Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Trabzon ilindeki tarihi Cephanelik Binası’nın çevresinde gerçekleştirilen yapılaşmanın, binanın mekânsal görüntüsüne zarar verdiği iddiasıyla yapılmıştır. Şikayetçi, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından binanın turizm amaçlı kullanılmak üzere bir firmaya ihale edildiğini, ardından bu firmanın çevresinde yeni bir otel ve lokanta projesi geliştirdiğini belirtmiştir. Projenin, bölgenin imar planında “Park alanı” olarak görünmesi nedeniyle reddedilmesine rağmen, park alanının “Rekreasyon alanı”na dönüştürülmesiyle projenin önü açılmıştır. Şikayetçi, bu süreçte hukuksuzluklar olduğunu ve yapılaşmanın durdurulmasını talep etmiştir.

İlgili idareler, yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu savunmuşlardır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Cephanelik Binası’nın herhangi bir sit alanında bulunmadığını ve mülkiyetinin hazineye ait olduğunu ifade etmiştir. Trabzon Büyükşehir Belediyesi ve Ortahisar Belediyesi de, yapılan imar planı değişikliklerinin uygun olduğunu belirtmişlerdir. Ancak, bilirkişi raporunda, yeni yapıların tarihi binanın görünümünü bozacak şekilde inşa edildiği ve imar süreçlerinde hukuka aykırılıklar bulunduğu tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili idarelere, bilirkişi raporundaki hususları dikkate alarak gerekli işlemleri yapmaları konusunda tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiye, idarelerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi ve tarihi yapının korunması açısından önem taşımaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 15946-15946 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.

BAŞVURU NO : 2018/7660 2018/ 7660

KARAR TARİHİ : 21/09/2018 |tarih|

TAVSİYE KARARI .

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : 1- Kültür ve Turizm Bakanlığı 2- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 3- Trabzon Büyükşehir Belediye

Başkanlığı 4- Ortahisar Belediye Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Trabzon ilindeki tarihi Cephanelik

Binası’nın bulunduğu parseldeki yapılaşmanın, tarihi binanın mekânsal görüntüsüne zarar verdiği iddiası ile yapılaşmaya zemin hazırlayanlar hakkında yasal işlem yapılması ve yapılaşmanın durdurulması talebi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 05/06/2018 5.6.2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikayetçi, Trabzon ili mevkiinde bulunan ve eski adıyla ‘ Kulesi’ veya ‘ Kulesi’ olarak adlandırılan Cephanelik Binası’nın, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm tesisi olarak kullanılmak üzere 49 yıllığına bir firmaya ihale edildiğini, işletici firmanın Cephanelik Binası çevresinde yeni bir otel ve lokanta projesi hazırlayarak Trabzon Büyükşehir Belediyesine müracaat ettiğini, bölgenin imar planında ‘Park alanı’ olarak görünmesi nedeniyle bu müracaata olumlu cevap verilmediğini, bunun üzerine bölgenin park alanından çıkarılarak ‘Rekreasyon alanı’na

1 / 26çevrilmesi suretiyle projenin önünün açıldığını, daha sonra projenin Trabzon Kültür ve Tabiat

Varlıklarını Koruma Kurulunun (TKVKBK) onayına sunulduğunu, projenin onaylanmasından sonra

Ortahisar Belediye Meclisinde görüşülerek kabul edildiğini, öncesinde proje ‘Yer Altına 36 Odalı

Turistik Otel ve Restoran Projesi’ olarak sunulmasına rağmen söz konusu yapının yer üstüne olacak şekilde tarihi binanın görüntüsünü bozacak şekilde bitişiğine yapıldığını, söz konusu yerle ilgili olarak ruhsatlandırma ve Kurul’daki onaylanma süreçlerinde hukuksuzluk olduğunu iddia ederek, konunun incelenmesini ve tarihi binanın mekânsal görüntüsüne zarar verenler ile yapılaşmaya zemin hazırlayanlar hakkında yasal işlem yapılarak söz konusu yerdeki yapılaşmanın bir an önce durdurulmasını talep etmektedir .

II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları Müzeler Genel Müdürlüğünün 19/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Trabzon İli, İlçesi, Mahallesi, ada, parseldeki Cephanelik

Binası’nın herhangi bir sit alanı içinde bulunmadığı, söz konusu Binanın mülkiyetinin hazineye ait olduğu, bu Binanın Trabzon Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 13/ 11/ 2008 gün ve sayılı yazısı ile Tic . AŞ. adına 49 yıllığına turizm amaçlı kullanılmak üzere kiralanmasının ilgili İdarece uygun görüldüğü, 2.2. Söz konusu gayrimenkulün, Trabzon il merkezinde Eski Eserler ve Müzeler Genel

Müdürlüğünce yapılan çalışmaya istinaden Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 14/ 12/ 1974 gün ve sayılı kararı ile “Cephanelik” olarak tescil edildiği, Trabzon il merkezinde tescilli yapıların yeniden değerlendirilmesine ilişkin Taşınmaz Kültür ve Tabiat

Varlıkları Yüksek Kurulunun (TKVYK) 04/ 09/ 1985 gün ve sayılı kararı ile “Cephanelik” olarak tescil kaydının devamına karar verildiği, 2.3. Söz konusu yapının, 2863 sayılı Kanunun 7 nci maddesine göre tescil edildiği ve aynı Kanunun 8 inci maddesinden alınan yetki uyarınca Koruma

Bölge Kurulunca yapı ve parseli için karar aldığı, 2.4. TKVKBK değişik tarihlerde söz konusu yerle ilgili olarak bazı hususları karar bağladığı, bu kapsamda adı geçen Kurulun; 2 2.4.1. 24/ 07/ 1990 gün ve 804 sayılı kararında “… cephanelik binası arazisinin 1522,5 m ’lik 2 kısmının hava tabakası kullanım için üzerinde irtifak hakkı tesisi ile 20m ‘lik kısmının pilon yeri olarak kullanımı için mülkiyetin TEK Genel Müdürlüğü’ne devredilmesinin uygun olduğuna ve söz konusu parselin park ve yeşil alan olarak kalması ve cephanelik binasının restore edilerek turistik amaç doğrultusunda kullanılması koşulu ile Belediyeye tahsisinde Kurulumuzca sakınca olmadığına karar verildi .”, 2.4.2. Cephanelik Binası’nın onarımına ait sunulan projenin (restoran işlevli) onaylanması talebini içeren ilgilisinin 28/ 04/ 1999 tarihli talebi gereği aldığı 25/ 06/ 1999 gün ve sayılı kararında; “…

hazine mülkiyetinde olup, kişiye kiralanan … cephanelik binasının koruma grubunun I olarak belirlenmesine, sunulan restorasyon projesinin onaylanmasına, uygulamanın onaylanan

2 / 26restorasyon projesi doğrultusunda yapılabileceğine karar verildi .”,

2.4.3. Cephanelik Binası’na ilişkin sunulan tadilat projesi (restoran işlevli) ile aynı parselde yer alan

Cephanelik Binası’nın güneyindeki temel kalıntıları bulunan binaya ilişkin sunulan projenin değerlendirilmesi talebine ilişkin ilgilisinin 15/ 09/ 2000 gün ile 12/ 07/ 2000 günlü başvuruları doğrultusunda aldığı 12/ 10/ 2000 gün ve sayılı kararında; “… cephanelik binasına ait sunulan tadilat projesi ile aynı parselde yer alan cephanelik binasının güneyindeki temel kalıntıları bulunan binaya ait sunulan projenin onaylanmasına karar verildi .”, 2.4.4. Cephanelik Binası’nın koruma alanının genişletilmesi talebinin yerinde incelemesi sonucu aldığı 26/ 03/ 2010 gün ve sayılı kararında; “… cephanelik binasının coğrafi ve doğal karakter olarak alan bütünlüğü göstermesi nedeniyle koruma alanının ekte dağıtılan haritada gösterildiği şekliyle genişletilmesine karar verildi .”, 2.4.5. Cephanelik Binası’na ilişkin sunulan tadilat projesinin (restoran işlevli) değerlendirilmesi talebine ilişkin Trabzon Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/ 02/ 2013 gün ve sayılı yazısı ve ilgilisinin 19/ 02/ 2013 tarihli başvurusu gereği aldığı 27/ 02/ 2013 gün ve sayılı kararında; “… sunulan tadilat projesi, mimari çizim teknikleri ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını

Koruma Yüksek Kurulunun 05/ 11/ 1999 tarih ve 660 sayılı ilke kararı doğrultusunda hazırlanmadığından reddine, tescilli taşınmazın çevresinde yapılan izinsiz uygulamaların kaldırılmasına karar verildi .”, 2.4.6. Cephanelik Binası’na ilişkin sunulan rölöve, restitüsyon ve restorasyon (restoran işlevli)

projelerinin değerlendirilmesi talebine ilişkin müellif mimarın 09/ 04/ 2013 tarihli ve Trabzon

Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 12/ 04/ 2013 gün ve sayılı yazısı gereği aldığı 15/ 04/ 2013 gün ve sayılı kararında; ” … cephanelik binasına ilişkin sunulan rölöve ve restitüsyon projelerinin uygun olduğuna, restorasyon projesinin de düzeltilerek onaylanmasına, uygulamanın düzeltilerek onaylanan projesi doğrultusunda müellif mimar denetiminde yapılmasına; proje müellifi tarafından uygulamanın onaylanan proje doğrultusunda bitirildiğine dair hazırlanacak rapor ve belgelerin kurul müdürlüğüne, uygulama bittikten müellif mimarın isminin yazıldığı tabelanın yapının uygun bir yerine asılması gerektiğine, ayrıca cephanelik binasının çevresinde yer alan izinsiz uygulamalara ilişkin 27/ 02/ 2013 gün ve sayı kararımızın geçerli olduğuna karar verildi .”, 2.4.7. Cephanelik Binası’na yönelik hazırlanan restorasyon projesi (otel işlevli), mimari proje (restoran işlevli) ve Ortahisar Belediyesinin Plan Hükümlerinin 4.1.6. maddesinin değerlendirilmesi talebine ilişkin Ortahisar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 28/ 12/ 2015 gün ve sayılı yazısı gereği aldığı 20/ 01/ 2016 gün ve sayılı kararında; “… I . derece Anıtsal yapılara yönelik belediyesince hazırlanan plan hükümlerinin 4.1.6. maddesinin tüm tescilli anıtsal yapıların korunma alanlarında tarihi ve kültürel dokunun bozulmasına sebebiyet verebilecek olması nedeniyle uygun olmadığına, bu uygulamalara yönelik münferit plan tadilatı tekliflerinin (sadece konu olan parsele özel plan tadil teklifi) ayrıca kurulumuza sunulması gerektiğine, bu kapsamda … cephanelik binasına yönelik hazırlanan restorasyon projesi ve mimari projelerin plan tadilatı teklifinin kurulumuzca değerlendirildikten sonra yeniden görüşülebileceğine karar verildi .”,

3 / 262.4.8. 20/ 01/ 2016 gün ve sayılı kararına karşı ilgilisinin Yüksek Kurula yaptığı itiraz sonucu

Yüksek Kurulun 07/ 04/ 2016 gün ve sayılı kararında; “… cephanelik binasının bulunduğu …

parsele ilişkin itirazın ilgili mevzuatlar kapsamında Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge

Kurulunca yeniden değerlendirilmesine karar verildi .”, 2.4.9. Cephanelik Binası’na ait revize restorasyon projesi (otel işlevli) ve kuzeydoğusunda araziye gömülü restoran işlevli avan projelerin değerlendirilmesi talebine ilişkin Ortahisar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/ 05/ 2016 gün ve sayılı yazısı gereği aldığı 25/ 05/ 2016 gün ve sayılı kararında ; ” …. otel işlevli revize restorasyon projesi ve kuzeydoğusunda araziye gömülü restoran işlevli avan projelerin prensipte uygun olduğuna, ilgili Belediyesince gerekli işlemlerin yapılmasından sonra hazırlanacak uygulama projelerin kurulumuza sunulmasına karar verildi .”, 2.4.10. Cephanelik Binası’nın satışının yerinde incelenmesi ve parsele ilişkin 1/ 5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin talebinin değerlendirilmesine ilişkin Trabzon Büyükşehir Belediye

Başkanlığının 26/ 09/ 2016 gün ve sayılı yazısı gereği aldığı 26/ 10/ 2016 gün ve sayılı kararında; ” … Cephanelik Binasının 1/ 5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği talebinin uygun olduğuna, düzeltilerek onaylanan nazım planı doğrultusunda hazırlanacak 1/ 1000 ölçekli uygulama imar planının Kurulumuza iletilmesi gerektiğine, … cephanelik binasının I . derece anıt eser olması nedeni ile kamu yararı önünde bulundurularak satışının uygun olmadığına karar verildi .” , 2.4.11. Cephanelik Binası’nın bulunduğu alan ile ilgili 1/ 5.000 ölçekli nazım imar planı dikkate alınarak hazırlanan 1/ 1.000 ölçekli uygulama imar planına göre park alanının rekreasyon alanı olarak düzenlenmesi talebine ilişkin Trabzon Ortahisar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/ 01/ 2017 gün ve sayılı yazısı gereği aldığı 27/ 01/ 2017 gün ve sayılı kararında; ” …

Cephanelik Binasının bulunduğu alan ile ilgili hazırlanan 1/ 1000 ölçekli uygulama imar planının düzeltilerek uygun olduğuna, uygulamanın dağıtımı yapılan plan doğrultusunda yapılmasına karar verildi” , 2.4.12. Cephanelik Binası’nın otel olarak işlevlendirildiği revize restorasyon projesi ile aynı parselde restoran işlevli yeni yapıya ilişkin sunulan projenin değerlendirilmesi talebini içeren Ortahisar

Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 15/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı gereği aldığı 22/ 02/ 2017 gün ve sayılı kararında; “… tescilli taşınmaza ilişkin sunulan revize restorasyon projesinin işlevine yönelik mimari çizim, tesisat, aydınlatma, havalandırma sistemlerine ilişkin detayların olmaması nedeniyle reddine, restoran işlevli yeni yapılanmaya ilişkin sunulan projenin kurulumuzun 25/ 05/ 2016 gün ve sayılı kararı ile prensipte uygun bulunan proje göre arazi yapısı ve cephelerinin dikkate alınmadan hazırlanması nedeniyle reddine , tescilli taşınmaz ve arazi topoğrafyasına ilişkin detay ve üç boyutlu görsellerin arazi kullanımı, yeni yapılanmanın yapım şekli, raporlar ile birlikte ve çevre düzeni projelerinin detaylı hazırlanarak sunulması durumunda konunun tekrar değerlendirilebileceğine karar verildi .”, 2.4.13. Cephanelik Binası’nın otel olarak işlevlendirildiği revize restorasyon projesi ile aynı parsel

4 / 26restoran işlevli yeni yapıya ilişkin sunulan projenin değerlendirilmesi talebine ilişkin Ortahisar

Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 22/ 03/ 2017 gün ve sayılı yazısı gereği aldığı 29/ 03/ 2017 gün ve sayılı kararında; “ … tescilli taşınmaza ilişkin sunulan revize restorasyon projesinin 2863 sayılı Yasa kapsamında uygun olduğuna, uygulamanın onaylanan proje doğrultusunda müellif mimar denetiminde yapılmasına, uygulama bittikten sonra proje müellifi tarafından uygulamanın onaylanan projesi doğrultusunda bitirildiğine dair hazırlanacak rapor ve fotoğrafların Kurul Müdürlüğüne iletilmesine, aynı parselde restoran işlevli yeni yapılaşmaya ilişkin projenin düzeltilerek onaylanmasına, uygulamanın düzeltilerek onaylanan projesi doğrultusunda bitirildiğine dair hazırlanacak rapor ve fotoğrafların Kurul Müdürlüğüne iletilmesine, aynı parselde restoran işlevli yeni yapılaşmaya ilişkin projenin düzeltilerek onaylanan projesi doğrultusunda yapılması gerektiğine karar verildi .”, 2.4.14. Cephanelik Binası’na ilişkin sunulan revize restorasyon projesinin değerlendirilmesi talebine ilişkin Ortahisar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 16/ 05/ 2017 gün ve sayılı yazısı gereği alınan 24/ 05/ 2017 gün ve sayılı kararında; ” … tescilli taşınmaza ilişkin sunulan revize restorasyon projesinin 2863 sayılı Yasa kapsamında uygun olduğuna, uygulama bittikten sonra proje müellifi tarafından uygulamanın onaylanan projesi doğrultusunda bitirildiğine dair hazırlanacak rapor ve fotoğrafların Kurul Müdürlüğüne iletilmesine karar verildi .”, 2.4.15. Cephanelik ek binasının proje doğrultusunda yapılıp yapılmadığına ilişkin Müdürlük uzmanlarınca yerinde yapılan incelemeye ilişkin aldığı 21/ 02/ 2018 gün ve sayılı kararında;

“… parseldeki derece anıtsal cephanelik ek binasında projesinden farklı uygulamaların kaldırılması ve onaylı projesi doğrultusunda uygulamanın yapılmasına karar verildi .” hususlarına yer verildiği, 2.5. Adı geçen Kurulun, 21/ 02/ 2018 tarihli Kararı sonrasında, Ortahisar Belediye Başkanlığının 05/ 03/ 2018 gün ve sayılı ve 19/ 03/ 2018 gün ve sayılı yazılarıyla inşai faaliyetin projesine uygun devam ettirilmesi hususunda ilgilisine bilgi iletildiği, söz konusu yapı için projesine uygun tamamlanıp yapı kullanma izin belgesi talebi olmaması nedeniyle Müdürlükleri uzmanlarınca alanda tekrar bir inceleme yapılmadığı, 2.6. Parsele ait alınmış olan kararların; ilgili mevzuatlar, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yaran açısından uygun olup olmadığı konularının, seçilmiş kurul üyeleri tarafından bilimsel bakış açısı ile değerlendirildiği ve yeni yapılaşmaya ilişkin verilen iznin cephanelik işleviyle bütünleyici olarak alındığı açıklamalarında bulunmuştur .

3. Milli Emlak Genel Müdürlüğünün cevabi yazısı; 3.1. Kurumumuzun 22/ 06/ 2018 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebine ilişkin yazısına, adı geçen İdare tarafından karar tarihi itibariyle herhangi bir cevap verilmemiştir .

4. Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığının 27/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;

5 / 264.1. İşletmecisi tarafından, Turizme yönelik faaliyetlerle kentlilere hizmet veren tarihi tescilli

Cephanelik Binası’nın bulunduğu alanın mevcut kullanım durumu dikkate alınarak daha işlevsel hale getirilmesi için hazırlanan plan ve projelerin onay için ilgili kurumlara sunulduğu, 4.2. Ortahisar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/ 05/ 2016 tarih ve sayılı yazısı ile

Cephanelik Binası’na yönelik hazırlanan otel işlevli revize restorasyon ve kuzeydoğusunda araziye gömülü restoran işlevli avan projeleri, TKVKBK’nin 25/ 05/ 2016 tarih ve sayılı kararı ile prensipte uygun görüldüğü, ancak belediyesince gerekli planlama ve projelendirme çalışmalarının yapılması ve uygulamaya yönelik projelerin sunulmasına karar verildiği, 4.4. Mülkiyeti Hazine’ye ait olan Tic . AŞ.’ye kiralanan yaklaşık 3 hektar alan ile ilgili yapılaşma koşulları 0.05, yüksekliği 2 kat olan 1/ 5.000 nazım imar planı değişikliğinin 13/ 06/ 2016 tarihinde İdarelerine iletildiği, 4.5. Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğüne 29/ 06/ 2016 tarih ve sayılı yazılarıyla konuyla görüş sorulduğu, adı geçen İdarenin 30/ 06/ 2016 tarih ve sayılı yazısıyla konuyla ilgili olumlu görüş bildirdiği, 4.6. Büyükşehir Belediye Meclisinin 23/ 09/ 2016 tarih ve sayılı kararıyla, ilgili alanda rekreasyon alanının turizme olumlu katkılar yapacağı gerekçesiyle öneri kararı alındığı, 4.7. Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/ 09/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ile iletilen raporda yapılan incelemelerde tadilatın mevzuatlar kapsamında bir aykırılık tespit edilmediği, 4.8. TKVKBK’nin 26/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı kararıyla 1/ 5.000’lik planların uygun olduğuna, 1/ 1.000’lik planların Kurula iletilmesine karar verildiği, 4.9. Ortahisar Belediye Meclisinin 07/ 12/ 2016 tarih ve sayılı kararıyla, 1/ 1.000 uygulama imar planı öneri kararı alındığı, Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/ 01/ 2017 tarih ve sayılı kararıyla 1/ 1.000’lik öneri kararının onaylandığı, 4.10. TKVKBK’nin 29/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı kararıyla, müellifince hazırlanan Cephanelik

Binası’na yönelik hazırlanan otel işlevli revize proje ve kuzey doğusunda araziye gömülü restoran işlevli yeni yapılaşmaya ilişkin projenin düzeltilerek onaylandığı ve sonrasında söz konusu yerin

Ortahisar Belediyesince ruhsatlandırıldığı, 4.11. Cephanelik Binası’na ilişkin olarak yukarıda anlatılan planlama süreçlerinin tamamının ilgili mevzuatlar ile kurum ve kuruluş görüşleri doğrultusunda gerçekleştirildiği, 4.12. Restore edilen ve turizm yapısı olarak kullanılan binanın son yıllarda barındırdığı fonksiyonlarla kent turizmine olumlu katkılar yaptığı ve kentin prestijli mekânlarından biri olma noktasına geldiği hususlarına yer vermiştir .

6 / 265. Ortahisar Belediye Başkanlığının 03/ 08/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde

özetle; 5.1. Tarihi Cephanelik Binası parselinin tahsis kararının turizm amaçlı olarak kullanımına verilmesi bu nedenle park ve ağaçlandırılacak alan olan alanın turizm amaçlı kullanılabilmesi için işleten firmanın imar planı teklifinin değerlendirildiği, 5.2. Söz konusu yerde tescilli binada işlev değişikliğiyle, otel ve ilave inşaat ile restoran yapılmasına izin verildiği, bu kapsamda ilgilisinden mimari, statik, tesisat, elektrik projeleri, harita aplikasyon dosyası, jeoloji-jeofizik rapor ile ilgili belgelerin istenildiği, yapılacak olan yapıların tarihi binanın mekânsal görüntüsüne zarar verilip verilmeyeceği hususunda İdarelerince araştırma yapılmadığı, ilgilisi olması nedeniyle hazırlanan avan projelerin TKVKBK’nin onayına tabi tutulduğu, 5.3. Söz konusu alanla ilgili olarak; 5.3.1. Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin 23/ 09/ 2016 tarih ve sayılı kararıyla, 1/ 5.000 ölçekli nazım imar planının onaylandığı, 5.3.2. Ortahisar Belediye Meclisinin 07/ 12/ 2016 tarih ve sayılı kararıyla, 1/ 1.000 ölçekli uygulama imar planının onaylandığı, 5.3.3. Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/ 01/ 2017 tarih ve sayılı kararıyla, 1/ 1.000 ölçekli uygulama imar planının düzeltilerek onaylandığı, 5.3.4. İmar planı değişikliğine askı sürecinde yapılan itirazın Ortahisar Belediye Meclisinin 04/ 04/ 2017 tarih ve sayılı kararıyla uygun görülmediği, 5.3.5. Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin 15/ 07/ 2017 tarih ve sayılı kararıyla, itirazın reddedilerek plan kesinleştiği, 5.4. Yer altında 36 odalı Turistik Otel ve Restoran Projesine ilişkin resmi olarak herhangi bir ruhsat başvurusu yapılmadığı, Koruma Kuruluna sadece yer altında bulunan restoran projesi sunulduğu, 5.5. Tarihi yapıların olduğu alanlarda ilgilisi olması nedeniyle TKVKBK tarafından onaylanan imar planı ve projeleri doğrultusunda işlem yapıldığı, 5.6. Söz konusu yere ilişin imar planı değişiklerinin, konuya ilişkin meclis kararlarının ve

Belediyeleri İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından verilen 27/ 07/ 2017 tarih ve sayılı yapı ruhsatı işleminin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle, TMMOB Şehir Plancıları Odası tarafından Trabzon İdare Mahkemesine sayılı dosya kapsamında dava açıldığı hususları belirtilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

7 / 266. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “XI. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması”

başlıklı 63 üncü maddesinde ; “Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar , bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alır . Bu varlıklar ve değerlerden özel mülkiyet konusu olanlara getirilecek sınırlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve tanınacak muafiyetler kanunla düzenlenir .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet

Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir . … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” , 8. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun, “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “a) Tanımlar : ( 1) “Kültür varlıkları”; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır . … ( 5) “Korunma alanı”; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alandır… .”, “Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları” başlıklı 6 ncı maddesinde; “ Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır : a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar , b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar, … Kaya mezarlıkları, … kale, hisar, burç, sur, tarihi kışla, tabya ve isihkamlar ile bunlarda bulunan sabit silahlar; … ve benzeri taşınmazlar; taşınmaz kültür varlığı örneklerindendir .”, “Tespit ve tescil” başlıklı 7 nci maddesinde; “Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm

Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır . Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır . Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir .

Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunur . … Tescil kararları, tescil olunan taşınmazın kadastral bilgileri ile birlikte, tapu siciline şerh düşülmek üzere ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir .”, “Korunma alanı ile ilgili karar alma yetkisi” başlıklı 8 inci maddesinde; “ Yedinci maddeye göre tescil edilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapılamayacağı konusunda karar alma yetkisi Koruma Kurullarına aittir . … Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır . …”, “İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı” başlıklı 9 uncu maddesinde; “ Koruma Yüksek

Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez .

Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler

8 / 26inşaî ve fizikî müdahale sayılır .”, “Yetki ve yöntem” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Her kimin

mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve bunların her türlü denetimini yapmak veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir .”, “Ruhsatsız yapı yasağı” başlıklı 16 ncı maddesinde; “Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmak yasaktır .

Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile, koruma amaçlı imar planlarında, plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır .”, “Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ile Koruma Bölge Kurulları” başlıklı 51 inci maddesinde; “Yurtiçinde bulunan ve bu Kanun kapsamına giren korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili hizmetlerin bilimsel esaslara göre yürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlığa bağlı “Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu” ile Bakanlıkça belirlenecek bölgelerde

“Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları” kurulur . …”, “Cezalar” başlıklı 51 inci maddesinde; “Tescil edilen sit alanları ve korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanlarının bu Kanuna göre tebliğ veya ilan edilmiş olmasına rağmen yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına veya her ne suretle olursa olsun zarar görmesine kasten sebebiyet verenler ile izin alınmaksızın inşaî ve fiziki müdahale yapanlar veya yaptıranlar, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır . Bu Kanuna aykırı olarak yıkma veya imar izni verenler, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır .”, 9. 3194 sayılı İmar Kanununun ‘Tanımlar ’ başlıklı 5 inci maddesinde; “… Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır . Uygulama İmar

Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır . …”, ‘Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması’ başlıklı 8 inci maddesinde; “ … b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir . Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır . Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir . Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir . Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar . … Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir . … g) Bakanlık; ilgili idareler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan mekânsal planlamaya, harita ve parselasyona, etüt ve projelendirmeye, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlemeye, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemler ile yapı malzemelerini; denetlemeye, aykırılıklar hakkında işlem tesis etmeye, aykırılıkları gidererek

9 / 26mevzuata uygun hale getirmeye yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya, yapı tatil tutanağı

tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım kararı almaya ve yıkımı gerçekleştirmeye, ilgililer hakkında idari yaptırım kararı vermeye yetkilidir . …”, ‘Yapı ruhsatiyesi’ başlıklı 21 inci maddesinde; “Bu

Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden ( ….) ( 1) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir . …”, ‘Yapı kullanma izni’ başlıklı 30 uncu maddesinde; “Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik ( …) bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir . Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir . …”, ‘Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar ’ başlıklı 32 nci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce ( …) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir .

Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur . Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır . Bu tebligatın bir nüshasıda muhtara bırakılır . Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister . Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir . Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir .”, ‘İdari müeyyideler ’ başlıklı 42 nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır . Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır : …”, 10. 5216 Büyükşehir Belediyesi Kanununun; ‘Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları’ başlıklı 7 nci maddesinde ; “… b) Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye (…) sınırları içinde 1/ 5.000 ile 1/ 25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak . … o) Kültür ve tabiat varlıkları ile

10 / 26tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını

sağlamak, bu amaçla bakım ve onarımını yapmak, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa etmek . …”, ‘Büyükşehir belediyesinin imar denetim yetkisi ’ başlıklı 11 inci maddesinde; “ Büyükşehir belediyesi, ilçe belediyelerinin imar uygulamalarını denetlemeye yetkilidir . Denetim yetkisi, konu ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeyi, incelemeyi ve gerektiğinde bunların örneklerini almayı içerir . Bu amaçla istenecek her türlü bilgi ve belgeler en geç onbeş gün içinde verilir . İmar uygulamalarının denetiminde kamu kurum ve kuruluşlarından, üniversiteler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından yararlanılabilir . … Büyükşehir belediyesi tarafından belirlenen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, gerekli işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirilir . …”, ‘Meclis kararlarının kesinleşmesi’ başlıklı 14 üncü maddesinde; “ …Büyükşehir kapsamındaki ilçe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar plânına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına gönderilir . Üç ay içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır . …”, 11. (Mülga) 02/ 11/ 1985 tarih ve 18916 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı

Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde; “Proje hazırlanması, yapı ruhsatı ve arazi düzenlemesine ilişkin uygulamalar bu Yönetmelik ile Bakanlıkça çıkarılan diğer imara ilişkin yönetmeliklerde yer alan tanımlara göre gerçekleştirilir . Bu Yönetmeliklerde yer alan genel hükümler, tanımlar ve ruhsata ilişkin hükümler, planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemez . Bu Yönetmeliğin ve ilgili idarelerin Kanuna ve diğer mevzuata göre çıkaracakları imar yönetmeliklerinin diğer hükümleri ise uygulama imar planında aksine bir açıklama bulunmadığı takdirde uygulanır . …”, 14 üncü maddesinde; “… ac) Piknik ve eğlence (rekreasyon) alanları : Kentin açık ve yeşil alan ihtiyacı başta olmak üzere, kent içinde ve çevresinde günü birlik kullanıma yönelik ve imar planı kararı ile belirlenmiş; eğlence, dinlenme, piknik ihtiyaçlarının karşılanabileceği lokanta, gazino, kahvehane, çay bahçesi, büfe, otopark gibi kullanımlar ile, tenis, yüzme, mini golf, otokros gibi her tür sportif faaliyetlerin yer alabileceği alanlardır . Bu alanda yapılacak yapıların emsali ( 0,05) i, kat adedi 2`yi, asma katlı yapılarda ( 9.30)

m.yi, asma katsız yapılarda ( 8,30) m.yi geçemez . …”, 12. 03/ 07/ 2017 tarih ve 30133 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar

Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen; … h)

Bakanlık : Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,… öööö) Yapı kullanma izin belgesi : Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak tamamlandığını gösteren, yapının kullanımına izin veren onaylı belgeyi, …

rrrr) Yapı ruhsatı : Bir parselde, Standardına uygun olarak bu Yönetmelikle öngörülen belgeler ile projelerin onaylanması sonrasında ilgili idaresince tanzim edilen, onaylı resmi izin belgesini, … şşşş) Yapı yaklaşma mesafesi : Planda veya planda olmaması halinde bu Yönetmelik ile belirlenmiş olan, yapının yola ve komşu parsellere en fazla yaklaşabileceği mesafeyi, tttt) Yapı yüksekliği : Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil olmak üzere, yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliğini, …. 3) Piknik ve eğlence (rekreasyon) alanları : Kentin açık ve yeşil alan ihtiyacı başta olmak üzere, eğlence, dinlenme, piknik ihtiyaçlarının karşılanabildiği, kent içinde ve çevresinde günübirlik kullanıma yönelik olarak imar planı ile belirlenmiş yerleri, … ifade eder .”, “Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşulları” başlıklı 19 uncu

11 / 26maddesinde; “Bu Yönetmelikte tanımlanan kullanım alanlarına ilişkin yapılaşma koşulları

aşağıdaki gibidir : … ç) Piknik ve eğlence (rekreasyon) alanları : Bu alanlarda encümen kararıyla; 1)

Bodrum katlar dâhil yapı inşaat alanı toplamda %5’i, her biri için muvakkat yapı ölçülerini aşmayan çok amaçlı salon, mescit, lokanta, kahvehane, çay bahçesi, büfe, 2) Açık otopark ile tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma için TSE standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması kaydıyla kapalı otopark, 3) Güreş, tenis, yüzme, mini golf, otokros, gokart ve benzeri spor alanları ve çocuk oyun parkları, 4) Tuvalet, çeşme, pergola, kameriye, mangal, piknik masası, yer alabilir . …”, “Bakanlığın denetim yetkisi” başlıklı

67 nci maddesinde, “ ( 1) Bakanlık; ilgili idareler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel

kişiler tarafından yapılan veya onaylanan mekânsal planları, harita ve parselasyon planlarını, etüt ve projeleri, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerini, enerji kimlik belgelerini incelemeye, varsa tespit edilen mevzuata aykırılıkları süre vererek verilen süre içinde düzeltmek üzere ilgili idarelere veya kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmeye yetkilidir . ( 2) İlgililer tarafından birinci fıkrada sayılan belgelerdeki mevzuata aykırılıklar Bakanlıkça belirtildiği şekilde giderilerek Kanuna uygun hale getirilmezse Bakanlık bu belgelerdeki aykırılıkları gidererek mevzuata uygun hale getirmeye yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya yetkilidir . ( 3) Bakanlık yapı ruhsatı alınarak inşa edilen yapıları ve bu yapılarda kullanılan yapı malzemelerini standartlara uygunluk bakımından denetlemeye yetkilidir . ( 4) Bakanlıkça yapılan denetim sonucunda ruhsat ve eklerine aykırı olduğu veya standartlara aykırı yapı malzemesi kullanıldığı tespit olunan yapılar, Kanunun 32 nci maddesi kapsamında işlem tesis edilmek üzere ve süre verilerek ilgili idareye bildirilir . ( 5) İlgili idarelerce, verilen süre içinde yapı tatil tutanağı tanzim edilmez ve yapı mühürlenmez ise veya

Kanunda belirtilen süre içinde yapı mevzuata uygun hale getirilmez ise Bakanlık mevzuata aykırı yapılar hakkında Kanunun 32 nci maddesine göre işlem tesis etmek suretiyle, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım kararı almaya ve yıkımın valiliklerce gerçekleştirilmesini sağlamaya, ilgililer hakkında Kanunun 42 nci maddesine göre idari yaptırım kararı vermeye ve idari müeyyideleri uygulamaya yetkilidir . …”, 13. 14/ 06/ 2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım

Yönetmeliğinin ‘Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “… h) Mekânsal plan : 3194 sayılı İmar

Kanunu uyarınca hazırlanan, kapsadıkları alan ve amaçları açısından üst kademeden alt kademeye

doğru sırasıyla; mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı ve imar planını, … i ) Nazım imar planı :

Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/ 5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/ 5.000 ile 1/ 25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı , … k) Uygulama imar planı : Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve

12 / 26derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi

yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/ 1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı, … ifade eder .”, ‘Genel Planlama Esasları’ başlıklı 7 nci maddesinde; “Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır : a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır . b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür . c) Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir . ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan, yol gösteren ve ilke belirleyen plandır . d) Mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ile nazım imar planları üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılamaz . e) Planlar, diğer kademedeki planların büyütülmesi veya küçültülmesi yolu ile elde edilemez . f) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin koruma ve kullanma dengesinin sağlanması esastır . g) Yapıların ve çevrenin kalitesinin artırılması için planlarda gerekli sağlıklaştırma ile ilgili kararlara yer verilir . ğ) Planlarda afet, jeolojik ve doğal veriler esas alınır . h) Planlarda, varsa mevcut geleneksel dokunun korunması esastır . … i)

Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin biraraya getirilmesi, birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşur . j) Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınması esastır . … l) Planlar, çevresinde veya bitişiğinde yer alan mevcut planlar ile uyumlu hazırlanır . Korunacak alanların çevresinde yapılan planlar ise bu alanların hassasiyeti dikkate alınarak hazırlanır .”, ‘Plan raporu’ başlıklı 9 uncu maddesinde; “Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır . …”, ‘Standartlar ’ başlıklı 11 inci maddesinde; “İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında bu Yönetmeliğin EK- 2 Tablosunda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur . …”, “İmar planı ilkeleri’ başlıklı 21 inci maddesinde; “( 3) İmar planları, planlama alanına ilişkin inceleme, araştırma, etüt ve eşik analizi çalışmalarının değerlendirilmesinden elde edilen senteze dayalı olarak hazırlanır . ( 4) İmar planlarının, yeterliliği haiz müellifler tarafından kanun ve yönetmelik hükümlerine göre gerekli teknik araştırmalar yapılarak hazırlanması zorunludur . Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanan planlar ve bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklik teklifleri yetkili idarelere karar alınması için sunulur .”, “Nazım imar planı’ başlıklı 23 üncü maddesinde; “( 1) Nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararlar uygulama imar planlarında belirlenir . … ( 6) Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır : …”, “Uygulama imar planı’ başlıklı 24 üncü maddesinde; “( 1) Uygulama imar planlarının tamamı bir aşamada yapılabileceği gibi sosyal ve teknik altyapı alanı dengeleri gözetilerek etaplar halinde de yapılabilir . ( 2) Nazım imar planları üzerinde gösterilen sosyal ve

13 / 26teknik altyapı alanlarının konum ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek, nazım

imar planının ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve genel işleyişini bozmamak ve hizmet etki alanı içinde kalmak şartı ile ilgili kurum ve kuruluşların görüşü dikkate alınarak uygulama imar planlarında değiştirilebilir . … ( 10) Uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında aşağıdaki analiz ve araştırmalar yapılır : … h) Tescilli eser, anıt vb . tarihi ve kültürel varlıklar… .”, “İmar planı revizyonu ve ilaveleri’ başlıklı 25 inci maddesinde ; “( 1) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılır . ( 2) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak biçimde, bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak ilave imar planı yapılabilir . …”, “İmar planı değişiklikleri’ başlıklı 26 ncı maddesinde; “1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır . ( 2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır . Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz .

…” düzenlemelerine yer verilmiştir .

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Kurumumuzca görevlendirilen bilirkişi tarafından yapılan tespit ve değerlendirmelerin, ilgili İdareler (Kültür ve

Turizm Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Ortahisar Belediye Başkanlığı) tarafından kendi görev ve yetkileri kapsamında dikkate alınarak, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında konuya ilişkin gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması hususunda Kültür ve Turizm Bakanlığı’na, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na, Trabzon

Büyükşehir Belediye Başkanlığına, Ortahisar Belediye Başkanlığına Tavsiyede Bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Şikayetçi, Trabzon ili Boztepe mevkiinde bulunan Cephanelik Binası’nın, Kültür ve Turizm

Bakanlığı tarafından turizm tesisi olarak kullanılmak üzere 49 yıllığına bir firmaya ihale edildiğini, işletici firmanın Cephanelik Binası çevresinde yeni bir otel ve lokanta projesi hazırlayarak Trabzon

Büyükşehir Belediyesine müracaat ettiğini, bölgenin imarda ‘Park alanı’ olarak görünmesi nedeniyle bu müracaata olumlu cevap verilmediğini, bunun üzerine bölgenin park alanından çıkarılarak ‘Rekreasyon alanı’na çevrilmesi suretiyle projenin önünün açıldığını, TKVKBK’nin onayına sunulduğunu, projenin Ortahisar Belediye Meclisinde görüşülerek kabul edildiğini, öncesinde proje ‘Yer Altına 36 Odalı Turistik Otel ve Restoran Projesi’ olarak sunulmasına rağmen söz konusu yapının yer üstüne olacak şekilde tarihi binanın bitişiğine ve tarihi binanın görüntüsünü bozacak şekilde yapıldığını, söz konusu yerle ilgili olarak ruhsatlandırma ve Kurul’daki onaylanma

14 / 26süreçlerinde hukuksuzluk olduğunu iddia ederek, konunun incelenmesini ve tarihi binanın mekânsal

görüntüsüne zarar verenler ile yapılaşmaya zemin hazırlayanlar hakkında gereken yasal işlemlerin yapılarak söz konusu yerdeki yapılaşmanın bir an önce durdurulmasını talep etmektedir .

16. İlgili İdarelerin Kurumumuza gönderdiği 2, 4 ve 5 no.lu paragraflarda özetlerine yer verilen cevabi yazılar değerlendirildiğinde; İdarelerin, söz konusu yerle ilgili olarak ilgili mevzuat hükümleri kapsamında İdarelerince gerekli değerlendirmelerin yapıldığı ve işlemlerin tesis edildiği şeklinde açıklamalarda bulunduğu anlaşılmıştır .

17. Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün internet sayfasında; söz konusu yerle ilgili olarak, “Trabzon yapıları içinde en çok dikkati çeken ve tartışılan bir yapıdır . Yapının Yıldız Sarayı albümlerindeki resminin altında H.1305 yılında yaptırıldığı yazılıdır . Kapısı üzerindeki II .

Abdülhamit’in Tuğrası ve kitabe de bunu doğrular . Cephaneliğin 1887 tarihinde yaptırıldığı kesin olarak anlaşılmaktadır . Yaklaşık 25- 40 m çapında iç içe dairevi iki bölümden oluşmaktadır . İç bölüm dört, dış bölüm ise üç katlıdır . İç ve dış yapılarda oval kemerli üçer adet pencere bulunmaktadır .

Yüksek bir koruma duvarı içine alınmış olup, batı yakınında ise karakol hanesi vardı . 1916- 1918 Rus işgali sırasında mühimmat deposu olarak kullanılmış ve 9 Temmuz 1919’da bir patlamayla örtüsü yıkılmıştır .” şeklinde bilgi verilerek, yapının aşağıdaki fotoğrafı paylaşılmıştır .

( )

18. Söz konusu başvuruyla ilgili olarak ilgili İdarelerden gelen bilgi ve belgeler ile bilirkişi tarafından yapılan tespitlerden; 18.1. Cephanelik Binası’nın; herhangi bir sit alanı içinde bulunmadığı, mülkiyetinin hazineye ait olduğu, Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 14/ 12/ 1974 gün ve sayılı kararı ile

“Cephanelik” olarak tescil edildiği, TKVYK’nin 04/ 09/ 1985 gün ve sayılı kararı ile

“Cephanelik” olarak tescil kaydının devamına karar verildiği, Binanın koruma alanının ada parselin tamamını oluşturduğu, koruma alanın son halinin TKVKBK’nin 26/ 03/ 2010 gün ve sayılı kararı ile genişletilerek ortaya çıktığı, 18.2. Üzerinde harap Cephanelik Binası bulunan parselin; Cephanelik Binası’nın restore edilmesi ve

15 / 26çevre düzenlemesinin yapılması karşılığında, Cephanelik Binası’nın yapı özellikleri

yitirilmemek/değiştirilmemek ve koruma alanı içinde herhangi bir yapılaşmaya gidilmemek, ayrıca yapılacak uygulamalarda 2863 ve 3386 sayılı Kanunlara uyulmak ve uygulama öncesi ilgili koruma kurulundan izin alınmak koşuluyla, turizm amaçlı kullanılmak üzere Maliye Bakanlığının 24/ 08/ 1998 gün ve sayılı yazısı ile 21/ 09/ 1998 gününden başlamak üzere 10 yıl süreyle kiralandığı, Cephanelik Binası’nın onarımına ait sunulan proje (restoran işlevli) TKVKBK’nin 25/ 06/ 1999 gün ve sayılı kararıyla onaylandığı ve binanın koruma grubunun (I) olarak belirlendiği, 18.3. Sonrasında kiracı talebi üzerine kira sözleşmesi; mevcut süre ( 10 yıl) ve diğer şartlarla Tic . AŞ.’ye devrinin Maliye ve Hazine Bakanlığının (Mülga

Maliye Bakanlığının) 12/ 04/ 2000 gün ve sayılı yazısıyla uygun görüldüğü, bahsi geçen şirketin, yapılacak yatırımın yüksekliği, yüksek gider vb. gerekçelerle kira süresinin uzatılmasını talep etttiği, bu talep Cephanelik Binası’nın yapı özellikleri yitirilmemek/değiştirilmemek ve koruma alanı içinde herhangi bir yapılaşmaya gidilmemek , ayrıca yapılacak uygulamalarda 2863 ve 3386 sayılı Kanunlara uyulmak ve uygulama öncesi ilgili Koruma Kurulundan izin alınmak koşuluyla Maliye Bakanının 28/ 02/ 2001 tarihli Olur ’u, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 01/ 03/ 2001 gün ve sayılı yazısıyla uygun görüldüğü ve bahsi geçen parsel üzerinde ilgili şirket adına 49 yıllığına turizm amaçlı kullanılmak üzere üst hakkı tesis edildiği, 18.4. Üst hakkına ilişkin 24/ 07/ 2002 tarihli resmi senedin 5 inci maddesinde; üst hakkı süresince, üst hakkı konusu taşınmaz malın kullanım amacı ve resterasyon sırasında tarihi Cephanelik Binası’nın yapı özellikleri değiştirilmeyeceği ve amaç dışı kullanılmayacağı ile yetkili koruma kurulundan ve ilgili belediyesinden izin alınmadan koruma alanı içerisinde herhangi bir yapılaşmaya gidilmeyeceği hususlarının hükme bağlandığı, 18.5. Cephanelik Binası’nın, TKVKBK tarafından uygun bulunan proje doğrultusunda restore edildiği ve restoran işlevli olarak Tic . AŞ. tarafından belli bir süre kullanıldığı, adı geçen firmanın 2015 yılı sonlarında tescilli Cephanelik Binası’nın otel işlevine çevrilmesi ve kuzeydoğusunda restoran amaçlı yeni bir bina yapılmasını planladığı ve Cephanelik

Binası için revize restorasyon avan projesi (otel işlevli) ve kuzey doğusunda araziye gömülü restoran işlevli avan projesini Ortahisar Belediyesine sunduğu, projelerin bilahare TKVKBK tarafından değerlendirildiği ve bahsi geçen Kurulun 25/ 05/ 2016 gün ve sayılı kararı ile prensipte uygun bulunduğu ve uygulama projelerinin Kurula sunulmasına karar verildiği, 18.6. Tic . AŞ.’nin 14/ 06/ 2016 tarihinde Trabzon Valiliği Defterdarlık Milli

Emlak Müdürlüğüne başvurarak Cephanelik Binası’nda yapılacak butik otel projesi için Turizm

Tesislerinin sınıflandırılması Yönetmeliği kapsamında uygun görüş verilmesini talep etttiği, Defterdarlığın 12/ 07/ 2016 gün ve ile 13/ 07/ 2016 gün ve sayılı yazılarında bu talebi

Kurulun 25/ 05/ 2016 tarih ve nolu kararını (avan projelerin prensipte uygun bulunması) referans kabul ederek ilk yazısında “sakınca bulunmamaktadır” ve ikinci yazısında ise “uygun görülmektedir .” şeklinde cevaplandırıldığı,

16 / 2618.7. Bilahare yeniden hazırlanan ve Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanarak

TKVKK’ye gönderilen Ada parsele ait 1/ 5.000 ölçekli nazım imar planı revizyonu (parsel bazında “Park” kullanışının “Rekreasyon” kullanışına çevrilmesi kararı içeren) Kurulun 26/ 10/ 2016 tarih ve sayılı kararı ile düzeltilerek uygun bulunduğu, Ortahisar Belediyesi tarafından hazırlanan 1/ 1.000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanarak TKVKBK’ye gönderildiği ve adı geçen Kurulun 27/ 01/ 2017 gün ve sayılı kararı ile düzeltilerek uygun bulunduğu, takiben sözkonusu projeler revize edildiği ve restoran işlevli yeni yapı (Cephanelik Binasının kuzey doğusunda, araziye gömülü olacak şekilde) TKVKK’nin 29/ 03/ 2017 gün ve sayılı kararıyla düzeltilerek ve otel işlevli Cephanelik Binası’nın ise

Kurulun 24/ 05/ 2017 gün ve sayılı kararıyla uygun bulunduğu, 18.8. Ortahisar Belediyesi tarafından, kullanım amacının otel olacak şekilde Cephanelik Binası’nda yapılacak tadilat için 13/ 06/ 2017 tarih ve sayılı “Yapı Ruhsatı” düzenlendiği, Cephanelik

Binası’nın yanında yapılacak olan yeni yapı için ise Ortahisar Belediyesi tarafından 24/ 07/ 2017 tarih ve sayılı “Yapı Ruhsatı” düzenlendiği, 18.9. Devam eden inşaat çalışmaları sırasında TKVKBK uzmanları tarafından 2018 yılının Ocak ayında yerinde yapılan incelemede projeye aykırı uygulamaların bulunduğu tespit edildiği ve adı geçen Kurulun 29/ 01/ 2018 gün ve sayılı yazıyla bu durumun Ortahisar Belediyesine bildirildiği, buna bağlı olarak Belediyenin 30/ 01/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ile Kurulun yapacağı değerlendirmeye kadar inşaatın durdurulduğu, 18.10. TKVKBK’nin yaptığı değerlendirme sonrasında 21/ 02/ 2018 gün ve sayılı kararıyla aykırı uygulamaların kaldırılması ve onaylı projeler doğrultusunda uygulamanın yapılması doğrultusunda karar verdiği, bu karar sonrasında Ortahisar Belediye Başkanlığının 05/ 03/ 2018 gün ve sayılı yazısı ile 19/ 03/ 2018 gün ve sayılı yazılarıyla, ilgililerin (kiracı firma ve denetim firması) kararla ilgili olarak uyarıldığı (onaylı projelere aykırı uygulamaların giderilmesi ve çalışmaların bu projelere uygun olarak sürdürülmesi) ve inşaatın tekrar başlatıldığı, 18.11. Ortahisar Belediye Başkanlığından gelen bilgi ve belgelerde, bahsi geçen yapılar için yapı kullanma izin belgesi alındığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı hususları anlaşılmıştır .

19. Söz konusu başvuruyla ilgili olarak ilgili İdarelerden gelen bilgi ve belgeler ile şikayetçinin iddiaları değerlendirildiğinde, şikâyetçinin iddia ettiği hususların incelenmesi ve araştırılmasının özel ve teknik bilgi gerektirdiği sonucuna varılmıştır . Bu bağlamda, ilgili İdarelerden gelen bilgi ve belgeler dikkate alınarak, şikayetçinin iddia ettiği hususların incelenmesi ve araştırılması, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca konunun değerlendirilmesi ve sonucundan raporlandırılması amacıyla

Kurumumuzca bilirkişi görevlendirilmesi yapılmıştır .

20. Kurumuzca görevlendirilen bilirkişi tarafından konuyla ilgili olarak hazırlanan Bilirkişi Raporu 11/ 09/ 2018 tarihinde Kurumumuza teslim edilmiştir . Söz konusu Raporda, konuyla ilgili değerlendirmelere 4 başlık altında (İmar Planları, Yapı Ruhsatı, Yapılara Ait Mimari Projeler, Diğer Konular) yapılmış ve konuyla ilgili varılan sonuca yer verilmiştir . Bilirkişi raporunda her

17 / 26bir başlık altında özet olarak;

“20.1. İmar Planları; 20.1.1. Kamu yararı; üzerinde çalışılan konu için ‘kamu hizmetinin, kar amacı güdülmeksizin, kesintiye uğramadan, sürekli olarak sürdürülebilir şekilde, eşitlik ilkesi gözetilerek ve çevreye duyarlı olarak bir başka ifadeyle koruma/kullanma dengesini kurarak karşılamak olarak’ kabul edilmesinin doğru olacağı, sonuç olarak yapılan işlemler sonrasında kamunun kullanımına kapalı özel bir kullanım değil, maliyetini ödeme karşılığında isteyen herkesin kullanabileceği bir alan çıktığı , plan değişikliğine konu olan projenin; sonuç itibariyle kamusal yarar özelliklerini taşıdığı, 20.1.2. Şehircilik ilkeleri; şehircilik ilkelerinin olmasa olmaz iki özelliği bulunduğu, bunların ilkinin yapılacak çalışmanın ‘örneğimizde plan değişikliğinin’ gerekçesinin sayısal verilere, yapılacak hesaplara dayanarak şu anda var olan hangi problemi çözeceği ve/veya ileride karşılaşılacak hangi ihtiyacı karşılayacağının ortaya konulması, ikinci özelliğin ise yapılan planlama çalışmaları sırasında toplumun tüm kesimlerinin katılımının sağlanması, ne düşündüklerini ifade etmelerine fırsat verilmesi ve uzlaşı arayışı olduğu, konunun şehircilik ilkeleri açısından değerlendirilmesi için son derece önemli olan ; bu plan değişikliğine niçin gerek duyulduğunu açıklayan plan araştırma raporunun hazırlanmadığı, mevcut sorunları nasıl gidereceğini ve/veya gelecekteki ihtiyaçları nasıl karşılayacağını açıklayan plan açıklama raporunun son derece yetersiz olduğu, 1/ 5.000 ve 1/ 1.000 planlar için hazırlanan açıklama raporlarının neredeyse birbirinin aynısı olduğu, bu raporlara dayanak olması beklenen ilgili etüdlerin ve hesaplamaların yapılmadığı, ayrıca plan değişikliği sırasında ilçe belediyeleri ile yapılan toplantılar ve bölge vatandaşlarıyla yapılan görüşmelerle ilgili hiçbir bilgi ve belgenin sunulan dokümanlar arasında yer almadığı, tüm bu hususlar uyarınca plan değişikliğinin şehircilik ilkelerine uygun olmadığı, hem gerekçesinin bilimsel verilere dayanmadığı hem de süreç içinde ilgili tarafların katılımının sağlanmadığı, 20.1.3. Planlama esasları; 20.1.3.1. İlgili üç İdarenin (TKVKBK, Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Ortahisar Belediyesi) plan değişikliği yapma, onama, uygun bulma açısından herhangi bir yetki problemi bulunmadığı, söz konusu plan değişikliğine konu olan projenin kent bütünü ve yakın çevresini dikkate alınarak hazırlanan 1/ 100.000 ölçekli üst ölçekli planda gösterilmesine gerek olmayan nitelikte olduğu , bu nedenle plan değişikliğinin üst ölçekli planla uyumu sorunu bulunmadığı, ancak bu başlık altında mevzuata uygunluk açısından bazı hususlarda sorun bulunduğu, 20.1.3.2. Söz konusu yerde yapılan 1/ 5.000 ölçekli plan değişikliği ile ‘Park’ alanı olan yerin

‘Rekreasyon’ alanına dönüştürüldüğü, 1/ 1.000 ölçekli planda da yapılanma koşullarının belirlendiği, ilgili dönemde yürürlükte bulunan Planlı Alan Tip İmar Yönetmeliğinde rekreasyon alanının tanımının yapıldığı, söz konusu tanım uyarınca kullanımların günübirlik olmasının gerektiği, ilgili 1/ 5.000 ölçekli nazım imar planı plan değişikliğine ait 2 numaralı plan notunda

‘Rekreasyon alanında Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 25/ 05/ 2016 tarih ve sayılı kararı doğrultusunda işlem tesis edilmesi esas olup, tescilli yapıda ticaret veya turizm

18 / 26fonksiyonu yer alabilir, nihai kullanım amacı kurul tarafından belirlenecektir .’ denildiğini ve turizm

fonksiyonu gelebileceğinin belirtildiği, bu haliyle Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 2 nci maddesi ile çelişki söz konusu olduğu, TKVKBK bilahare konaklama amaçlı tesisin bu alanda yer alabileceğini bu plan notuna göre verdiği ve rekreasyon alanlarındaki günübirlik kullanım amacının dışına çıkıldığı, 1/ 1.000 uygulama imar planı değişikliğinin 3 numaralı plan notunda

‘Toplam İnşaat Alanına (Emsal) tescilli yapı dahil değildir .’ denildiği, koruma kullanma dengesinin sağlanması açısından ilgili genel Yönetmelikte rekreasyon alanlarında % 5 gibi sınırlı inşaat alanı tanımlanmışken neden olduğu açıklanmadan ve toplamda tescilli yapı alanından daha fazla 2 inşaat m ’sine sebep olacak (bir başka ifadeyle) emsal katsayısını 2 misline çıkaracak bu artışla mevzuata uygunsuzluk oluşturulduğu, bu haliyle kamu yararından çok, kişiye özel uygulama gibi görüldüğü, 20.1.3.3. 1/ 1.000 imar planında (çizim veya açıklama raporu) parsel sınırlarından 5 metre çekme mesafesi tanımlandığı ancak parsel içine yapılacak yapıların hem tescilli binaya hem birbirlerine mesafesi tanımlanmadığı, restoran amaçlı yeni yapının tescilli yapıya projede 4 metre, uygulamada 3,77 metre olacak şekilde neredeyse değecek şekilde inşaa edildiğinin görüldüğü, 1/ 1.000 ölçekli plan çalışmaları sırasında gerekli etüdlerin ve hesaplamaların yapılmaması, binalar arası mesafenin ne olması gerektiği belirlenmemesinin mevcut durumun oluşmasına sebep olduğu, dolayısıyla planlama esaslarına uygunluk açısından ilgili mevzuata uygunluğun gereğince sağlanamamış olduğu, 20.1.4. Düzenleyici idari işlem olan imar planı değişikliklerinin ‘Şehircilik İlkelerine’ ve

‘Planlama Esaslarına’ uygun hazırlanmadığı, planları hazırlayan ekip, onay ve uygun bulma işlemlerini yapan İdarelerin özenli davranmadığı, plan değişikliklerinin iptali işlemlerinin başlatılması gerektiği, 20.2. Yapı Ruhsatları ; 20.2.1. 1/ 1.000 imar plan değişikliğinde emsal alanı olarak 0,05 katsayısı belirlendiği, bu katsayının parsel alanına oranla ne kadar inşaat yapılabileceğini belirttiği, söz konusu yerin parsel alanının

2 2 2

27703 m olduğu ve bunun 0.05’inin 1385 m olduğu, ancak yapı ruhsatında yapı m ’sinin 1515

2 m olarak gösterildiği, aradaki farkın Ortahisar Belediyesi elemanlarının işlerini özenli

2 yapmadığını gösterdiği, uygulamanın bu fazla m ’ye göre yapıldığı ve geriye dönülemez bir fiili

durum oluşturulduğu, 20.3. Yapılara Ait Mimari Projeler ; 20.3.1. Daha önce uzun süre restoran olarak kullanılan yapının otel amaçlı olarak projelendirildiği, mimari projede dikkat çeken hususun hemen yan tarafında inşa edilecek yapıyla birlikte vaziyet planı ve siluet isimli pafta dışında neredeyse hiç bir kesit, görünüş, plan bilgisinin yer almadığı, benzer durum aynı mimar tarafından tasarlanan restoran amaçlı yeni yapı projesi için de geçerli olduğu, restoran projesi ile ilgili Kurul kararlarının tamamında ‘araziye gömülü olarak’, ‘toprak altında kalacak şekilde’,‘Cephanelik Binasının görüntüsünü olumsuz etkilemeyecek’ vb . ibarelerin yer aldığı, proje incelendiğinde 2 katlı bir yapı olduğu ve subasman kotunun 1. kattan verildiği,

19 / 26katların bodrum ve zemin kat olarak adlandırılmasına rağmen bodrum kattan giriş verildiği,

zemin katın hemzemin kottan 4.5 m . yukarıda olduğu, bina yüksekliğinin 9 m . olduğu, bu durum imar planında belirtilen en fazla yükseklik olan 6.5 m .’nin üzerinde olduğu, araziden çekilen fotoğraflar ve uydu görüntülerinin özgün topoğrafyaya dönülemediğini gösterdiği, 20.3.2. İmar planı çalışmalarında altlık olarak kullanılan halihazır harita incelendiğinde, Cephanelik Binası’nın kuzey, batı ve güney yönlerinde arazinin çeşitli kullanışlar ve otopark olarak kullanılmak üzere hafredildiğinin görüldüğü, bu tespitin uydu görüntülerinden de anlaşıldığı, yeni binanın konumunu, binanın yer alacağı bölümde büyük ölçüde orijinal arazinin hafredilerek Cephanelik Binası girişi ile aynı kota getirildiği, 20.3.3. Mevcut inşaatın neredeyse tescilli yapının önüne geçen ve onun görünüşünü engelleyen özellikte olduğu, yeni yapının çelik konstriksiyon ile kaplanıp bitkilendirildiğinin görüldüğü, yapının bu haliyle hem 3,77 m . yanındaki tescilli binayla hem de çevredeki topoğrafik yapıyla uyumlu olmadığı, yeni yapı için; Cephanelik Binası’yla ilişkisi açısından cephe, kütle, konum ve gabari ilişkilerine dikkat edilmeden iki bina arasında koruma ve yaklaşma mesafesi bırakılmadan izin verildiği, yeni yapının imar planında belirtilen parsel sınırından 5 m . çekme mesafesine dikkat edilmeden, parsel sınırına dayalı olarak inşaa edildiği, parsel sınırı dışında bir alanın bina

20 / 26girişini sağlamak ve otopark amaçlı kullanılmak üzere düzeltildiği, başka bir ifadeyle orjinal

topoğrafyanın bozulduğu, 20.4. Diğer Konular ; 20.4.1. Süreçteki olumsuz gidişatın tescilli Cephanelik Binası’nın turizm amaçlı kullanılmak üzere kiraya verilmesiyle başladığı, İmar planlarında ‘Park’ olarak gözüken alanda bulunan yapının turizm amaçlı kullanılabilmesi için imar planı değişikliği gerektiği, o tarihte bu durumun dikkate alınmadığı, ilgili mevzuatın koruma kurullarına alanda yapılacak yapılarla ilgili bazı yetkiler verdiği ancak mevcut imar planlarına aykırı karar alma hakkı vermediği, gerekmesi halinde son aşamada yapıldığı gibi imar planı değişikliğine gidilmesi gerektiği, 20.4.2. Binanın turizm amaçlı kullanılmasıyla ilgili süreçte Bakan Olur ’unun parselde yeni yapı yapılmaması kaydıyla verilmişken üst hakkıyla ilgili (Tapu Sicil Müdürlüğü Üzerinde

Düzenlenecek Resmi Senede Yazılacak Hususlar) noter senedine ‘Kuruldan izin alınmak kaydıyla’ yeni yapı yapılabileceği anlamına gelen bir madde eklendiği , tarafına iletilen bilgi/belgelerin içinde bu hususu ön plana çıkaran herhangi bir evrak bulunmadığı, çeşitli Kurul kararlarında ve imar planı değişikliği sürecinde bu hususun dikkate alınmadığı, parselde yeni yapı yapılması baştan kabul edildiği, plan, ruhsat, projelendirme inşaat süreçleri buna göre gerçekleştirildiği,

21 / 2620.4.3. Tescilli yapının restoran olarak kullanıldığı dönemde izin alınmadan bazı yapıların inşaa

edildiği, otopark olarak kullanılmak üzere arazinin hafredilmesi ve topoğrafik yapının bozulması hususunun dikkate alınmadığı, uydu görüntülerinin arazideki deformasyonun zaman içinde nasıl arttığını gösterdiği, 20.4.4. Tescilli yapının otele dönüştürülmesi, restoran amaçlı yeni yapı yapılması kararının verildiği dönemde imar planı değişikliğine gitmeden bunların sağlanması amacıyla çeşitli girişimlerde bulunulduğu, özel plan notları hazırlandığı, belediyeler tarafından parsel ‘özel proje alanı’ olarak gösterildiği ancak bu mümkün olmayınca plan değişikliğine gidildiği, bu sefer de imar mevzuatı dışına çıkıldığı, TKVKBK kendilerine sunulan avan projeleri prensipte uygun bulduğu, bunun imar planı değişikliği gerektirdiği ortadayken nazım planda bu karara referans verilerek rekreasyon alanında ticaret+turizm kullanışının yer alabileceği belirtilerek hukuk dışına çıkıldığı , rekreasyon kullanışı içinde konaklama amaçlı turizm tesisi yapmak mümkün olmadığı, plan değişikliğinin ‘Park’ dan ‘Rekreasyon’a değil gerekçelerin ortaya konularak ‘Turizm’ şeklinde yapılması gerektiği, 20.4.5. TKVKBK uzmanları tarafından 2018 yılı başlarında yapılan incelemede çoğu yapısal (kolon iptali, cephede açıklıklar bırakılması, yapının Cephanelik Binası’na belirlenenden daha yakın, daha yüksek yapılması, kırma çatı yapılması vb) uyumsuzluklar tespit edildiği, bu durum üzerine inşaatın durdurulduğu, kısa süre sonra Kurulun uyumsuzlukların giderilmesi ve uygulamanın projeye göre sürdürülmesi kararı verdiği ve inşaatın tekrar başlatıldığı, kısa süre içinde bu uyumsuzlukların giderilmesi mümkün olmadığı, yapı kullanma izin belgesi aşamasında yapının onaylı projeye göre uygunluğu hususunun titizlikle araştırılması gerektiği, 20.5. Sonuç olarak; yeni inşaatın tescilli/tarihi binanın görüntüsünü bozacak şekilde yapıldığı, tümüyle Cephanelik Binası’nın görsel ve fiziksel etki alanına olumsuz etki yaptığı, ilgili görevlilerin işlerini özenli yapmamaları nedeniyle imar planı, ruhsatlandırma ve Kurul onay/uygun bulma süreçlerinde hukuka aykırı hususların bulunduğu” hususlarına yer verilmiştir .

21. 2863 sayılı Kanunda, korunması gerekli taşınmaz kültür ve doğa varlıklarıyla ilgili düzenlemelere yer vermiştir . Söz konusu Kanunun, 7 nci maddesinde; korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tespitine ve yapılan tespitler uyarınca korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunacağına, 8 inci maddesinde; tescil edilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarına ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapılamayacağı konusunda karar alma yetkisinin koruma kurullarına ait olduğuna, 9 uncu maddesinde izinsiz müdahale ve kullanımına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir . Söz konusu Kanun uyarınca bahsi geçen Cephanelik Binası’nın ilgili Kurul tarafından taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildiği ve yakınındaki alanın “Koruma alanı” içine alındığı tespit edilmiştir .

22. Söz konusu yerdeki tescilli Cephanelik Binası’nın otel işlevine çevrilmesi ve kuzeydoğusunda restoran amaçlı yeni bir bina yapılması amacıyla 18 no.lu paragragta özetlenen işlemlerin (Revize

22 / 26restorasyon avan projesi, nazım imar planı revizyonu, uygulama imar planı revizyonu, yapı ruhstı

vb.) yapıldığı ve bu kapsamda yapılan işlemlerin ilgili İdaresince (TKVKBK, Trabzon Büyükşehir

Belediyesi, Ortahisar Belediyesi) uygun görülerek karara bağlandığı anlaşılmıştır .

23. Anayasa Mahkemesinin 2013/ 1239 no.lu başvuruya ilişkin verdiği 20/ 03/ 2014 tarihli kararında; “İmar planları onaylanarak bağlayıcılık kazandıktan sonra, idare ve bireyler açısından bir takım hukuki sonuçlar doğurmaktadır . Bir başka ifadeyle imar planları, idare ve bireyler açısından bazı yükümlülükler meydana getirmekte ve özellikle mülkiyet haklarına ilişkin sınırlamalar öngörmektedir . Özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri açısından, imar planlarının onaylanmasından sonra, özellikle imar sınırları içinde girecekleri her türlü imar ve yapı faaliyetlerinde imar plan ve imar programlarına uygun davranmak, her türlü yapı için ilgili idareden izin almak ve izin ilkelerine uygun olarak yapı inşa etmek yükümlülüğü doğmaktadır .

…” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir .

24. Söz konusu Anayasa Mahkemesinin kararından da anlaşılacağı üzere; bireyler ve idareler, imar planı iş ve işlemlerde imar mevzuatının konuya ilgili hükümlerine uyması gerektiği bir gerçektir . 9, 10, 11, 12 ve 13 no.lu paragraflarda konuyla imar mevzuatı düzenlemelerine yer verilmiş olup, İdarelerin ilgili mevzuat hükümlerini dikkate alarak karar alması gerekmektedir .

25. Danıştay 6. Dairesi’nin 18/ 12/ 2009 tarihli ve E. 2007/ 8058, K . 2009/ 12254 sayılı kararında;

“İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir . Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir . … plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılacaktır . Bu irdelemeden sonra sadece plan değişikliği yapılan alanın değil plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerin kapsamlı bir biçimde ele alınarak, kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir . Ayrıca, imar planlarının yargısal denetimi sırasında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı kriterlerinin yanısıra özelliği itibariyle imar planının bütünlüğü, genel yapısı, kapsadığı alanın nitelikleri ve çevrenin korunması gibi olgular nedeniyle ‘üstün kamu yararı’ ilkesinin de gözetilmesi zorunludur .” şeklinde hüküm kurmuştur .

26. Yine Anayasa Mahkemesinin 2013/ 3300 no.lu başvuruya ilişkin verdiği 18/ 09/ 2014 tarihli kararında; “Toplum yaşamını yakından etkileyen fiziksel çevrenin sağlıklı bir yapıya kavuşturulması ve toprağın koruma ve kullanma dengesinin en rasyonel biçimde belirlenmesi için hazırlanan imar planları kamu yararı amacını taşıması gereken belgeler olduğundan, yargısal

23 / 26denetiminde bu hususlara riayet edilip edilmediği , planlanan yörede bulunan parsellerin imar

planında tahsis edildikleri amaç yönünden şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun düşüp düşmediği irdelenmektedir .” denilmektedir .

27. Söz konusu Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarından da anlaşılacağı üzere; imar planlarları hazırlanırken veya değiştilirken belirli amaçlara uygun hareket edilmesi gerektiği bir gerçektir . Konuyla ilgili olarak Kurumumuzca görevlendirilen bilirkişi tarafından 20 no.lu paragrafta belirtilen tespitler yapılarak, söz konusu yerle ilgili olarak ilgili İdarelerce yapılan iş ve işlemlerde veya uygulamalarda mevzuata aykırılıklar olduğuna ilişkin bazı değerlendirmeler yapılmıştır .

28. Bilirkişi tarafından yapılan bu tespit ve değerlendirmelerin, ilim ve fenne uygun olduğu kanaatine varılmış olup, bu rapor Kurumumuzca da uygun görülmüştür . Bu kapsamda, söz konusu yerle ilgili olarak hazırlanan imar planlarının ve bahsi geçen yerde yapılan uygulamaların şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarınauygun olmadığı, bu yerde bulunun restoran işlevli yeni yapının tarihi binanın görüntüsünü bozacak şekilde yapıldığı, yeni yapının

Cephanelik Binası’nın görsel ve fiziksel etki alanına olumsuz etki yaptığı sonucuna varılmıştır .

Bu kapsamda, söz konusu yerle ilgili olarak iş ve işlemlerde bulunan İdarelerce (TKVKBK, Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Ortahisar Belediyesi) konuyla ilgili olarak gerekli hassasiyetlerin gösterilmediği tespit edilmiştir .

29. 2863 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirleri almanın, aldırmanın ve bunların her türlü denetimini yapmanın veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmanın, Kültür ve Turizm Bakanlığına ait olduğunu hükme bağlamıştır . Bu kapsamda, Kurumumuzca görevlendirilen bilirkişi tarafından yapılan tespit ve değerlendirmelerin, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından dikkate alınarak, bahse konu taşınmaz kültür varlığının korunmasının sağlanması için adı geçen Bakanlık tarafından; gerekli denetimlerin yapılması ve tedbirlerin alınması/aldırılması, konuyla ilgili iş ve işlemlerin yapılması/yaptırılması gerektiği değerlendirilmiştir .

30. Bununla birlikte, 3194 sayılı İmar Kanununun 8 inci maddesinin (g) bendinde; Bakanlığın; ilgili idareler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan mekânsal planlamaya, harita ve parselasyona, etüt ve projelendirmeye, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlemeye, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemler ile yapı malzemelerini; denetlemeye, aykırılıklar hakkında işlem tesis etmeye, aykırılıkları gidererek mevzuata uygun hale getirmeye yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım kararı almaya ve yıkımı gerçekleştirmeye, ilgililer hakkında idari yaptırım kararı vermeye yetkili olduğunu hükme bağlamıştır . Yine Planlı

Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde; Bakanlık, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olarak tanımlanmış ve söz konusu Yönetmeliğin 67 nci maddesinde, adı geçen Bakanlığın denetim yetkisine ilişkin benzer düzenlemelere yer verilmiştir . Bu kapsamda, Kurumumuzca görevlendirilen bilirkişi tarafından yapılan tespit ve değerlendirmelerin, Çevre ve Şehircilik

24 / 26Bakanlığı tarafından da dikkate alınarak, bahse konu taşınmaz kültür varlığının bulunduğu

parselde gerekli denetimlerin yapılması ve konuyla ilgili gerekli iş ve işlemlerin yapılması/yaptırılması gerektiği sonucuna varılmıştır .

31. Kurumumuzca görevlendirilen bilirkişi tarafından tespitlerin değerlendirilmesi neticesinde; Cephanelik Binası’nın bulunduğu parselle ilgili olarak hazırlanan imar planlarının ve bahsi geçen yerde yapılan uygulamaların, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı, bu yerde bulunan restoran işlevli yeni yapının tarihi binanın görüntüsünü bozacak şekilde yapıldığı, restoran işlevli yeni yapının Cephanelik Binası’nın görsel ve fiziksel etki alanına olumsuz etki yaptığı anlaşılmış olup, tarihi Cephanelik Binası’nın bulunduğu parsel içinde ilgili İdarelerce (TKVKBK, Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Ortahisar Belediyesi) mevzuata aykırı uygulamalar ile iş ve işlemlerin yapıldığı tespit edilmiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 32. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin yazıya, Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 30 günlük cevap verme süresi içerisinde cevap verilmediği anlaşılmış olup, ilgili İdarenin “Kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Bahsi geçen İdarenin söz konusu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

33. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idareler tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Kurumumuzun 31 no.lu paragrafta yaptığı değerlendirmeler doğrultusunda, 20 no.lu paragrafta değinilen bilirkişi raporundaki hususların, ilgili İdareler (Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre ve

Şehircilik Bakanlığı, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Ortahisar Belediye Başkanlığı)

tarafından kendi görev ve yetkileri kapsamında dikkate alınarak, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında konuya ilişkin gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması hususunda KÜLTÜR ve

TURİZM BAKANLIĞI’NA, ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI’NA, TRABZON

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA, ORTAHİSAR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, adı

25 / 26geçen İdareler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza

bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI’NA, ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK

BAKANLIĞI’NA, TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA, ORTAHİSAR

BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA ve ŞİKAYETÇİYE TEBLİĞ EDİLMESİNE, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Ek: Bilirkişi Raporu ( 25 Sayfa)