Tarım Bağ-Kur Sigortalılığının Tespiti: Tarımsal Faaliyetlerin Kesintisiz Sürdüğünün Kanıtlanması ve İptal Talebinin Haksızlığı (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Bu Yargıtay kararında, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti üzerine bir hukuki uyuşmazlık ele alınmıştır. Davacı, 01.08.1997 tarihinden itibaren tarım çalışanı olarak Bağ-Kur kaydı olduğunu ve bu süre zarfında tarımsal faaliyetlerde bulunduğunu iddia ederek, sigortalılığının iptal edilmesinin haksız olduğunu belirtmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davacının belirli tarihler arasında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğuna karar vermiş, ancak davacının 31.12.2010 tarihinden sonra tarımsal faaliyetini kanıtlayamadığı gerekçesiyle talebin kısmen kabulüne hükmetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, ancak Yargıtay Dairesi, yapılan araştırmanın yetersiz olduğunu belirterek kararı bozmuştur. İlk Derece Mahkemesi, bozma kararına direnmiş, davacının tarımsal faaliyetinin kesintisiz sürdüğünü ve gerekli prim ödemelerini yaptığını belirterek önceki kararında direnmiştir. Nihayetinde, Yargıtay, direnme kararının yerinde olduğuna ve temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanması gerektiğine hükmetmiştir. Bu durum, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti için gerekli koşulların ve belgelerin önemini vurgulamaktadır.

10. Hukuk Dairesi         2024/4697 E.  ,  2024/10322 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
    SAYISI : 2023/345 E., 2024/18 K.
    KARAR : Direnme

    Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

    Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

    İlk Derece Mahkemesi tarafından Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

    Direnme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 01.08.1997 tarihinde tarım çalışanı olması sebebiyle Bağ-Kur kayıt olduğunu ve o tarihten bu vakte kadar da tarım da çalıştığını, emeklilik işlemlerine başlayıp emeklilik için başvuru yaptığında 01.08.1997 ile 15.04.2011 tarihleri arasında olan sigortalılığının iptal edilmesi sebebiyle emekli olmak için gerekli gün sayısını doldurmadığından dolayı emekli olmadığı beyan edildiğini, müvekkilinin bu dönemlerde zirai faaliyette uğraştığını, müvekkilinin tarımsal faaliyetinin kesintisiz sürüp sürmediğinin tespitinin yapılarak gerekçe gösterilmeksizin iptal edilen 01.08.1997 ile 15.04.2011 tarihleri arasında sirgortasının tespitine, bu sürelerle diğer sigorta sürelerinin birleştirilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasının hukuksal dayanaktan yoksun, usul ve hukuka aykırı olması nedenleriyle reddi gerektiğini, yasal koşulların gerçekleşmemiş olması nedeniyle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesi kararıyla; davacının ihya borçlanması primlerini 18.07.2011 tarihinde ödediği, bu sebeple 5510 sayılı Kanun’un geçici 54 üncü madde hükmünden yararlanma olanağının bulunduğu, ayrıca 6111 sayılı Kanun uyarınca yeniden yapılandırma borçlarını 15.10.2012 tarihi itibarıyla tamamen ödediği, bu sebeple davacının prim tevkifatı nedeniyle 01.08.1997-31.12.1997, Ek-17 ihya borçlanması nedeniyle 01.01.1998-30.04.2008, 6111 sayılı Kanun gereği yeniden yapılandırma nedeniyle 01.05.2008-31.12.2010 tarihleri arasında zorunlu tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiği, davacı tarafın Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ve yerleşik Yargıtay içtihatlarında belirtildiği şekilde 31.12.2010 tarihinden sonra kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunduğu hususunu kanıtlayamadığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne, davacının 01.08.1997-31.12.2010 tarihleri arasında zorunlu tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesi sayılı kararıyla; davacı vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

    V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
    A. Bozma Kararı
    1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    2. Daire bozma ilamında; Mahkemece davanın talep gibi kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Bu nedenle mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde 01.01.1998 tarihi sonrası dönem yönünden davacının tarımsal faaliyeti ve davacının 2926 sayılı Kanun’a tabi sigortalılık iradesini ortaya koyacak prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatı bulunup bulunmadığı hususları ayrıntılı olarak araştırılmalı, sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

    B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
    İlk Derece Mahkemesi kararı ile davacının 01.08.1997-15.10.2012 tarihleri arasında Ceyhan Ziraat Odasında kayıtlı olduğu, oda kaydının usulüne uygun tutulmaması nedeni ile hazırlanan 2015/AC-199 nolu denetmen raporuna istinaden ziraat odası kaydının geçersiz sayılmasından dolayı hizmetlerinin iptal edildiği, davacının 15.07.1997 tarihli prim tevkifatı nedeni ile 01.08.1997 tarihinde Tarım-Bağ-Kur tescilinin yapıldığı, 15.04.2011 tarihinde ek 17 ihya borçlanması başvurusunda bulunduğu, ihya borçlanması primlerini 18.07.2011 tarihinde ödediği, bu sebeple 5510 sayılı Kanun’un Geçici 54 üncü madde hükmünden yararlanma olanağının bulunduğu, ayrıca 6111 sayılı Kanun uyarınca yeniden yapılandırma borçlarını 15.10.2012 tarihi itibarıyla tamamen ödediği, talep edilen dönemde ÇKS kaydı, kooperatif ve sulama birliği kaydı bulunmamakta ise de tanık anlatımlarına göre bu tür işlerin yörede erkekler tarafından yapıldığı, davacının erkek kardeşlerinin kendisine yardımcı olduğu ve geçimini tarım ve hayvancılıkla sağladığı, bu sebeple davacının prim tevkifatı nedeniyle 01.08.1997-31.12.1997, Ek-17 ihya borçlanması nedeniyle 01.01.1998-30.04.2008, 6111 sayılı Kanun gereği yeniden yapılandırma nedeniyle 01.05.2008-31.12.2010 tarihleri arasında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiği, mahkememizce “davacının 01.08.1997-31.12.2010 tarihleri arasında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine” ilişkin verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir.

    VI. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı Kurum vekili; direnme kararının usule aykırı olduğu, eksik inceleme neticesinde karar verildiğini, kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Uyuşmazlık
    Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

    D. Gerekçe
    1. İlgili Hukuk
    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 373 üncü maddeleri, 2926 sayılı Kanun’un 2, 5, 7, 9 ncu ve 5510 sayılı Kanun’un Geçici 54 üncü maddeleridir.

    2. Değerlendirme
    01.01.1997-15.10.2012 tarihleri arasında ziraat odası kaydı ve 15.07.1997 tarihinde Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından tevkifat kesintisi bulunan davacının 15.04.2011 tarihli başvurusu üzerine 01.08.1997 tarihi itibariyle tescilinin yapıldığı, 6111 sayılı Kanun kapsamında ihya borçlanması yaparak borcunu 2011 tarihinde ödediği, 15.10.2012 tarihli Tarım Bağ-Kur sigortalılık bilgilerine göre 01.08.1997-01.08.1997 (terk kodu 19), 01.05.2008- devam şeklinde 5489 gün Tarım Bağ-Kur sigortalısı kabul edildiği, prim borcunun bulunmadığı, 11.02.2015 tarihli tahsis başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucunda Kurum denetmen raporu ile ziraat odası kaydı geçersiz sayıldığından dolayı hizmetlerinin iptal edildiği ve 01.08.1997-31.12.1997 döneminde davacının Tarım Bağ-Kur sigortalısı kabul edildiği anlaşılmakta olup davacının en son prim borcunu 08.10.2012 tarihinde ödediği, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 54 üncü madde hükmünden yararlanması gerektiği dikkate alındığında Mahkeme direnme kararındaki gerekçeler gözetildiğinde direnme kararının yerinde olduğu, Dairemize ait anılan bozma ilamının ortadan kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

    VII. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
    04.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.