|
ÖZET: Başvuran, Millî Savunma Bakanlığı’na bağlı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Mersin Deniz Müzesi’nde danışma resepsiyon memuru olarak görev yapmaktadır. Ancak, kendisine verilen tarihi eser mal sorumluluğu görevinin iptal edilmesini talep etmektedir. Başvuran, bu görevin kendisine mali ve hukuki yükümlülükler getirdiğini, ayrıca sağlık durumu nedeniyle beden ağırlıklı işlerde çalışmaması gerektiğini belirtmektedir. İdare ise, başvuranın atandığı kadronun TMK’sında “aynı zamanda mal sorumlusudur” ifadesinin bulunduğunu ve bu durumun yasal çerçevede uygun olduğunu savunmaktadır.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın atandığı kadroda yer alan “Ö51” kodu, mal sorumluluğunu da kapsamaktadır. Bu bağlamda, başvuranın mal sorumluluğu görevinin, kendisine atanan kadronun bir parçası olduğu ve bu durumun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na uygun olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, idare tarafından yapılan incelemelerde, başvuranın görev tanımının genel idari hizmetler sınıfına uygun olduğu ve bu nedenle mal sorumluluğu görevinin kaldırılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve başvurana verilen mal sorumluluğu görevine ilişkin idarenin personel ihtiyacının karşılanması yönünde tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/639-S.24.1038
BAŞVURU NO : 2023/13057
KARAR TARİHİ : 19.01.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI
Başvurana verilen tarihi eser mal sorumluluğu görevinin iptali talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Millî Savunma Bakanlığına bağlı Deniz Kuvvetleri
Komutanlığı Mersin Deniz Müzesi Komutanlığında devlet memuru kadrosunda danışma resepsiyon görevi yaptığını, atanmış olduğu kadro sorumlulukları gereği bilet satış mali yükümlülüğü, hediyelik eşya satış mali yükümlülüğü, hediyelik eşya depo sorumluluğunun getirdiği mali yükümlülüğü ile birlikte reyon koruma kadrosunun sorumluluklarını ve ayrıca tarihi eser deposunun sorumluluğunun da verildiğini, bu durumun şahsına mali ve hukuki sorumluluklar getirdiğini, ayrıca sağlık kurulu raporu nedeniyle de beden ağırlıklı işlerde çalışmaması gerektiğini, atanmış olduğu kadro TMK’sında (Ö51) “aynı zamanda mal sorumlusudur” ifadesinin yazdığını, bu görevlerin hepsinin tek kişide olmasının ikiz görev anlamına geldiğini belirtmektedir. Başvuran, tarafına verilen tarihi eser mal sorumluluğu görevinin iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 25/08/2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
Millî Savunma Bakanlığına bağlı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığı tarafından
Kurumumuza gönderilen 29/11/2023 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Söz konusu personelin Eylül 2022 tarihinde Akdeniz Bölge Komutanlığı Deniz Müzesi
Komutanlığının “danışma resepsiyon memuru” kadrosuna atandığı, Şubat 2023 tarihinde Millî Savunma
Bakanlığı tarafından başlatılan memur kadrolarının unvan, sınıf ve branşlarının sadeleştirilmesine yönelik çalışma kapsamında “danışma resepsiyon memuru” kadrosunun TMK’da “memur” olarak güncellendiği,
söz konusu değişikliğin Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 09/02/2023 tarihli ve sayılı yazısı ile bildirilerek Mersin Deniz Müzesi Komutanlığının mevcut TMK’sının oluşturulduğu,
2.2) Başvuranın Eylül 2022 tarihinde atandığı Mersin Deniz Müzesi Komutanlığının “danışma resepsiyon
memuru” kadrosunun TMK’da kadro satırının açıklamalar kısmında “E329” kodunun bulunduğu, E329 kodunun “Tarihi Eser mal sorumlusudur” şeklinde belirlendiği, Akdeniz Bölge Komutanlığının 31/01/2022 tarih ve sayılı yazısı ile Akdeniz Bölge Komutanlığı ve bağlısı birlik/komutanlık
TMK’ larında düzenlenmeye gidildiği, bu kapsamda Mersin Deniz Müzesi Komutanlığındaki söz konusu kadro beyanının “memur” olarak değiştirildiği, TSK bünyesinde kullanılan kadro kodlarında sadeleştirme yapılarak ortak kodlarının uygulanmasına başlanmış olup anılan kadro satırının açıklamaları kısmında
“E329” kodu ile Kara Kuvvetleri Komutanlığında kullanılan “M030” kodunun birleştirilerek “Ö51” kodunun oluşturulduğu, “Ö51” kodunun “Aynı zamanda mal sorumlusudur” şeklinde düzenlendiği,
2.3) Mersin Deniz Müzesi Komutanlığının Ek’de belirtilen Kadro/Mevcut durumuna göre “Ö51” kodunun
bulunduğu biri astsubay diğerlerinin memur olmak üzere 6 kadronun bulunduğu, bu kadroların sadece 2’sinde personel bulunduğu, bu personelin ve başvurucunun Müzecilik Hizmet Kısım Amiri olduğu, Müzecilik Hizmet Kısım Amiri kadrosunun TMK’da açıklamalar kısmında “G348:Aynı zamanda bölük astsubayı faaliyetlerini yürütür.”, “Ö40:İkmal Astsubayıdır.” ve “Ö51: Aynı zamanda mal sorumlusudur” ibarelerinin bulunduğu, “Ö51” kodunun yer aldığı diğer memur kadrolarında ise sadece “Ö51” kodunun belirtildiği, başvurucunun atandığı Mersin Deniz Müzesi Komutanlığının Müzecilik ve Hizmet Kısmında
“GİH” sınıfından 5 adet memur kadrosunun bulunduğu ve bu kadroların yalnızca 1 tanesinde personel atandığının görüldüğü,
2.4) Başvurucunun atandığı Eylül 2022 tarihinde Mersin Deniz Müzesi Komutanlığının Müzecilik ve
Hizmet Kısmında başvurucu dışında R.Ü’nün memur kadrosunda görev yapmakta ve başvurucunun iptalini talep ettiği “tarihi eser mal saymanlığında” bulunan eserlerin mal sorumluluğu görevini yürütmekte olduğu, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 16/06/2023 tarih ve sayılı atama emri ile . ’nün
Mersin Deniz Müzesi Komutanlığı hesap sorumlusu kadrosuna atanmasını müteakip anılan personelin uhdesinde bulunan tarihi eser mal sorumluluğu İkmal Esasları Genelgesinin 14/5-b maddesinde yer alan
“Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğinde yer alan “Standart: 9. Görevler Ayrılığı” maddesi gereğince; gerçekleştirme görevlisi, taşınır mal saymanı, taşınır mal sorumlusu veya taşınır hesap sorumlusu görevlerinden herhangi ikisi aynı kişide birleşemez.” hükmü gereğince devlet memuru . dışında “Ö51” kodunun bulunduğu tek memur olan başvurana verildiği, başvurucu tarafından dilekçe ile söz konusu görevinin ikinci görev yasağı kapsamında kaldığından bahisle kaldırılmasını talep ettiği, ancak halen hazırlıkları devam eden Mersin Deniz Müzesi Komutanlığı kadro görev tanımlarına göre müzeye ait eserlerin sorumluluğunun müzede görevli memurlara ait olduğu, başka bir ifadeyle müzede bulunan tarihi eser mal sorumluluğunun ikinci bir görev olmaktan ziyade TMK’da “Ö51” kodu bulunan personelin asli görevlerinden biri olduğu ikinci görev kapsamında olmayacağının değerlendirildiği,
2.5) Bu kapsamda, tarihi eser mal sorumluluğu görevinin hangi personel tarafından yürütülmesi gerektiğini
içerir görev tanımına ilişkin olarak kadro görev tanımlarının standartlaştırılması çalışmasının Akdeniz
Bölge Komutanlığının 17/05/2023 tarihli ve sayılı yazı ile devam etmekte olduğu, onay süreci devam eden Kadro Görev Tanım Formunun Ek’te gönderildiği,
2.6) Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı Akdeniz Bölge Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Şubesi
tarafından 31/07/2023 tarih ve sayılı yazısında özetle; “Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin kural olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olduğu, bununla birlikte 211 sayılı İç
Hizmet Kanunu’ndan doğan hak ve yükümlülüklere tabi olduğu,…657 sayılı Kanun’un 33, 45 ve 87’inci maddeleri uyarınca; memurun kendi kadro görevinde çalışmasının temel ilke olduğu, bununla birlikte 211 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi uyarınca ast konumundaki personelin, amirleri tarafından görevleriyle ilgili verilen emirlere mutlak itaate ve söz konusu emirleri yerine getirmeye mecbur olduğunun düzenlendiği, yapılan inceleme neticesinde başvuranın Mersin Deniz Müzesi Komutanlığı “danışma
resepsiyon memuru” kadrosuna Eylül 2022 tarihinde atandığı, bahse konu tarihte yürürlükte olan TMK’da atandığı kadro satırının açıklamalar kısmında “E329” kodunun bulunduğu, E329 kodunun “tarihi eser mal sorumludur” şeklinde belirlendiği, 31/01/2022 tarihli sayılı yazı ile Akdeniz Bölge
Komutanlığı ve bağlısı birlik/komutanlık TMK’larında düzenlemeye gidildiği, bu kapsamda Mersin Deniz
Müzesi Komutanlığındaki söz konusu kadro beyanının “memur” olarak değiştirildiği, 13/02/2023 tarihli ve sayılı yazı ile TSK bünyesinde kullanılan kadro kodlarında sadeleştirme yapılarak ortak kodlarının kullanılmasına başlanmış olup anılan kadro satırının kadro açıklamaları kısmında “E329” kodu ile Kara Kuvvetleri Komutanlığında kullanılan “M030” kodunun birleştirilerek “Ö51” kodunun oluşturulduğu, “Ö51” kodunun “aynı zamanda mal sorumlusudur” şeklinde düzenlendiği tespit edilmiş olup Akdeniz Bölge Komutanlığının 24/07/2023 tarih ve sayılı yazısı ile gönderilen dilekçede kaldırılması istenen görevin ilave veya geçici görevlendirme mahiyetinde olmadığı, atamanın yapıldığı görevin uzantısı olduğu, her kamu personelinin atandığı kadrodan kaynaklı iş ve görevleri yapmakla yükümlü olduğunun her türlü izahtan vareste olduğu, bu sebeple mal sorumluluğuna ilişkin görevlendirmenin 657 sayılı Kanun’un 33, 45 ve 87’inci maddelerine aykırılık teşkil etmediği ve 211 sayılı
Kanun’un 14’üncü ve 115’inci maddelerine uygun olduğu anlaşılmakla mezkur dilekçeye konu mal sorumluluğuna dair görevlendirmenin iptal edilmesi yönündeki talebin uygun görülmediği”, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun,
5.1) “Temel ilkeler” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Sınıflandırma: A) Devlet kamu hizmetleri görevlerini
ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.”,
5.2) “Amir durumda olan Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslar içinde kullanır.”,
5.3) “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11’inci maddesinde; “Devlet memurları
kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar…”
5.4) “Kadroların tespiti” başlıklı 33’üncü maddesinde; “Kadrosuz memur çalıştırılamaz. (Değişik ikinci
fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/182 md.) Kadrolar, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde gösterildiği şekilde düzenlenir.”,
5.5) “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan
memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir.
I – GENEL İDARE HİZMETLERİ SINIFI: Bu Kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genel İdare
Hizmetleri sınıfını teşkil eder.
II – TEKNİK HİZMETLER SINIFI: Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih
1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek
tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.
…
X – YARDIMCI HİZMETLER SINIFI: Yardımcı hizmetler sınıfı, kurumlarda her türlü yazı ve dosya dağıtmak ve toplamak, müracaat sahiplerini karşılamak ve yol göstermek; hizmet yerlerini temizleme, aydınlatma ve ısıtma işlerinde çalışmak veya basit iklim rasatlarını yapmak; ilaçlama yapmak veya yaptırmak veya tedavi kurumlarında hastaların ve hastanelerin temizliği ve basit bakımı ile ilgili hizmetleri yapmak veya kurumlarda koruma ve muhafaza hizmetleri gibi ana hizmetlere yardımcı mahiyetteki görevlerde her kurumun özel bünyesine göre ve yine bu mahiyette olmak üzere ihdasına lüzum gördüğü yardımcı hizmetleri ifa ile görevli bulunanlardan 4 üncü maddenin (D) bendinde tanımlananların dışında kalanları kapsar.(2)
(Ek: 28/3/1988 – KHK-318/1 md.) Bu sınıfa dahil personel tarafından yerine getirilmesi gereken hizmetlerden hizmet yerlerinin ve tedavi kurumlarının temizlenmesi, tesisatın bakım ve işletilmesi ve benzeri nitelikteki hizmetlerin üçüncü şahıslara ihale yoluyla gördürülmesi mümkündür.”
5.6) “Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmayacağı” başlıklı 45’inci
maddesinde; “Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz…”
5.7) “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76’ncı maddesinde;
“Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler…”
5.8) “İkinci görev yasağı” başlıklı 87’inci maddesinde; “Memurlara;
a) Bu Kanuna tabi kurumlarda, b) Sermayesinin tamamı Devlet tarafından verilmek suretiyle kurulan iktisadi kurumlar ile sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait bankalarda, c) Özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan banka ve kuruluşlarda, ç) Yukarıdaki bentlerde yazılı idare, kuruluş ve bankalar tarafından sermayelerinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan kuruluşlarla bunların aynı oranda katılmaları ile vücut bulan kurumlarda, İkinci görev verilemez; bu kurumlardan her ne ad ile olursa olsun para ödenemez ve yarar sağlanamaz…”
5.9) “Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmayacak maddeler” başlıklı 232’nci
maddesinde; “Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliğinin, Askeri Mahkemeler Kuruluş
ve Yargılama Usulü Kanununun ve bunlar hakkında halen yürürlükte bulunan diğer mevzuatın uygulanmasını sağlama bakımından Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile işçiler hakkında bu kanunun; Çalışma saatleri hakkındaki 99 uncu, Günlük çalışma saatlerinin tespiti hakkındaki 100 üncü, Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmette çalışma saat ve usulünün tespiti hakkındaki 101 inci, fazla çalışma ücreti hakkındaki 178 inci, Görevden uzaklaştırmaya yetkilileri sayan 138 inci, maddeleri hükümleri uygulanmaz.”
5.10) “Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmaya devam olunacak hükümler” başlıklı
233’üncü maddesinde: “Bu kanunun 7 nci bölümünde yer alan “Disiplin” e ait 124, 136 ncı maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmiyeli personel hakkında uygulanmasından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri
Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu ile ilgili diğer hükümleri saklıdır.”,
6) 9/1/1961 tarih ve 211 Sayılı İç Hizmet Kanunu’nun;
6.1) “Astın Vazifeleri” başlıklı 14’üncü maddesi; “Ast; amir ve üstüne umumi adap ve askeri usullere
uygun tam bir hürmet göstermeye, amirlerine mutlak surette itaate ve kanun ve nizamlarda gösterilen hallerde de üstlerine mutlak itaate mecburdur. Ast muayyen olan vazifeleri, aldığı emri vaktinde yapar ve değiştiremez, haddini aşamaz. İcradan doğacak mesuliyetler emri verene aittir. İtaat hissini tehdit eden her türlü tezahürler, sözler, yazılar ve fiil ve hareketler cezai müeyyidelerle men olunur.”
6.2) “Amirin Vazifeleri” üst başlıklı 16’ncı maddesi; “Amir; maiyetine hizmetle münasebeti olmayan emir
veremez…”,
6.3) “U) SİLAHLI KUVVETLERDE ÇALIŞAN SİVİL PERSONEL” ana başlıklı 115’inci maddesi:
“Silahlı Kuvvetlerde çalışan sivil memur, müstahdem, müteferrik müstahdem ve gündelikçi sivil personel
bu kanunun askerlere tahmil ettiği sorumluluk ve hizmetlerin ifası bakımından:
a) Amir vazifesi alanlar; maiyetindeki bütün askeri ve sivil personele hizmetin icabettirdiği emirleri verebilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 3/10/2016-KHK-676/53 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/46 md.)(…)
b) Bütün sivil personel emrinde çalıştıkları askeri amirlere karşı ast durumunda olup bu kanunun 14 üncü maddesinin asta tahmil ettiği vazifeleri aynen yapmaya mecburdurlar.”
7) 06/09/1961 tarihli ve 10899 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet
Yönetmelik’in,
7.1) “Emir” üst başlıklı 33’üncü maddesinde; “Emirlerin, hizmete müteallik olması (Silahlı Kuvvetler İç
Hizmet Kanunu madde 8 ve 16) ve kanun ve nizamları ihlâl etmemesi şarttır…”
8) 12/05/2005 tarihli ve 26022 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Millî Savunma Bakanlığı Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin,
8.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “(Değişik:RG-28/10/2022-31997) Bu Yönetmeliğin amacı;
liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Millî
Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşunda yer alan kurumlarda 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan Devlet memurlarının, görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” 8.2)“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “(Değişik fıkra: RG-28/10/2022-31997) Bu Yönetmelik, Millî
Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşunda yer alan kurumlarda 657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapan personeli kapsar…” 8.3)“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;“(Değişik:RG-28/10/2022-31997) Bu Yönetmelikte geçen; …
f) Görevde yükselme: 657 sayılı Kanuna tabi görevlerden bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan görevlere aynı veya başka hizmet gruplarından yapılacak görevde yükselme niteliğindeki atamaları, g) Görevde yükselme sınavı: 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara atanacaklar için yapılan yazılı ve sözlü sınavı, …
ı) Kadro: Millî Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşunda yer alan kurumların bünyesinde 657 sayılı
Kanuna tabi görev yapanların sayısını, niteliklerini ve görevlerini gösteren çizelgeyi, i) Kurum: Millî Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşunda yer alan kurumlardan her birini, j) Millî Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşunda yer alan kurumlar: Millî Savunma Bakanlığı merkez ve taşra ile yurt dışı teşkilatı, Genelkurmay Başkanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri
Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Millî Savunma Üniversitesi ile Harita Genel Müdürlüğünü,…”
8.4) “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi hizmet grupları” başlıklı 5’inci maddesinde; “Bu
Yönetmelik kapsamında görevde yükselmeye tabi kadrolar şunlardır:
…
ç) İdari hizmetler grubu;
1) Sayman,
2) Veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, güvenlik görevlisi, memur, muhasebeci, mal
saymanı, mal sorumlusu, arşiv memuru, hesap sorumlusu, kasiyer, mutemet, müze araştırmacısı, redaktör, santral operatörü/memuru, sekreter, şoför, veznedar, ambar memuru…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvuran; Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
Mersin Deniz Müzesi Komutanlığında devlet memuru kadrosunda danışma resepsiyon görevine atandığını ancak TMK’da “aynı zamanda mal sorumlusudur” ifadesinin yazdığını, verilen görevlerin hepsinin tek kişide olmasının ikiz görev anlamına geldiğini belirtmektedir. Başvuran tarafına verilen tarihi eser mal sorumluluğu görevinin iptal edilmesini talep etmektedir.
11) Başvuranın iddiaları ve idarenin açıklamaları kapsamında idare ile başvuran arasındaki uyuşmazlığın,
başvurana verilen mal sorumlusu görevinin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.
12) 657 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinde; sınıflandırma, Devlet kamu hizmetleri görevlerinin ve bu
görevlerde çalışan Devlet memurlarının görevlerinin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayrılması şeklinde tanımlanmış, 33’üncü maddesinde kadrosuz memur çalıştırılamayacağı öngörülmüş, 36’ncı maddesinde, çalıştırılan memurların sınıfları düzenlenmiş ve bu kapsamda kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurların Genel
İdare Hizmetleri sınıfını, oluşturduğu hükme bağlanmış, 45’inci maddesinde ise, hiç bir memurun sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamayacağı hükmü öngörülmüştür.
13) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile kamu personel rejimine kazandırılan “kadro” kavramı devlet
örgütü yapısının oluşturulmasında, kamu hizmet ve faaliyetleri ile bunu yürütecek işgücünün planlanmasında kullanılan hukuksal bir araçtır. Kadro, memurun çalıştığı görev yerini, yapacağı işi, bir başka ifadeyle yapacağı görevi tanımlaması açısından önemlidir. Sınıflandırma ise; 657 sayılı Kanunda, Devlet kamu hizmetleri görevlerinin ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarının görevlerinin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayrılması şeklinde tanımlanmaktadır.
14) 657 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde öngörülen “kadrosuz memur çalıştırılamayacağı” ilkesi ile
yine aynı Kanun’un 45’inci maddesinde yer alan “hiçbir memurun sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamayacağı” yönündeki hüküm birlikte değerlendirildiğinde, personel hukukunda memurun kendi sınıfının içinde ve kadro görevinde çalışmasının temel bir prensip olarak kabul edildiği hususunda kuşku bulunmamaktadır. Bir başka deyişle, kamu personelinin bulunduğu hizmet sınıfı içinde ve kadrosu dışında bir görevde istihdam edilemeyeceği kanunun emredici hükümleriyle öngörülmüş genel bir kural niteliğine haiz bulunmaktadır.
15) Somut olayda idareden gelen bilgi ve belgelerden hesap sorumlusu olan başvuranın kadro görev tanım
formu incelendiğinde; “ 1. Ana sergi salonuna gelen tüm ziyaretçilerin kapı tipi metal detektörden geçmesi için gerekli önlemleri alır. Çeşitli nedenlerle detektörden geçemeyecek ziyaretçilerin üst aramasını reyon koruma görevlisi ile koordine kurarak gerçekleştirir. 2. Müzeyi ziyaret edecek personelin müze içine sokmaması gereken çanta, bavul ve sergi mahalline zarar vereceğini düşündüğü malzemeleri teslim alarak ziyaret sonunda ilgili personele geri verir. 3. Hediyelik eşya satış reyonunu işletir. Mal sayım cetveli ve para teslim defterinin kayıtlara uygun tutulmasından sorumludur. 4. Ziyaretçilerden gelen öneri ve şikayetçileri Müzecilik ve Hizmet Kısım Amirine bildirir. 5. Müze açılış ve kapanış saatlerinde Müze açma/kapa heyetinde görev alır, müze açma/kapa jurnalini doldurur. 6. Yönerge, Talimat, Komutan/Müzecilik Kısım Amiri emirlerine aykırı herhangi bir durumla karşılaşıldığında Müzecilik Kısım
Amirine durumu rapor ederek, alacağı emir ve direktife göre işlem yapar. 7. Müzeye gelen ziyaretçilerin bilet satış işlemleri ile ilgili kayıt ve belgeleri tutar. 8. Bilet ve diğer gelirlerini günlük olarak kasa sorumlusuna teslim eder. 9. Gerek görüldüğünde İhale Komisyonu, Muayene Komisyonu ve Müzecilik
Gelirlerinde verilecek görevleri yapar. 10. Özel izin verilmesi haricinde (Resmi Üniforması ile gelen ziyaretçi hariç) birliğe giriş yapacak personel ya da ziyaretçinin yanında silah vb. varsa, bunları çıkışta iade etmek üzere teslim etmesini sağlar. 11. Gelen tüm şahısları; “Hoş geldiniz
Komutanım/Beyefendi/Hanımefendi. Hangi amaçla geldiniz? Kimle görüşmek istiyorsunuz? Kayıt işlemleri için kimlik kartınızı alabilir miyim? gibi sözlerle karşılar, Birliğe girmesinde yönerge, talimat ve emirlere göre sakıncalı bulunan şahısları; “Bana verilen emirler gereğince sizi…….sebepten dolayı içeri gönderemiyorum. Müzecilik Kısım Amiri/ Nöbetçi Subay/ Astsubayı ile görüşürseniz onun verdiği emir doğrultusunda hareket edeceğim” gibi sözlerle ikaz ederek, hiçbir şahısla tartışmaya girmez, böyle durumlarda derhal Hizmet Kısım Amiri/ Nöbetçi Subay/ Astsubayına bilgi verir. 12. Daimi giriş kartını yanında bulundurmadığı için birliğe girişine müsaade edilmeyen personelin kayıt işlemini yaparak kendisine “Geçici Giriş Kartı” verir. 13. Müzeyi ziyaret edecek personelin müze içine sokmaması gereken çanta, bavul ve sergi mahalline zarar vereceğini düşündüğü malzemeleri teslim alarak ziyaret sonunda ilgili personele geri verir. 14. Aynı zamanda Mal Sorumlusudur. 15. Edindiği tecrübe, bilgi birikimi ve iştirak ettiği her türlü faaliyete (Harekat, Personel, Lojistik vb.) ilişkin tespitleri Alınan Dersler Sistemine girmek. 16. Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat ile genel emirlere uygun olarak verilecek her türlü görevi zamanında ve eksiksiz yerine getirmek.” hususlarının genel idari hizmetler sınıfına dahil danışma resepsiyon memuru unvanına sahip başvuranın kadrosunun bulunduğu hizmet sınıfında bulunduğu, görev tanım formunda genel olarak yapılacak işlerinden bahsedildiği ve görev ile ilgili ayrıntılı bir tanımlama yapılmadığı anlaşılmaktadır. Başvurana tebliğ edilen 19/07/2023 tarihli
Komutan İdari Emri yazısında Mersin Deniz Komutanlığı “mal sorumluluğu” görevini yürüten devlet memuru R.Ü’ nün “hesap sorumlusu” kadrosuna atanması nedeniyle tarihi eser mal saymanlığında bulunan
eserlerin TMK (Ö51) görevi gereği devlet memuru ’e devir tesliminin yapılacağının belirtildiği, başvuranın görevlerinin yapılan işin niteliği gereği genel idari hizmetler sınıfında bulunan personelce yürütülebilecek iş ve işlemler kapsamında olduğu, ancak başvurana yapılan devir teslim tutanağında görevlendirmenin kurum içi geçici görevlendirme kapsamında değerlendirilmediği ve idare tarafından yapılan açıklamalarda Mersin Deniz Müzesi Komutanlığındaki söz konusu kadro beyanının
“memur” olarak değiştirildiği, 13/02/2023 tarihli yazı ile TSK bünyesinde kullanılan kadro kodlarında sadeleştirme yapılarak ortak kodlarının kullanılmasına başlanmış olup anılan kadro satırının kadro açıklamaları kısmında “E329” kodu ile Kara Kuvvetleri Komutanlığında kullanılan “M030” kodunun birleştirilerek “Ö51” kodunun oluşturulduğu, “Ö51” kodunun “aynı zamanda mal sorumlusudur” şeklinde düzenlendiği, kaldırılması istenen görevin ilave veya geçici görevlendirme mahiyetinde olmadığı, atamanın yapıldığı görevin uzantısı olduğu, her kamu personelinin atandığı kadrodan kaynaklı iş ve görevleri yapmakla yükümlü olduğu, bu sebeple mal sorumluluğuna ilişkin görevlendirmenin 657 sayılı Kanun’un 33, 45 ve 87’inci maddelerine aykırılık teşkil etmediği ve 211 sayılı Kanun’un 14’üncü ve 115’inci maddelerine uygun olduğunun değerlendirildiği görülmektedir.
16) Bununla birlikte, kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta başvurana mal sorumlusu görevi verilmesi
ile ilgili 657 sayılı Kanunun 11’inci ve 45’inci maddeleri gereğince Devlet memurlarının amirlerin verdiği kanuna uygun sözlü ve yazılı emirleri yerine getirmekle yükümlü olduğu hükümlerinin esas alındığı, Millî
Savunma Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde ise, idari hizmetler grubunda yer alan kadroların içerisinde “memur” ve “mal sorumlusu” kadrolarının ayrı birer kadro olarak sayıldığı, dolayısıyla başvurana verilen mal sorumlusu görevinin ayrı bir kadro olduğu anlaşılmaktadır. Konuyla ilgili (5), (6) ve (7) numaralı paragraflar ve alt bentlerindeki mevzuat hükümleri incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 232’nci maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan devlet memurlarına uygulanmayacak maddelerin tek tek sayıldığı ve bunların 99, 100, 101, 138 ve 178’inci maddeler olduğu, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinde, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanundaki verilen emirlere ilişkin hükümlerle benzer şekilde amirin yetki ve sorumluluğunun olduğu, anılan Yönetmeliğin 33’üncü maddesinde verilen emirlerin, hizmete müteallik olması (Silahlı Kuvvetler
İç Hizmet Kanunu madde 8 ve 16) ve kanun ve nizamları ihlâl etmemesinin şart olduğu, ayrıca 211 sayılı
İç Hizmet Kanunu’nun 16’ncı maddesiyle amirin maiyetine hizmetle münasebeti olmayan emir veremeyeceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır.
17) Diğer taraftan başvuranın hizmet belgesinin incelenmesinden 03/10/2022 tarihinde danışma memuru
kadrosuna atandığı göz önünde bulundurulduğunda mal sorumlusu görevinin ayrı bir kadro olduğu ve başvurana kadrosu dışında bir görev verilmesi sebebiyle 657 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde öngörülen hiçbir memurun kadrosu dışında çalıştırılamayacağı yönündeki amir hükme aykırılık teşkil ettiği dikkate alındığında başvuranın mal sorumlusu kadrosuna ait görevi yerine getirmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmayacağı değerlendirilmektedir.
18) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda başvurana 19/07/2023 tarihli
Komutan İdari Emri ile verilen genel idari hizmetler sınıfına tabi personelce yerine getirilebilecek
“mal sorumlusu” görevinin kaldırılması talebinin kabulü ve idareye “mal sorumlusu” kadrosunda personel ihtiyacının karşılanması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara
uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana verilen; 19/07/2023 tarihli ve Komutan İdari Emrinin geri alınması ve genel idari hizmetler sınıfından mal sorumlusu kadrosunda personel ihtiyacının karşılanması yönünde DENİZ
KUVVETLERİ KOMUTANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve DENİZ KUVVETLERİ
KOMUTANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi