Taraf teşkilinin sağlanmadan yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edilmesi hukuka aykırı mıdır (Yargıtay)

7. Hukuk Dairesi         2024/412 E.  ,  2024/5291 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/169 E., 2023/1508 K.
YARGILAMANIN YENİLENMESİNİ
TALEP EDEN : Konya Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü vekili Avukat …
DAVACILAR : … vd. vekili Avukat …, … vekilleri Avukat …, … vd.
DAVA TARİHİ : 21.02.2018
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Hadim Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/28 E., 2018/474 K.

Yargılamanın yenilenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı … vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Yargılamanın yenilenmesini isteyen vekili; 482 ada 2, 27621 ada 2 ve 27555 ada 5 parsel sayılı ve tarla vasıflı tarım arazilerinin Hadim Asliye Hukuk Mahkemesi 2017/44 Esas ve 2017/46 Karar sayılı hükmü ile Mümün Karar adına kayıtlı iken, dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı biçimde, kanun hükümlerini dolanmak maksadıyla muvazaalı olarak 6100 sayılı Kanun’un 375/1-h hilafına hileli davranışlarla diğer davalılar adına hükmen tescilinin sağlandığını belirterek, anılan hükmün iptali ile taşınmazların eski malik üzerine tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Yargılamanın yenilenmesi istemine konu hükmün bir kısım davacıları cevap dilekçesinde; yargılamanın yenilenmesini isteyen tarafın aktif dava ehliyeti bulunmadığını, yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin oluşmadığını, davanın hukuki dayanağının bulunmadığını, davanın mülkiyet hakkı ve sözleşme özgürlüğüne aykırı olduğunu ifade ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulüne, Hadim Asliye Hukuk Mahkemesin 2017/44 Esas ve 2017/46 Karar sayılı hükmünün iptaline, 27261 ada 2 parsel sayılı taşınmazda 3/10 pay ile 27555 ada 5 ve 482 ada 4 parsel sayılı taşınmazın eski malik … adına yeniden tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamasının yenilenmesi istemine konu hükmün davacılarından … vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Yargılamanın yenilenmesi istemine konu hükmün davacılarından … vekili istinaf dilekçesinde; yargılamanın yenilenmesini isteyen idarenin davanın tarafı olmadığınından yargılamanın yenilenmesini istemesinin mümkün olmadığını, davanın hukuki dayanağının bulunmadığını, dava konusu taşınmazın iyi niyetli üçüncü kişiler adına kayıtlı olduğunu, bu kişilerin yokluğunda karar verildiğini ifade ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların 5403 sayılı Kanun uyarınca ifrazlarının mümkün olmadığı, davalı …’nın kabul beyanına itibar edilemeyeceği, kamu düzenine aykırılık hallerinde mülkiyet hakkının kısıtlanabileceği, sözleşme özgürlüğü ve mülkiyet hakkının varlığı gerekçesiyle taşınmazda serbestçe tasarruf edilemeyeceği, Hadim Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/44 Esas ve 2017/46 Karar sayılı davasında verilen kabul kararının doğru olmadığı, kamu düzenine aykırı karara karşı Konya Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün yargılamanın yenilenmesini talep edebileceği, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın yenilenmesi istemine konu hükmün davacılarından … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Yargılamanın yenilenmesi istemine konu hükmün davacılarından … vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdükleri sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 36 ncı maddesi,

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 27, 374 üncü ve devamı maddeleri,

3. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun (5403 sayılı Kanun) 8 inci maddesi.

3. Değerlendirme
Hukuki dinlenilme hakkı, Anayasa’nın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur.

6100 sayılı Kanun’un “Hukuki dinlenilme hakkı” başlıklı 27 nci maddesi uyarınca da davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir. Tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir.

Öte yandan; taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup re’sen yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir.

Somut olayda; dosya içeriğinden, yargılamanın yenilenmesi istemine konu davada, dava konusu taşınmazların kaydına 23.03.2017 tarihinde ihtiyati tedbir şerhi konulduğu, 11.04.2017 tarihinde verilen kararla ihtiyati tedbir şerhinin terkin edildiği ve 17.05.2017 tarihinde kararın kesinleştirildiği, daha sonra adlarına tescil kararı verilen kişilerin bir kısmının hisselerini üçüncü kişilere devrettikleri ancak bu kişilerin davada taraf olarak yer almadıkları anlaşılmaktadır. Bu durumda Mahkemece, dava konusu taşınmazların güncel kayıtları getirtilerek, yargılamanın yenilenmesini isteyen idarenin istemine konu hisseler yönünden tapu kayıt maliklerinin, hayatta değiller ise mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya dahil edilmesi, taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, taraf teşkili sağlanmaksızın ve 6100 sayılı Kanun’un 27 nci maddesi uyarınca hukuki dinlenme hakkı ihlal edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Yargılamanın yenilenmesi istemine konu hükmün davacılarından … vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.