Tarım Bağ-Kur Sigortalılığının Tespiti: Müstahsil Prim İadesinin Resen Tescil Yükümlülüğü Üzerinden Değerlendirilmesi (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2023/13672 E.  ,  2024/1811 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/914 E., 2022/1786 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Hatay İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/418 E., 2020/115 K.

Taraflar arasındaki teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim tevkifatına istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; uzun yıllar çiftçilik yapan müvekkilinin yetiştirip teslim ettiği tütün ürününden yapılan tevkifata dayalı Tarım Bağ-Kur sigortalılığının 01.06.1996 tarihinden itibaren başlatıldığını, 1995-1996 yılları arasındaki döneme ilişkin sigortalılığının sisteme aktarılmadığını beyan ederek davacının 01.07.1995-31.05.1996 tarihleri arasında da Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava açmadan önce Kuruma başvurup başvurmadığının araştırılması gerektiğini, davacının 05.06.1995 tarihli kesinti tutarını iade aldığını, tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etme şartının yerine getirilmediğini, bu nedenle talep edilen dönemde Bağ- Kur sigortalısı olarak kabul edilemeyeceğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; davacının, müstahsil prim kesintisini iade aldığı, SGM’den prim iadesiyle ilgili belgelerin celbedildiği, SGM”nin 15.01.2020 tarihli yazısında belirtildiği üzere davacının 3 aylık sürede ödeme yapmadığı, dolayısıyla davacının dava konusu olan 01.07.1995-31.05.1996 tarihlerine ilişkin ihyadan faydalanamayacağı ve bu nedenle de davacının 01.07.1995-31.05.1996 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olmasının yasal olarak mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme sonucu verilen usul ve yasalara aykırı İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1995 yılında yapılan ürün satışı nedeniyle yapılan tevkifat kesintilerinin iade alındığı bildirilmiş ise de davacının talebi üzerine iade yapıldığına ilişkin belgenin bulunmaması ve Kurumun resen tescil yükümlülüğünün olması nedeniyle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği gerçeğinden hareketle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulü ile davacının 01.07.1995- 31.05.1996 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının 01.07.1995-31.05.1996 tarihleri arasında devam eden tarımsal faaliyet ile teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim kesintisine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2, 7, 9, 10, 36 ncı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.