu, 222 sayılı İlköğretim Eğitim Kanunu’nun 62., 65. ve aynı Kanun’un geçici 1. maddesi ile 6360 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin beşinci fıkrasında aranan yasal koşulların gerçekleştiği, davanın kabulünün doğru olduğu ancak hüküm kurulurken talep de gözetilerek davanın kabulü yanı sıra taşınmazın tapu kaydının iptali ile … adına tesciline karar verilmesi gerekirken talep aşılmak ve doğru sicil tutma yükümlülüğüne aykırı olacak şekilde Hazine adına tesciline karar verildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün kaldırılmasına ve yeniden hüküm kurularak davanın kabulü ile taşınmazın … adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın kabulü kararının doğru olduğunu, Milli Eğitim Bakanlığının genel bütçeye tabi olduğunu, Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca taşınmazın Hazine adına tescil edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın tescil hükmü düzeltilerek onanmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın hukuka aykırı olduğunu, Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu tarafından 6360 sayılı Kanun uyarınca müvekkiline devredildiğini, taşınmazın köy tüzel kişiliğine ait olmasına rağmen köy okullarına gelir sağlamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edildiğini, 5393 sayılı Kanun’un 14. maddesinin b bendi gereği belediyelerin Devlete ait her derecedeki okul binalarının onarımını ve bakımını yapabileceğini, bu nedenle 222 sayılı Kanun’un 62. maddesinin bir anlam ifade etmediğini, komisyon kararına karşı dava açılmadığını, taşınmazın tarla vasfında olduğunu, taşınmazın bulunduğu mahallede köy okulu olmadığını, köy okuluna gelir sağlamak için konulan şerhin bir anlamı olmadığını, 222 sayılı Kanun’un genel kanun olduğunu, 6360 sayılı Kanun’un sonradan yürürlüğe giren özel kanun olduğunu, idarenin takdir yetkisinin kaldırıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, yolsuz tescil hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370. ve 371. maddeleri.
222 sayılı İlköğretim Eğitim Kanunu’nun 62., 65. ve geçici 1. maddeleri
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 45. maddesi

3. Değerlendirme
Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve bozma kararı uyarınca işlem yapılmasına göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine.

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;
Somut olayda, davacı tarafın dava dilekçesinde dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesinin de dava dilekçesindeki talebe uygun olarak karar verdiği ancak Bölge Adliye Mahkemesince taleple bağlılık kuralı gerekçe gösterilmek suretiyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 45. maddesinin “Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin edindiği taşınmazlar Hazine adına, diğer kamu idarelerine ait taşınmazlar ise tüzel kişilikleri adına tapu sicilinde tescil olunur.” hükmü de göz ardı edilerek tapu kaydının iptali ile davacı Bakanlık adına tesciline karar verilmesi doğru değildir.

Ne var ki, anılan husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, Bölge Adliye Mahkemesi kararının hükme ilişkin kısmının düzeltilerek onanması HMK’nın 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

Davacı vekilinin temyiz itirazının değinilen yön itibariyle kabulü ile; Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm kısmının “3.” bendindeki “b” fıkrasında yer alan “davacı …” ifadesinin hükümden çıkarılması ile yerine “Hazine” ifadesinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının temyiz eden davalıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.09.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.