TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20007-20007 |sayi|94019529-101.07.05.99-E.94019529-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/9536 2018/ 9536
KARAR TARİHİ : 30/11/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin tashihi işleminden harç ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaması istemine ilişkindir .
BAŞVURU TARİHİ : 25/07/2018 25.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, Mahallesi, 649 Ada, 6 parselin 31.03.1993 tarih ve yevmiye numaralı satış işleme ilişkin resmi senette ad ve soyadının olarak yazıldığını; Kırıkkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1995/ 809 Esas sayılı 25.12.1995 tarihiyle kesinleşmiş soyadı düzeltme ilamı gereğince nüfus kaydında soyadının “ ” iken
“ ” olarak düzeltildiğini, bahse konu Mahkeme kararının adına kayıtlı tapuları da kapsadığını; Kırşehir Tapu Müdürlüğünce yapılan 21.11.2017 tarih ve yevmiyeli imar işleminin tescili esnasında yeni tapuların “ ” soyadına düzenlendiğini, söz konusu hatanın düzeltilerek yeni tapuların tarafına verilmesi yönündeki talebinin 492 sayılı Harçlar Kanunu ( 4) sayılı tarifenin 13/c pozisyonuna istinaden harç ve 28 Ocak 2012 tarihli 28187 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği gereğince döner sermaye ücretinin tahsil ettirilmesi halinde karşılanabileceği belirtilerek reddedildiğini; İdarenin isim tahsisinde harç ve döner sermaye ücreti talep etmesinin mağduriyetine sebep olduğunu; iddia ve ifade ederek kusuru olmaksızın yapılan bu hatada harç ücretinden muaf tutularak tapularının ismine düzenlenmesini ve tarafına verilmesi için gereğini talep etmektedir .
1 / 10II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı’nın 10/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ile Kurumumuz kayıtlarına 25/ 09/ 2018 tarihinde giren sayılı cevabi yazısı ve ekinde yer alan belgelerde özetle, 2.1. Başvuranın 31/ 03/ 1993 tarihli ve yevmiyeli işlemle Kırşehir ili, mahallesi, 649 Ada 2
6 parsel sayılı 17605 m miktarlı taşınmazı satın aldığı, taşınmazı satın alma işlemine ait resmi
senedin incelenmesinden satış işleminde kullanılan 27/ 02/ 1992 tarihli seri numaralı hüviyet cüzdanında başvurucunun soyadının “ ” olarak geçmekte olduğu ve dolayısıyla satın aldığı taşınmazın iktisabına ilişkin resmi senede soyadının “ ” olarak yazılmış olduğu ve taşınmazın tapu sicil kaydında malik hanesinin yine işleme ait resmi senet ve hüviyet cüzdanına uygun şekilde “ ” olarak düzenlenmiş olduğu; 2.2. Kırıkkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin Esas ve Karar sayılı 25/ 12/ 1995 tarihinde kesinleşmiş soyadı düzeltme ilamı gereğince başvuranın soyadının “ ” iken
“ ” olarak düzeltildiği;
2 2
2.3. 17605 m miktarlı taşınmazın 3005 m ‘lik kısmında 27/ 05/ 1998 tarih ve yevmiye 2 numarasıyla imar uygulaması yapıldığı, 14600 m miktarındaki kısmın yine 649 ada 6 nolu parsel 2 olarak “ ” adına tescilli bırakıldığı ve 3005 m ‘lik kısmın ise imar uygulamasıyla yine adına, 4164 ada 1 ve 7 nolu; 4190 ada l, 2 ve 14 nolu;
4191 ada 1 nolu parseller olarak tescil edildiği, 4191 ada 1 nolu parselin halen adına kayıtlı olduğu;
2.4. 4190 ada 1 ve 2 nolu parsel ile 4164 ada 1 nolu parseller 2005 yılında satılırken sehven düzeltme işlemi yapılmadan işlemin gerçekleştirilmiş olduğu, ancak 2008 yılında 4164 ada 7 nolu parselin ve
2016 yılında 4190 ada 14 nolu parselin satışında mevzuatına uygun olarak gerekli düzeltmenin
yapılarak satışın yapılmış olduğu; 2.5. 12/ 12/ 2016 tarihinde başvuranın tapu müdürlüğünden zayiinden tapu senedi örneği istediği ve 2 kendisine 14600 m miktarlı tarla vasıflı, 649 ada 6 nolu parsele ait “ ” yerine
“ ” şeklinde, diğer bir deyiş ile tapuda soyadı tashihi yapılmadan, soyadı tashihi yapılmış gibi tapu senedi örneği verildiği, bunun nedeninin TAKBİS’te (Tapu ve Kadastro
Bilgi Sistemi) yapılan T .C. Kimlik numarası güncelleme işleminin olduğu, 2 2.6. 21/ 11/ 2017 tarih ve yevmiyeli işlemle 14600 m miktarlı 649 ada 6 nolu parselin imar uygulamasına tabi tutulduğu ve birden fazla parselin oluştuğu ve ifrazen oluşan bu yeni parsellerin de kök parselde ( 649 ada 6 parsel) kayıtlı olduğu üzere “ ” adına tescil edilmiş olduğu; 2.7. İmar uygulamalarının, mevzuat gereğince imar dosyasının usulünce tapu müdürlüğüne teslim edilmesinden sonra başkaca herhangi bir talebe gerek kalmaksızın Tapu Sicili Tüzüğünün 20.
maddesi uyarınca tapu müdürlüğünce resen yapılan tescil işleminden ibaret olduğu, imar uygulamasının tescili esnasında isim düzeltmesi/değiştirilmesi gibi bir işlem yapılmasının söz
2 / 10konusu olmadığı, imar uygulamasına giren taşınmazların malik haneleriyle taşınmazlardaki diğer
takyidatların aynen yeni oluşan parsellere nakledildiği; 2.8. 492 sayılı Harçlar Kanununun 57. maddesi uyarınca Kanuna ekli 4 sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi oldukları, 59. maddede hükme bağlanıldığı üzere tapu müdürlüklerinden kaynaklı hataların harca tabi tutulmaksızın düzeltildiği; öte yandan 127. madde uyarınca Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlemin yapılamayacağı ve 128. madde uyarınca da gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurların harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumlu olduklarının düzenlendiği; 2.9. 14/ 03/ 2009 tarih ve 27169 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 59 sayılı Harçlar Kanunu Genel
Tebliği, 492 sayılı Harçlar Kanunun ( 4) sayılı Tarifesindeki “Tapu ve Kadastro işlemlerinden alınacak harçlarda “I—Tapu İşlemleri ” bölümünün 13. maddesinin c fıkrası kapsamındaki işlemlerde harcın, her bir tashih ve tescil işlemi için ayrı ayrı tahsil edileceğinin düzenlendiği, Genel
Müdürlüklerinin 16/ 06/ 2014 tarihli 35663 sayılı Duyuru’suyla da tüm taşra birimlerine tashih işleminin harcının tahakkuk ve tahsilinin bu doğrultuda yapılması gerektiğinin bildirildiği; 2.10. Döner sermaye muafiyetinin kapsamının ise 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununun 8. maddesinin 7. fıkrası ile belirlendiği, tashih işlemlerinin ne surette harçlı veya harçsız yapılacağı ve düzeltme işlemlerinde izlenecek usüllerde yine Genel Müdürlüklerinin “Tapu Sicilinde Düzeltmelere İlişkin Usül ve Esaslar Hakkında
Genelge” başlıklı 31/ 05/ 2016 tarihli 2016/ 2( 1770) sayılı Genelgesinin tüm taşra birimlerine duyurulduğu, 2.11. Başvuranın talebine emsal olarak sunduğu Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin E :2014 / 7135, 14:2014 / 8359 sayılı ve 22.04.2014 tarihli ilamında, Tapu Sicili Tüzüğü’nün 75’inci maddesi kapsamında, kadastro çalışmalarından kaynaklanan malikin veya hak sahibinin adı, soyadı ve baba adına ilişkin tapu kütüğündeki yazım hatalarına ilişkin ilgilileri tarafından düzeltilmesi istenilen tapu kayıtları için öncelikli olarak tapu müdürlüklerine başvuru yapılmasının zorunlu bulunduğu, yapılacak olan bu başvurular sonucunda tapu müdürlüklerince verilen ret kararlarına (TST nd.26)
karşı, Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüklerine, Bölge Müdürlüklerinin vermiş oldukları onama kararlarına karşı ise Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne itiraz edilmeden, idari sürecin tamamlanmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine ilişkin karar verildiği ve kararın başvuran
’nün talebi ile benzerlik göstermediği; 2.12. Sonuç olarak, 1993 tarihinde satın alınan taşınmazın iktisabında kullanılan hüviyet cüzdanında soyadın “ ” olarak yazmakta olduğu, bilahare mahkeme kararıyla 1995 senesinde
“ ” olarak düzeltildiği (değiştirildiği), zayiinden verilen tapu senedinde soyadının sehven “ ” olarak geçmekte olmasının sonucu değiştirmediği, keza TC kimlik numarasının TAKBİS’e kaydedilmesi esnasında “ ” olan soyadının “ ” olarak düzeltilmiş gibi görünmesinin işin esasına bir tesirinin bulunmadığı; asıl olanın tapu sicil kayıtlarına dayanak teşkil eden tapu kütüğü ve resmi senet ile iktisapta kullanılan hüviyet cüzdanının olduğu; somut olayda idarelerinden kaynaklanan bir hatanın bulunmadığı, isim düzeltmelerine yönelik yargı kararlarının tapu siciline tescilinde harç muafiyeti ilişkin düzenleme olmaması
3 / 10nedeniyle, İdarelerinin bu konu hakkında yapabileceği başkaca bir işlem bulunmadığı,
2.13. Düzeltme işlemleri için gerekli tapu harcı ile 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca döner sermaye hizmet bedelinin tahakkuk ve tahsilinin sağlanılmasından sonra gerekli düzeltme işleminin yapılabileceği; Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”; 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”; 5. 22/ 11/ 2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “b. Terkin ve değişiklik için” başlıklı 1014 üncü maddesinde, “Bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabilir .”; 6. 2/ 7/ 1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 6.1. “Mevzuu : ” başlıklı 57 nci maddesinde, “Tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı ( 4) sayılı tarifede yazılı olanları, tapu ve kadastro harçlarına tabidir .” 6.2. “Harçtan müstesna tutulan işlemler : ” başlıklı 59 uncu maddesinde (Degişik : 21/ 1/ 1982 – 2588/ 10 md.),
“Aşağıda yazılı işlemler harçtan müstesnadır :
a) Genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerin iktisap edecekleri gayrimenkullerin vesair ayni hakların tescili, şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri, b) Kamu menfaatlerine yararlı dernekler ile Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıfların
4 / 10iktisap edecekleri gayrimenkullerin ve sair ayni hakların tescilleri ve şerhi gerektiren işlemleriyle bu
dernek ve vakıflara ait tesislerin ve bu tesislerin sonradan iktisap edecekleri gayrimenkullerin ve sair ayni hakların tescilleri ve şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri .
c) İlgililerin kusurları olmaksızın tapu ve kadastro idareleri tarafından yapılacak hataların tashihleri, d) Mahkemeler, icra ve iflas daireleri ve diğer resmi dairelerce istenecek kayıt ve belge suretleri, e) Karşılıklı olmak şartıyla yabancı devletlerin diplomatik veya konsolosluk ihtiyaçları için iktisap edecekleri gayrimenkullerin ve sair ayni hakların tescilleri, şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri, f) Arkeolojik araştırmalar için yapılan iktisaplar ile ilgili tescil, şerh ve terkinler (Bu istisna hükmünün uygulanması şartları Milli Eğitim Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve Resmi Gazete ilk ilan olunur), g) 7269 sayılı Kanuna göre yaptırılacak meskenlere, 4753 sayılı Kanuna göre yapılan iktisaplara ve
3202 sayılı Kanun uyarınca T. C. Ziraat Bankası kredilerinden istifade suretiyle yapılmış bulunan
hayvan barınak yerlerine ilişkin tescil, şerh ve terkinler, h) Deprem, su basması, yangın gibi tabii afetlerin vuku bulduğu bölgelerde (Bu bölgeler Maliye ve
İmar ve İskan Bakanlıklarınca müştereken tespit olunur) bu afetlerin vuku bulduğu yılı izleyen yıldan itibaren en çok beş yıl içinde arsa üzerinde inşa veya binaya ilave suretiyle meydana getirilen binalar, bağımsız bölümler veya katlar için yapılan tescil, şerh ve terkinler, i) Tersane yapımı için Devlet Planlama Teşkilatınca verilmiş Teşvik Belgesini haiz tüzel kişilerce bu maksatla iktisap edilen gayrimenkuller ve bu yerlerde inşa veya binaya ilave suretiyle meydana getirilen binalar için yapılan tescil, şerh ve terkinler, j) a, e ve f bentlerinde belirtilen şekilde iktisap olunan gayrimenkullerin herhangi bir şekilde başkalarına devir ve ferağı, k) (Ek : 4/ 12/ 1985- 3239/ 91 md.) Beden Terbiyesi Teşkilatına dahil derneklerin münhasıran sporla uğraşmak üzere kurulan anonim şirketlere sermaye olarak koydukları gayrimenkuller ile bu şirketlere devrettikleri gayrimenkullerle ilgili devir ve iktisap işlemleri .
l) (Ek : 30/ 7/ 2003- 4962/ 13 md.) 2985 sayılı Toplu Konut Kanununa 10.5.1990 tarihli ve 3645 sayılı
Kanunla eklenen ek 2 nci maddesi kapsamında kullandırılacak kredilerle ilgili ipotekler ile bu konutların hak sahipleri adına tapuya tescili .
m) (Ek : 14/ 7/ 2004- 5226/ 20 md.) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli taşınmaz kültür varlıklarının devir ve iktisabına ilişkin işlemler .
n) (Ek : 30/ 12/ 2004- 5281/ 9 md.; Değişik : 18/ 6/ 2017- 7033/ 8 md.) Organize sanayi bölgeleri, serbest
5 / 10bölgeler, endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri ve sanayi sitelerinde yer alan
gayrimenkullerin ifraz veya taksim veya birleştirme işlemleri, söz konusu bölgelerde bulunan arsaların tahsisi nedeniyle şerhi gerektiren işlemleri ile bu arsa ve üzerine inşa edilen binaların tahsis edilene devir ve tescili işlemleri ve cins değişikliği işlemleri .
o) (Ek : 21/ 2/ 2007- 5582/ 31 md.) Konut finansmanı kuruluşları ve ipotek finansmanı kuruluşları tarafından 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinde tanımlanan konut finansmanı kapsamında tesis olunacak ipotek işlemleri, p) (Ek : 21/ 2/ 2007- 5582/ 31 md.; Değişik : 15/ 7/ 2016- 6728/ 32 md.) 21/ 11/ 2012 tarihli ve 6361 sayılı
Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yapılan finansal kiralama işlemlerinde, kiralanan taşınmazın finansal kiralama sözleşmesinin süresi sonunda kiracıya devri .
r) (Ek : 21/ 2/ 2007- 5582/ 31 md.; Mülga : 4/ 6/ 2008- 5766/ 11 md.)
Yukarıda yer alan istisnalara ilave olarak özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümler saklıdır .” 6.3. “İşlemin yapılamıyacağı : ” başlıklı 127 nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz .” 6.4. “Memurların Sorumluluğu : ” başlıklı 128 nci maddesinde, “Gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar .” 6.5. Kanuna ekli ( 4) SAYILI TARİFE’nin (Değişik : 21/ 11/ 1980 – 2345/ 2 md.) “ Tapu ve
Kadastro işlemlerinden alınacak harçlar : I–Tapu İşlemleri : ” başlıklı bölümünün
“13. c) (Değişik : 18/ 2/ 2009- 5838/ 17 md.) (a) fıkrası dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde (her bir işlem için),” 7. 15/ 07/ 2018 Tarihinde yayınlanan 4 nolu Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve
Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin “Döner sermaye işletmesi” başlıklı 487 nci maddesinde, “…( 6) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri, köy tüzel kişileri ve kalkınma ajanslarının kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sayılan görevleriyle ilgili yapılacak tapu işlemlerinden ve veri paylaşımından döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez . Ayrıca tapu müdürlüklerince gerçekleştirilen her türlü terkin ve bedelsiz yol ve yeşil alan gibi yerlere terk işlemlerinden, Genel Müdürlük birimlerince sebebiyet verilmiş hataların düzeltilmesi işlemlerinden, tapu müdürlüklerince resen yapılan işlemlerden, aile konutu şerhi işlemlerinden ve kat irtifakından
6 / 10resen kat mülkiyetine geçiş işlemlerinden döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez . Veri
paylaşımına ilişkin protokol veya sözleşmelerde, döner sermaye hizmet bedellerinin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenebilir .” 8. 17.08.2013 tarihli ve 28738 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tapu Sicili Tüzüğünün 8.1. “İstem” başlıklı 16 ncı maddesinde, “( 1) Kanunlarda veya bu Tüzükte belirlenen istisnalar dışında, yazılı istem olmadıkça tapu sicili üzerinde işlem yapılamaz, …” 8.2. “Resmî senet düzenlenmesini gerektirmeyen işlemler” başlıklı 20 nci maddesinde, “( 1) Resmî senet düzenlenmesini gerektirmeyen işlemlerde aynî hakların tescili için; … f) İmar uygulamalarında; kesinleşmiş imar parselasyon planları, dağıtım cetvelleri ve gerekli diğer belgeler,… aranır .
8.3. “Kaydın değiştirilmesi” başlıklı 72 nci maddesinde, “( 1) Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır .” 8.4. “Ana veya yardımcı siciller üzerindeki düzeltmeler” başlıklı 74 üncü maddesinde, “( 1) Kütük, yevmiye defteri ve yardımcı sicillerde, belgelere aykırı basit yazım hatası yapıldığının tespit edilmesi hâlinde, müdür tarafından nedeni düzeltmeler sicilinde açıklanarak, re’sen düzeltme yapılır .
…( 4) Kütük, yevmiye defteri ve yardımcı sicillerde, belgelere aykırı tescil veya esaslı yazım hatasının düzeltilebilmesi için ilgililerin yazılı olurunun alınması gerekir . …” 9. 31.05.2016 tarihli ve 2016/ 2 ( 1770) sayılı Tapu Sicilinde Düzeltmelere İlişkin Usul Ve Esaslar
Hakkında Genelgenin “İşlemin mali yönü” başlıklı 8 inci maddesinde, “( 1) Tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilir .
( 2) Kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaz .
( 3) Tescile tabi kimlik bilgileri dışındaki kimlik bilgilerinin güncellenmesi ve eksikliklerin giderilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaz .” 10. 14/ 03/ 2009 tarih ve 27169 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 59 sayılı Harçlar Kanunu
Genel Tebliği “Tapu Sicil/Kadastro Müdürlüğü Tarafından Yapılacak İşlemler : ” başlığı altında,
7 / 10“492 sayılı Kanunun 127 nci maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların
tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlemin yapılamayacağı, 128 inci maddesinde de gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurların, harcın ödenmesinden mükellefler ile birlikte müteselsilen sorumlu olacakları hükme bağlanmıştır .
… Öte yandan, ( 4) sayılı tarifenin 13/c bendi kapsamındaki işlemlerde harç, her bir tashih ve tescil işlemi için ayrı ayrı maktu olarak tahsil edilecektir . …”
Düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönündeki önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran özetle, Kırşehir ’de bulunan çeşitli taşınmazlarında “ ” olarak geçmekte olan soyadının, “harç bedeli” ve “döner sermaye hizmet bedeli” alınmaksızın “ ” olarak düzeltilmesini talep etmektedir .
13. Tapu sicilinde herhangi bir dayanağı olmayan kayıtların veya hatalı tescillerin düzeltilmesi Türk
Medeni Kanunu (TMK) ve Tapu Sicil Tüzüğünde (Tüzük) açıklanmıştır . TMK’nın 1014 üncü maddesinde, bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi işleminin ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabileceği hüküm altına alınmış, Tüzüğün 72 inci maddesinde tapu sicilinde değişikliğin, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılacağı düzenlenmiştir . Tapu sicilinde yapılacak düzeltmeler, basit yazım hatalarının düzeltilmesi, üzerindeki belgelere aykırı tescil veya esaslı yazım hatasının düzeltilmesi ve kadastro tespitleri sırasında yapılan yanlışlıkların düzeltilmesi olmak üzere üçe ayrılmaktadır . Buna göre kütük, yevmiye defteri ve yardımcı sicillerde,” belgelere aykırı basit yazım hatası” yapıldığının tespit edilmesi hâlinde, müdür tarafından nedeni düzeltmeler sicilinde açıklanarak, re’sen düzeltme yapılabilmekteyken, kütük, yevmiye defteri ve yardımcı sicillerde, “belgelere aykırı tescil veya esaslı yazım hatası”nın düzeltilebilmesi için ise ilgililerin yazılı olurunun alınması yasal bir zorunluluktur .
14. Tapu ve kadastro işlemlerinden 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı ( 4) sayılı tarifede yazılı olanlar, tapu ve kadastro harçlarına tabi olup, harçtan müstesna tutulan işlemler, Kanunun 59 uncu maddesinde tek tek sayılmak suretiyle belirlenmiştir . Bu işlemler arasında “ilgililerin kusurları olmaksızın tapu ve kadastro idareleri tarafından yapılacak hataların tashihlerine” de yer verilmiş olup, ayrıca bu istisnalara ilave olarak özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir . Bahse konu Kanunun 127 nci maddesinde Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlemin yapılamayacağı belirtilmiş, 128 inci madde uyarınca da gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurların harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumlu oldukları
8 / 10düzenlenmiştir .
15. 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı ( 4) sayılı tarifenin “Tapu ve Kadastro işlemlerinden alınacak harçlar : I–Tapu İşlemleri : ” başlıklı bölümü ve 14/ 03/ 2009 tarih ve 27169 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 59 sayılı Harçlar Kanunu Genel Tebliği incelendiğinde ise, ( 4) sayılı tarifenin 13/c bendi kapsamındaki işlemlerde harcın, her bir tashih ve tescil işlemi için ayrı ayrı maktu olarak tahsil edileceğinin hüküm altına alındığı tespit edilmiştir . 2016/ 2 ( 1770) sayılı Tapu Sicilinde
Düzeltmelere İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Genelge incelendiğinde de, kadastro çalışmalarından kaynaklanan hataların düzeltilmesi ve tescile tabi kimlik bilgileri dışındaki kimlik bilgilerinin güncellenmesi ve eksikliklerin giderilmesi işlemlerinin tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedelinden müstesna tutulurken, tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesinden tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedelinin tahsil edileceğinin düzenlendiği görülmüştür .
16. Döner sermaye hizmet bedelinin muafiyetine ilişkin düzenlemeye 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin “Döner sermaye işletmesi” başlıklı 487 nci maddesinde yer verilmiş olup, ilgili maddenin incelenmesinden tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesine ilişkin işlemlerin muafiyet kapsamında yer almadığı tespit edilmiştir, nitekim yukarıda yer verilen 2016/ 2 ( 1770) sayılı Genelge hükümleri de bu yönde düzenlemeler içermektedir .
17. Başvuruya konu talep, yukarıda yer verilen ilgili mevzuatı ve dosyası kapsamında ele alınıp incelendiğinde, başvuranın 31/ 03/ 1993 tarihli 798 yevmiyeli işlemle satın aldığı taşınmazın iktisabına ilişkin resmi senette soyadının hüviyet cüzdanına uygun şekilde “ ” olarak yazılmış olduğu; Kırıkkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin Esas ve Karar sayılı 25/ 12/ 1995 tarihinde kesinleşmiş soyadı düzeltme ilamı gereğince başvuranın soyadının
“ ” olarak düzeltildiği; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve Tapu Sicili Tüzüğü hükümlerinde tapu müdürlüklerine mahkemece değiştirilen soyadını TAKBİS sisteminde ve tapu kayıtlarında re’sen değiştirme görev ve yetkisinin verilmediği; tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesi işleminin Türk Medeni Kanununun 1014. maddesi ve Tapu Sicili
Tüzüğünün 16. 72. ve 74. maddeleri uyarınca hak sahibinin talebine istinaden yapılabildiği; başvuruya konu işlemin 492 sayılı Harçlar Kanunu, 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 59 sayılı Harçlar Kanunu Genel Tebliği ve 2016/ 2 ( 1770) sayılı Genelge hükümleri uyarınca harç ve döner sermaye hizmet bedelinden müstesna tutulan işlemler arasında yer almadığı, söz konusu işlemden harç ve döner sermaye hizmet bedelinin tahsil edilmesinin yasal bir zorunluluk olduğu; 12/ 12/ 2016 tarihli zayiinden tapu senedi örneğinde başvurana soyadı tashihi yapılmış gibi ( ) sehven tapu senedi örneğinin verilmiş olmasının TAKBİS’te yapılan TC kimlik numarası güncelleme işleminden kaynaklandığı; 21/ 11/ 2017 tarih ve yevmiyeli işlemle taşınmazın imar uygulamasına tabi tutularak ifrazen oluşan yeni parsellerde başvuranın soyadının
“ ” olarak yer almasının Tapu Sicili Tüzüğünün 20. maddesi gereği olduğu, tapu müdürlüklerine imar uygulamasının tescili esnasında tapu kütüğüne tescile tabi kimlik bilgilerinin düzeltilmesi yetkisinin verilmediği ayrıca somut olayda tapu idaresi tarafından hata yapıldığına ilişkin bilgi ve belge de tespit edilemediğinden şikâyetin reddi gerektiği kanaati ve sonucuna ulaşılmıştır .
9 / 10B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “bilgi edinme hakkı”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, idarenin başvuranın talebinin reddine ilişkin işleminin de “kanunilik” ilkesine uygun olduğu tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, başvurana ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi