|
ÖZET: Başvuran, 17.08.2018 tarihinde Çamlıhemşin Tapu Müdürlüğü’ne 13 taşınmazın intikal işlemi için başvuruda bulunmuş, ancak 07.09.2018 tarihinde talep edilen harç ve döner sermaye hizmet bedelini yatırmadığı için başvurusu reddedilmiştir. Başvuran, babasının soyadının 31.08.2010 tarihinde düzeltildiğini ve bu düzeltmenin kadastro tespitine yasal bir dayanak oluşturduğunu iddia ederek, intikal işlemlerinin harç ve döner sermaye hizmet bedelinden muaf tutulmasını talep etmiştir.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, başvuranın talebinin reddedilmediğini, ancak gerekli harçların yatırılmaması nedeniyle evrakların iade edildiğini belirtmiştir. İlgili mevzuat gereğince, tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesinde harç alınması gerektiği, kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların düzeltilmesinin ise harçtan muaf olduğu ifade edilmiştir. Başvuranın iddiaları, mevcut mevzuatla çelişmekte ve bu nedenle başvurusu reddedilmiştir. Kamu Denetçisi, yapılan inceleme sonucunda hukuka aykırılık tespit edilemediği için başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde öneride bulunmuştur. İlgili mevzuat çerçevesinde, tapu işlemlerinin harç ve döner sermaye hizmet bedelinden muaf tutulamayacağı sonucuna varılmıştır. Başvuranın, itiraz sürecinde gerekli belgeleri zamanında sunmadığı da dikkate alınarak, başvurunun reddi uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1524-S.2298
BAŞVURU NO : 2018/13721
KARAR TARİHİ : 29/04/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin tashihi işleminden harç ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaması istemine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 05/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, 17.08.2018 tarihinde 13 taşınmazın intikal işlemi için Çamlıhemşin Tapu
Müdürlüğü’ne başvurduğunu, 07/09/2018 tarihinde bu işlemler için tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli toplamı 51,75+1509,30=1561,05’nin yatırılmasının talep edildiğini; T.C.
Kimlik numaralı “ ”ya (babası) “ ” soyadının 23.7.1947 tarihinde verildiğini,
13.12.1972 tarihinde nüfus cüzdanına işlendiğini, babasının 10.12.1979 tarihinde vefat ettiğini,
“ ” soyadına yazılı 15.1.1980 tarihli nüfus kayıt örneğini, 17.3.1980 tarihli veraset ilamını ve
31.08.2010 tarihli nüfus kayıt örneğini Çamlıhemşin Tapu Müdürlüğü’ne verdiğini, Ardeşen Kadastro
Müdürlüğü’nün 2010 yılında yapılan kadastro çalışmalarında mernis kayıtlarını dikkate almadan tespiti “ ” adına yaptığını, tespite ilişkin itirazların kabul edildiği 30 günlük askı ilan süresi içinde (08.08.2010-16.09.2010) 31.08.2010 tarihinde babasının soyadı düzeltmesini yaptırdığını; dolayısıyla yasal süre içinde itirazını gerçekleştirdiğini, ilgili mevzuatında kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedelinin alınmayacağının düzenlendiğini iddia ve ifade ederek, intikal işlemlerinin harç ve döner sermaye hizmet bedelinden muaf tutulması hususunda gereğini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı’nın 04/01/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eki belgelerde özetle, 2.1. Başvuranın intikal ve tashih istemine yönelik talebinin idarelerince reddedilmediği, ilgili kişinin süresi içerisinde (taşınmaz malikinin soyadı düzeltilmesi için) gerekli harç ve döner sermaye hizmet bedelini yatırmaması nedeniyle 2014/1 sayılı Tapu Müdürlükleri İş Akışı ve Yetki Devri Genelgesine göre evraklarının iade edildiği; 2.2. 492 sayılı Harçlar Kanununun ikinci bölüm istisnalar başlığının “Harçtan müstesna tutulan işlemler” bölümündeki 59. maddede belirtilen tapu işlemlerinin harçtan müstesna olduğu, Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğünün 2016/2 (1770) sayılı Genelgesinin 8. maddesinde, tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli tahsil edileceği, kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmayacağı, tescile tabi kimlik bilgileri dışındaki kimlik bilgilerinin güncellenmesi ve eksikliklerin giderilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmayacağı hususlarının hüküm altına alındığı; 2.3. Başvuran tarafından 17.08.2018 tarih ve başvuru no ile, Rize İli, Çamlıhemşin İlçesi, köyü, ada ada ada ada ada ada ada ve ada nolu parsellerde 1/2 pay maliki oğlu adına intikal için istemde bulunduğu, tescilin 2010 yılında yapılan kadastro tespitine (komisyon kararına) dayandığı; 2.4. Kadastro çalışmalarında söz konusu taşınmazların tamamı kızı adına tahdit ve tespit gördüğü, (15) günlük bilgilendirme ilanı süresi içerisinde bu parsellere tarafından itiraz edildiği, Kadastro Komisyonu incelemesi sonucu tespit iptal edilerek itirazcının ibraz ettiği Erzurum Yakutiye Nüfus Müdürlüğü’nden verilme 04.06.2010 tarihli nüfus kaydına istinaden 1/2 hissesi oğlu “ ” adına 1/2 hissesi de kızı
“ ” adına tespitine karar verildiği; 2.5. Tespitlerin 8.08.2010-16.09.2010 tarihleri arası (30) günlük askı ilanına çıkarıldığı, bunlardan ada ve nolu parsellere dava açılmayan diğer parsellerin kesinleşmesi sonucu kadastro komisyon kararına göre 1/2 payları oğlu adına ve 1/2 payları da kızı adlarına tapuya kayıt ve tescil edildiği, dava açılan ada ve nolu parseller hakkında ise, Pazar Kadastro Mahkemesince komisyon kararı gibi tesciline karar verildiği ve bu kararın
Yargıtayca onandığı ve bunlarında aynı şekilde tapuya tescillerinin yapıldığı; 2.6. Başvuranın dilekçesine ekli Çamlıhemşin Nüfus Müdürlüğü’nden verilme 31.08.2010 tarihli murisi ya ait nüfus kayıt örneğindeki kimlik bilgileri ile yukarıdaki bahse konu parsellere itiraz eden ‘ın itiraz dilekçesine ekli nüfus kayıt örneğindeki oğlu ın kimlik bilgilerinin aynı olduğu, Çamlıhemşin Nüfus Müdürlüğü’nden verilme nüfus kayıt örneğinin düşünceler sütununda ın soy isminin 31.08.2010 tarih ve no ile “idari kayıt düzeltme” ile olarak düzeltildiği belirtmesinin bulunduğu, nüfus kütüğündeki idari düzeltmenin kadastro tutanağının tanzim tarihi ile Kadastro Komisyonunca verilen
karar tarihinden sonra (30) günlük kesin askı ilanı süresi içerisinde yapıldığı, dolayısıyla kadastro tespitlerinde idarelerinden kaynaklanan bir hatanın bulunmadığı; 2.7. 492 sayılı Harçlar Kanununun ikinci bölüm istisnalar başlığının “Harçtan müstesna tutulan işlemler” bölümü” 59. Maddesi “c” paragrafına göre; İlgililerin kusurları olmaksızın tapu ve kadastro idareleri tarafından yapılacak hataların tashihleri harçtan müstesna tutulmuştur.” ibaresinin “İlgililerin kusurları olmaksızın tapu ve kadastro idareleri/diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılacak hataların tashihleri harçtan müstesna tutulmuştur.” şeklinde düzeltilmesi halinde hem tapu ve kadastro ve hem de kamu kurum ve kuruluşlarındaki basit memur yazım hataları ya da tüm idari hataların harçsız olarak yapılabileceğinin değerlendirildiği; Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”; 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 5. 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 5.1. “Mevzuu:” başlıklı 57 nci maddesinde, “Tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanları, tapu ve kadastro harçlarına tabidir.” 5.2. “Harçtan müstesna tutulan işlemler:” başlıklı 59 uncu maddesinde (Degişik: 21/1/1982 – 2588/10 md.),
“Aşağıda yazılı işlemler harçtan müstesnadır:
a) Genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerin iktisap edecekleri gayrimenkullerin vesair ayni hakların tescili, şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri, b) Kamu menfaatlerine yararlı dernekler ile Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıfların iktisap edecekleri gayrimenkullerin ve sair ayni hakların tescilleri ve şerhi gerektiren işlemleriyle bu dernek ve vakıflara ait tesislerin ve bu tesislerin sonradan iktisap edecekleri gayrimenkullerin ve sair ayni hakların tescilleri ve şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri.
c) İlgililerin kusurları olmaksızın tapu ve kadastro idareleri tarafından yapılacak hataların tashihleri, d) Mahkemeler, icra ve iflas daireleri ve diğer resmi dairelerce istenecek kayıt ve belge suretleri, e) Karşılıklı olmak şartıyla yabancı devletlerin diplomatik veya konsolosluk ihtiyaçları için iktisap edecekleri gayrimenkullerin ve sair ayni hakların tescilleri, şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri, f) Arkeolojik araştırmalar için yapılan iktisaplar ile ilgili tescil, şerh ve terkinler (Bu istisna hükmünün uygulanması şartları Milli Eğitim Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve Resmi
Gazete ilk ilan olunur), g) 7269 sayılı Kanuna göre yaptırılacak meskenlere, 4753 sayılı Kanuna göre yapılan iktisaplara ve
3202 sayılı Kanun uyarınca T. C. Ziraat Bankası kredilerinden istifade suretiyle yapılmış bulunan
hayvan barınak yerlerine ilişkin tescil, şerh ve terkinler, h) Deprem, su basması, yangın gibi tabii afetlerin vuku bulduğu bölgelerde (Bu bölgeler Maliye ve
İmar ve İskan Bakanlıklarınca müştereken tespit olunur) bu afetlerin vuku bulduğu yılı izleyen yıldan itibaren en çok beş yıl içinde arsa üzerinde inşa veya binaya ilave suretiyle meydana getirilen binalar, bağımsız bölümler veya katlar için yapılan tescil, şerh ve terkinler, i) Tersane yapımı için Devlet Planlama Teşkilatınca verilmiş Teşvik Belgesini haiz tüzel kişilerce bu maksatla iktisap edilen gayrimenkuller ve bu yerlerde inşa veya binaya ilave suretiyle meydana getirilen binalar için yapılan tescil, şerh ve terkinler, j) a, e ve f bentlerinde belirtilen şekilde iktisap olunan gayrimenkullerin herhangi bir şekilde başkalarına devir ve ferağı, k) (Ek: 4/12/1985-3239/91 md.) Beden Terbiyesi Teşkilatına dahil derneklerin münhasıran sporla uğraşmak üzere kurulan anonim şirketlere sermaye olarak koydukları gayrimenkuller ile bu şirketlere devrettikleri gayrimenkullerle ilgili devir ve iktisap işlemleri.
l) (Ek: 30/7/2003-4962/13 md.) 2985 sayılı Toplu Konut Kanununa 10.5.1990 tarihli ve 3645 sayılı
Kanunla eklenen ek 2 nci maddesi kapsamında kullandırılacak kredilerle ilgili ipotekler ile bu konutların hak sahipleri adına tapuya tescili.
m) (Ek: 14/7/2004-5226/20 md.) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli taşınmaz kültür varlıklarının devir ve iktisabına ilişkin işlemler.
n) (Ek: 30/12/2004-5281/9 md.; Değişik: 18/6/2017-7033/8 md.) Organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri ve sanayi sitelerinde yer alan gayrimenkullerin ifraz veya taksim veya birleştirme işlemleri, söz konusu bölgelerde bulunan arsaların tahsisi nedeniyle şerhi gerektiren işlemleri ile bu arsa ve üzerine inşa edilen binaların tahsis edilene devir ve tescili işlemleri ve cins değişikliği işlemleri.
o) (Ek: 21/2/2007-5582/31 md.) Konut finansmanı kuruluşları ve ipotek finansmanı kuruluşları tarafından 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinde tanımlanan konut finansmanı kapsamında tesis olunacak ipotek işlemleri, p) (Ek: 21/2/2007-5582/31 md.; Değişik: 15/7/2016-6728/32 md.) 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı
Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yapılan finansal kiralama işlemlerinde, kiralanan taşınmazın finansal kiralama sözleşmesinin süresi sonunda kiracıya devri.
r) (Ek: 21/2/2007-5582/31 md.; Mülga: 4/6/2008-5766/11 md.)
Yukarıda yer alan istisnalara ilave olarak özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümler saklıdır.” 5.3. “İşlemin yapılamıyacağı:” başlıklı 127 nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.” 5.4. “Memurların Sorumluluğu:” başlıklı 128 nci maddesinde, “Gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.” 5.5. Kanuna ekli (4) SAYILI TARİFE’nin (Değişik : 21/11/1980 – 2345/2 md.) “Tapu ve Kadastro işlemlerinden alınacak harçlar : I–Tapu İşlemleri :” başlıklı bölümünün 3-b maddesinde, “b)Taşınmaz malların ve sınırlı ayni hakların, intikalinde alınmamak kaydıyla, bağışlanmasından rücularda ve vasiyetlerin infazında veya piyango ve ikramiye suretiyle iktisabında kayıtlı değer üzerinden,” 5.6. Kanuna ekli (4) SAYILI TARİFE’nin (Değişik : 21/11/1980 – 2345/2 md.) “Tapu ve Kadastro işlemlerinden alınacak harçlar : I–Tapu İşlemleri :” başlıklı bölümünün 13-c maddesinde, “13. c) (Değişik: 18/2/2009-5838/17 md.) (a) fıkrası dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde (her bir işlem için),” 6. 15/07/2018 tarihinde yayımlanan 4 nolu Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve
Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin “Döner sermaye işletmesi” başlıklı 487 nci maddesinde, “…(6) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri, köy tüzel kişileri ve kalkınma ajanslarının kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sayılan görevleriyle ilgili yapılacak tapu işlemlerinden ve veri paylaşımından döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez. Ayrıca tapu müdürlüklerince gerçekleştirilen her türlü terkin ve bedelsiz yol ve yeşil alan gibi yerlere terk işlemlerinden, Genel Müdürlük birimlerince sebebiyet verilmiş hataların düzeltilmesi işlemlerinden, tapu müdürlüklerince resen yapılan işlemlerden, aile konutu şerhi işlemlerinden ve kat irtifakından
resen kat mülkiyetine geçiş işlemlerinden döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez. Veri paylaşımına ilişkin protokol veya sözleşmelerde, döner sermaye hizmet bedellerinin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenebilir.” 7. 31.05.2016 tarihli ve 2016/2 (1770) sayılı Tapu Sicilinde Düzeltmelere İlişkin Usul Ve Esaslar
Hakkında Genelgenin “İşlemin mali yönü” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilir.
(2) Kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaz.
(3) Tescile tabi kimlik bilgileri dışındaki kimlik bilgilerinin güncellenmesi ve eksikliklerin giderilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaz.” 8. 22.01.2013 tarihli ve 2013/4 sayılı “Bilgilendirme İlanı” konulu Genelge ile mülga olan
01.06.2010 tarihli ve 2010/11 nolu Genelgede,
“Kadastro ekibince yapılan sınırlandırma ve tespitlerin askı ilanına alınmadan önce, gerçek ve tüzel kişilerin bilgilerine sunulması, idari yoldan düzeltilmesi mümkün olan hatalar nedeniyle yapılacak itirazların kadastro komisyonunda incelenerek hak kayıplarının önlenmesi amacıyla, kadastro müdürlüklerince “Bilgilendirme” adı altında düzenlenecek listelerin muhtarlıklarda ilan edilmesi gerektiği”, 9. 14/03/2009 tarih ve 27169 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 59 sayılı Harçlar Kanunu Genel
Tebliği “Tapu Sicil/Kadastro Müdürlüğü Tarafından Yapılacak İşlemler:” başlığı altında, “492 sayılı Kanunun 127 nci maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlemin yapılamayacağı, 128 inci maddesinde de gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurların, harcın ödenmesinden mükellefler ile birlikte müteselsilen sorumlu olacakları hükme bağlanmıştır.
… Öte yandan, (4) sayılı tarifenin 13/c bendi kapsamındaki işlemlerde harç, her bir tashih ve tescil işlemi için ayrı ayrı maktu olarak tahsil edilecektir. …”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönündeki önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran özetle, 17.08.2018 tarihinde taşınmazların intikal ve tashih işlemleri için Çamlıhemşin
Tapu Müdürlüğüne başvurduğunu, 2010 yılında yapılan kadastro tespitine istinaden kayıtlarda taşınmazların 1/2 hissesinin oğlu “ ” adına kayıtlı olduğunu, nüfus kaydı ve ibraz ettiği veraset belgesinde murisinin adının oğlu “ ” olarak görünmesine karşın kendisinden döner sermaye ve tapu harcı talep edilmesinin ilgili mevzuatına aykırı olduğunu belirterek, intikal işlemlerinin harç ve döner sermaye hizmet bedelinden muaf tutulması hususunda gereğini talep etmektedir.
12. Bilindiği üzere, kadastro çalışması yapılan alanda sınırlandırma ve tespitler, askı ilanına alınmadan önce, idari yoldan düzeltilmesi mümkün olan hatalar nedeniyle yapılacak itirazların kadastro komisyonunca incelenerek hak kayıplarının önlenmesi amacıyla, Kadastro Müdürlüklerince askı ilan cetveli formatında “Bilgilendirme Listeleri” düzenlenmekte ve bu listeler pafta örnekleri ile birlikte 15 gün süre ile Kadastro Müdürlüğünde, taşınmaz malların bulunduğu köy veya mahalle muhtarının çalışma yerinde ayrıca Belediye teşkilatı varsa Belediye başkanının göstereceği yerde “Bilgilendirme
İlanı” adı altında ilan edilmektedir. Kadastro tutanağının düzenlendiği tarihten kadastro ekibinin çalışma alanındaki işlerin bittiğine, ölçülmedik taşınmaz mal kalmadığına dair tutanağın (bitim tutanağı) düzenlendiği tarihe kadar uygulanan belgenin geçerliliği hakkında belgeye dayalı tirazlar kadastro komisyonunca incelenmektedir. Bu tarihten sonra itirazı olanların 30 günlük askı ilan süresi içinde yetkili Kadastro Mahkemesinde dava açması gerekmekte olup, askı ilan süresi içinde dava açılmayan parsellerin tespitleri kesinleşerek tapuya tescili gerçekleşmektedir.
13. Yukarıda ilgili mevzuatı kapsamında uygulamaya ilişkin verilen bilgiler ışığında başvuruya konu uyuşmazlık incelendiğinde, başvuruya konu taşınmazların 2010 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında kızı adına tahdit ve tespit gördüğü, 15 günlük “bilgilendirme ilanı” süresi içerisinde bu parsellere tarafından itiraz edildiği, ’ın
17.05.2010 tarihli dilekçe ve ekindeki 14.04.2010 tarihli nüfus kaydını, daha sonra 23.07.2010-
06.08.2010 tarihlerinde geçici askı ilanı sırasında 30.07.2010 tarihli dilekçe ile 04.06.2010 tarihli nüfus
kaydını sunduğu, itirazının kabul edilerek Kadastro Komisyonu incelemesi sonucu tespitin iptal edildiği, dava açılmayan parseller yönünden taşınmazların itirazcının ibraz ettiği Erzurum Yakutiye
Nüfus Müdürlüğü’nden verilme 04.06.2010 tarihli nüfus kaydına istinaden 1/2 hissesi “ oğlu
”, 1/2 hissesi de” kızı ” adlarına tespitine karar verildiği ve 17.09.2010 tarihinde tapu senetlerinin buna uygun olarak düzenlendiği, bu süreçte 31.08.2010 tarihinde ’ın soyadının kütük kayıtlarına bakılarak “ ” olarak düzeltmesinin yapıldığı ancak nüfus kütüğündeki idari kayıt düzeltmenin kadastro tutanağının tanzim tarihi ile
Kadastro Komisyonunca verilen karar tarihinden sonra (30) günlük “kesin askı ilanı” süresi olan 18.08.2010-16.09.2010 arasında yapıldığı tespit edilmiştir.
14. Başvuran babasının soyadının 31.08.2010 tarihinde idari kayıt düzeltme yoluyla “ ” olarak değiştirildiğini, kesin askı ilanı süresi içinde yapılan bu değişikliğin tapu siciline tescil için yeterli hukuki sebep olduğunu ileri sürmekteyse de, ilgili mevzuatına göre bu idari kayıt düzeltmesinin 15 günlük” bilgilendirme ilanı” süresinde (23.07.2010-06.08.2010) ilgili kadastro müdürlüğüne sunulması gerektiği, bu tarihten sonra itirazı olanların 30 günlük askı ilan süresi içinde yetkili Kadastro
Mahkemesinde dava açması gerektiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, başvuranın babasının
soyadına ilişkin idari kayıt düzeltme kaydını kesin askı ilanı süresi içinde (08.08.2010-16.09.2010)
idareye sunduğuna dair bir belge dosyasından tespit edilemediği gibi, başvuranın “mernis kayıtlarından idarenin bu düzeltmeyi resen yapması gerektiği” yönündeki beyanından, bu yönde idareye bir başvurusunun olmadığını zımnen kabul ettiği anlaşılmıştır.
15. Ankara 20. Noterliğince 20.06.2018 tarihinde düzenlenen mirasçılık belgesine istinaden başvuran,
17.08.2018 tarihinde şikâyete konu idareye intikal ve tashih işlemleri için başvuruda bulunmuş, ancak
taşınmaz malikinin soyadının düzeltilmesi için gerekli harç ve döner sermaye hizmet bedelini yatırmaması nedeniyle başvuru evrakları işleme alınmaksızın iade edilmiştir. Başvuran, harç ve döner sermaye hizmet bedelinden muaf tutulması istemiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
16. Tapu ve kadastro işlemlerinden 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanlar, tapu ve kadastro harçlarına tabi olup, harçtan müstesna tutulan işlemler, Kanunun 59 uncu maddesinde tek tek sayılmak suretiyle belirlenmiştir. Bu işlemler arasında “ilgililerin kusurları olmaksızın tapu ve kadastro idareleri tarafından yapılacak hataların tashihlerine” de yer verilmiş olup, ayrıca bu istisnalara ilave olarak özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. Bahse konu Kanunun 127 nci maddesinde Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlemin yapılamayacağı belirtilmiş,
128 inci madde uyarınca da gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurların harcın
ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumlu oldukları düzenlenmiştir.
17. 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin “Tapu ve Kadastro işlemlerinden alınacak harçlar: I–Tapu İşlemleri :” başlıklı bölümü ve 14/03/2009 tarih ve 27169 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 59 sayılı Harçlar Kanunu Genel Tebliği incelendiğinde ise, (4) sayılı tarifenin 13/c bendi kapsamındaki işlemlerde harcın, her bir tashih ve tescil işlemi için ayrı ayrı maktu olarak tahsil edileceğinin hüküm altına alındığı tespit edilmiştir. Kimlik bilgilerine ilişkin kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların ve taşınmazın yüzölçümü veya niteliğindeki belgesine aykırı basit yazım hatalarının ve diğer hataların düzeltilmesi ile zeminde inceleme işlemlerine ilişkin usul ve esaslar 2016/2 (1770) sayılı Tapu Sicilinde Düzeltmelere İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Genelge ile düzenlenmiş olup, işlemin mali yönü başlıklı 8. maddesinde, kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların düzeltilmesi ve tescile tabi kimlik bilgileri dışındaki kimlik bilgilerinin güncellenmesi ve eksikliklerin giderilmesi işlemlerinin tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedelinden müstesna tutulurken, tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedelinin tahsil edileceğinin düzenlendiği görülmüştür.
18. Döner sermaye hizmet bedelinin muafiyetine ilişkin düzenlemeye 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin “Döner sermaye işletmesi” başlıklı 487 nci maddesinde yer verilmiş olup, ilgili maddenin incelenmesinden tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesine ilişkin işlemlerin muafiyet kapsamında yer almadığı tespit edilmiştir, nitekim yukarıda yer verilen 2016/2 (1770) sayılı Genelge hükümleri de bu yönde düzenlemeler içermektedir.
19. Başvuruya konu talep, yukarıda yer verilen ilgili mevzuatı ve dosyası kapsamında ele alınıp incelendiğinde, başvuruya konu tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesine ilişkin işlemin 492 sayılı Harçlar Kanunu, 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 59 sayılı Harçlar
Kanunu Genel Tebliği ve 2016/2 (1770) sayılı Genelge hükümleri uyarınca harç ve döner sermaye hizmet bedelinden müstesna tutulan işlemler arasında yer almadığı, söz konusu işlemden harç ve döner sermaye hizmet bedelinin tahsil edilmesinin yasal bir zorunluluk olduğu tespit edilmekle, ayrıca somut olayda tapu idaresi tarafından hata yapıldığına ilişkin dosyası kapsamında bilgi, belge ve bulguya da ulaşılamadığından şikâyetin reddi gerektiği kanaati ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “bilgi edinme hakkı”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, idarenin başvuranın talebinin reddine ilişkin işleminin de
“kanunilik” ilkesine uygun olduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Rize İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, başvurana ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi