Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından uygulanan komisyon ve faiz oranlarının hesaplanmasında yapılan hatalar nedeniyle başvuranın fazl (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 15849-15849 |sayi|94019529-101.07.06-E.94019529-101.07.06-E.

BAŞVURU NO : 2017/8128 2017/ 8128

KARAR TARİHİ : 15/12/2017 |tarih|

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –

BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez

Birliği

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, ödediği senet tutarının yüksek olduğu iddiası hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 20/06/2017 20.6.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza başvuruda bulunan 27/ 02/ 2017 tarihli başvurusunda, 23/ 03/ 2015 tarihinde Kırcasalih Tarım Kredi Kooperatifi Şubesinden 36.000 TL ve 4 yıl vadeli İkinci El Tarım

Mekanizasyon Kredisi kullandığını, tarafına verilen borç ödeme tablosuna göre ödeme yaptığını, ancak 29/ 12/ 2016 tarihinde ödemiş olduğu taksitin yüksek olduğunu belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği; başvuranın söz konusu talebi üzerine Kurumumuz tarafından “Gönderme

Kararı” verilmesi sonucu başvurana 1.195,20 TL tutarın ödenmemiş senet borçlarından düşürüleceğinin ifade edildiği; ancak başvuran 20/ 06/ 2017 tarihli başvurusunda, indirilmesi gereken tutarın daha fazla olması gerektiğini belirterek gelen cevabın değerlendirilmesini talep ettiği anlaşılmıştır .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikayet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri

Merkez Birliğinden 19/ 07/ 2017 tarihli ve E . sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur .

3. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği nin 11/ 08/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;

1 / 93.1. 734 sayılı Kırcasalih Tarım Kredi Kooperatifinin sayılı ortağı ’in

kooperatiften 23/ 03/ 2015 tarihinde numaralı senetle 31/ 12/ 2015 vadeli 9.000 TL, numaralı senetle 30/ 12/ 2016 vadeli 9.960 TL, numaralı senetle 29/ 12/ 2017 vadeli 9.960 TL, numaralı senetle 28/ 12/ 2018 vadeli 9.960 TL olmak üzere toplamda 38.880,00 TL şeklinde 2014/ 7201 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında %50 faiz indirimli İkinci El Tarım Traktör

Kredisi (belge karşılığı tarımsal mekanizasyon) kullandığı, 3.2. 28/ 12/ 2016 tarihinde çıkarılan 978 sayılı Genel Mektup gereği 29/ 12/ 2016 tarihinden itibaren gerekli durumların sağlanması şartıyla sabit komisyon indirim uygulamasının yürürlüğe girmiş olduğu, ortaktan 29/ 12/ 2016 tarihinde numaralı senede ilişkin 14.745,60 TL tahsilat yapıldığı, bahsi geçen senetten yapılan tahsilat tarihi ile genel mektubun yürürlük tarihinin aynı güne gelmesi sebebiyle sistemsel olarak versiyondan kaynaklanan hata sonucu sabit komisyon indirimi olan 1.195,20 TL indirimin uygulanamadığı, 3.3. Ortağın dilekçesine istinaden 11/ 04/ 2017 tarihinde düzeltme işlemlerinin yapılması sonucu 1.195,20 TL tahsilat tutarının numaralı senetten mahsup edildiği, 3.4. Ortağa verilen borç ekstresinin hangi tarihe ait olduğunun anlaşılamadığı, kredi kullanma tarihinden kısmi tahsilat olan 29/ 12/ 2016 tarihine kadar mevzuat değişiklikleri yapılması nedeniyle ödeme tutarında farklılıklar olabildiği, 3.5. Ortağın kullanmış olduğu İkinci El Traktör Kredisine ait numaralı kredi borç senetlerinin bağlı olduğu 2016 no.lu Kredi Genel Sözleşmesinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Kooperatif bu sözleşmeye istinaden kullandırdığı kredilere, tahsil ve tasfiye edilinceye kadar yürürlükteki faiz ve komisyon oranlarını uygular ve her türlü vergi ve masrafları borca ilave eder .

Diğer taraftan ortak ve müteselsil kefiller bu konularda yasa ve/veya mevzuat hükümlerine göre yapılan değişikliklerin, kendilerine ihbarda bulunmaksızın uygulanmasını ve hesaplarına borç yazılmasını kabul ve taahhüt ederler .” düzenlenmesine yer verildiği, söz konusu hükme bağlı olarak ortağın borç miktarına ilave edilen komisyon ve faiz tutarlarının mevzuat çerçevesinde değişebildiği, 3.6. 08/ 08/ 2017 tarihi itibariyle ortağın şikayete konu senetlerinin ( ) toplam borç miktarının 20.844,31 TL olduğu, Kaynak Kullanım Katılım Payı (KKKP) ve faizlerin gün bazlı olarak değişmesi nedeniyle ortağın gelecekte ödeyeceği borcun, işleyecek KKKP ve faiz miktarının değişkenlik gösterebileceği yönünde değerlendirme yapılmıştır .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” , 5. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet

2 / 9anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye

önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanununun “Amaç ve çalışma konuları” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Kooperatiflerin, bölge ve merkez birliklerinin çalışma konuları şunlardır : I- Kooperatifler

A) Ortaklarının; a) Kısa ve orta vadeli kredi ihtiyaçlarını karşılamak, b) Ürünlerini değerlendirmek, c) Müştereken yararlanabilecekleri her çeşit makina, ekipman ve tesisleri edinmek, B) Ortak ve gerektiğinde diğer üreticilerin; a) Üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak, b) El sanatlarını geliştirmek ve mamullerini değerlendirmek, c) Mesleki ve teknik yönden bilgilerini artırmak, sosyal ve kültürel konularıyla ilgili faaliyetlerde bulunmak, kurslar açmak ve seminerler tertip etmek, C) Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak . …

III- Merkez Birliği a) Kooperatif ve bölge birliklerinin bu Kanuna ve kooperatifçilik ilkelerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, kooperatifçilik ve mesleki eğitim faaliyetlerinde bulunmak, b) Kooperatif ve bölge birliklerine finansman kaynakları temin etmek ve bunların geliştirilmesi için her türlü tedbirleri almak, kredi işlerinin düzenle yürütülmesini sağlamak, c) Kooperatif ve bölge birliklerinin üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak, imal etmek ve ortak ürünlerinin değerlendirilmesi ile ilgili faaliyetleri rasyonel bir şekilde düzenlemek ve bu konularda her türlü teşebbüse girişmek veya iştirak etmek ve gerekli tesisleri kurmak, faaliyet konusuna giren hususlarda ithalat ve ihracat yapmak, ç) Kooperatif ve bölge birliklerinin görev ve çalışma konularının düzenle yürütülmesini sağlamak üzere genel uygulama esaslarını tespit etmek, d)Kooperatif ve bölge birliklerini denetlemek, e) Kooperatiflerle, bölge ve merkez birliklerinin personel politikasını tespit etmek ve yürütmek, f) Kooperatif ve bölge birliklerinin kuruluşuna karar vermek ve kuruluş merkezini ve çalışma alanını tespit etmek, g)Kooperatif ve bölge birliklerinin finansman ihtiyaçlarını karşılamak üzere tahvil çıkarmak, h) Hükümetçe görevlendirildiğinde, Devlet destekleme alımları ile ilgili faaliyetleri yürütmek,

3 / 9ı) Kooperatiflerin ve bölge birliklerinin toplayacakları mevduatın kullanılma şekil ve şartları ile bu

konudaki üst kuruluşlarla olan bağlantıları gösteren yönetmeliği hazırlayarak Ticaret Bakanlığına sunmak, j) Birlik ve Kooperatiflerce sağlanan kredi, araç ve gereçlerin kullanış şekil ve şartları ile amaca uygun olarak kullanıldığının kontrolünü gösteren bir yönetmelik hazırlamak, Merkez ve bölge birlikleri ile Kooperatifler, kredi ihtiyaçlarını da karşılamak üzere, banka ve sigorta şirketi kurabilir veya bu gibi kuruluşlara iştirak edebilir . …”, 7. 18/ 03/ 2015 tarihli ve 2116 sözleşme numaralı Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Kredi

Genel Sözleşmesinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kooperatif, bu sözleşmeye istinaden kullandırdığı kredilere, tahsil ve tasfiye edilinceye kadar yürüklükteki faiz ve komisyon oranlarını uygular ve her türlü vergi ve masrafları borca ilave eder . …”, 8. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğünün 08/ 01/ 2014 tarihli ve 1737 Genelge No.lu “Kredi komisyon uygulaması”nda; “08/ 01/ 2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere komisyon oranları yeniden belirlenmiştir . …

Yatırım kredilerinde toplam kredi tutarı üzerinden %3 komisyon alınacaktır . …”, 8.1. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğünün 22/ 06/ 2015 tarihli ve 1809 Genelge No.lu “Temerrüt faizi ve komisyon oranları”nda; “Kredi maliyetlerinde meydana gelen artışlar nedeniyle 23.06.2015 tarihinden geçerli olmak üzere komisyon oranları ve temerrüt faizi oranları yeniden belirlenmiştir . …

Yatırım kredilerinde toplam kredi tutarı üzerinden %4 komisyon alınacaktır . …”, 8.2. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğünün 14/ 07/ 2015 tarihli ve 1820 Genelge No.lu “Vadesi geçen alacak, komisyon oranları ve tüketim kredileri”nde; “Kredi maliyetlerinde meydana gelen artışlar nedeniyle 15/ 07/ 2015 tarihinden geçerli olmak üzere ortaklara kullandırılan krediler üzerinden alınmakta olan komisyon oranları, vadesi geçen alacaklar ile tüketim kredisi faiz oranları artırılmıştır . …

Ayni krediler üzerinden alınan %4 komisyon oranında herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir . …”, 8.3. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğünün 17/ 09/ 2015 tarihli ve 1829 Genelge No.lu “Kredi komisyon oranları”nda; “Kredi maliyetlerinde meydana gelen artışlar nedeniyle 18/ 09/ 2015 tarihinden geçerli olmak üzere ortaklara kullandırılan krediler üzerinden alınmakta olan komisyon oranlarında ve uygulamalarında değişikliğe gidilmiştir . …

e) yatırım ve belge karşılığı kredilerde diğer taksitler için bakiye üzerinden %2 değişken komisyon alınacaktır . …”, 8.4. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğünün 16/ 11/ 2015 tarihli ve 953 Genel Mektup No.lu “Kaynak verimliliği”nde; “İlgi 2015/ 1829 sayılı genelgede belirtilen kredi komisyon oranları ve 2015/ 1820 sayılı genelgede belirtilen tüketim kredi faiz

4 / 9oranları ile vadesi geçen alacaklara uygulanan temerrüt faiz oranları kaynak, operasyon maliyetleri

ve enflasyon etkileri göz önüne alınarak Genel Müdürlüğümüzce yeniden düzenlenmiştir . İlgi 2015/ 1832 genelgenin Bölge Birliğince Yapılacak İşlemler bölümünün A maddesinin 5/g bendinde bahsi geçen kullandırılacak kredilerden elde edilmesi gereken minimum kredi verimlilik oranları aşağıda belirtilmiştir . …”, 8.5. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğünün 28/ 09/ 2016 tarihli ve 1889 Genelge No.lu “Kaynak kullanımı”nda; “… Ortaklara kullandırılan krediler üzerinden alınmakta olan sabit komisyonlar kaldırılmıştır . Değişken komisyonların ismi “kaynak kullanımı katılım payı” olarak değiştirilmiştir . …”, 8.6. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğünün 28/ 12/ 2016 tarihli ve 978 Genel Mektup No.lu “Sabit komisyon indirimi”nde; “Kredi maliyetlerindeki değişiklikler sabit ve değişken komisyon olarak ortaklarımıza yansıtılmaktadır . Bu kapsamda; 1829 sayılı genelge ile değişken komisyonlar yürürlüğe sokulmuş, 953 sayılı genel mektupla sabit komisyon oranlarında değişikliğe gidilmiş ve sonuç olarak 1889 sayılı genelge ile sabit komisyonlar yürürlükten kaldırılmıştır . Bu konuda yaşanan ortak ve personel mağduriyetleri göz önüne alınarak, iş bu Genel Mektubun yürürlüğe girdiği tarihte halen açık olan ve sabit komisyon tahakkuk etmiş senetlerdeki sabit komisyon tutarlarının ortağa indirim olarak yansıtılmasına ilişkin yeni bir kampanya düzenlenmiştir . …”, düzenlemelerine yer verilmiştir .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, 27/ 02/ 2017 tarihli başvurusuna istinaden versiyon hatası sebebiyle 1.195,20 TL indirim yapıldığını, ancak 2016 yılı taksitinin 12.048,83 TL olması nedeniyle kendisinden halen 1.501,57 TL fazla alındığını belirterek Tarım Kredi Kooperatifleri

Merkez Birliğinden gelen cevabın tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir .

11. 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu ile kooperatiflerin, ortaklarının kısa ve orta vadeli kredi ihtiyaçlarını karşıladığı, ürünlerini değerlendirdiği ve müştereken yararlanabilecekleri her çeşit makina, ekipman ve tesisleri edinilmesini sağlamayı amaçladığı belirlenmiştir .

12. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, ilgili mevzuat hükümleri ile bilirkişi raporu incelendiğinde, 734 sayılı Kırcasalih Tarım Kredi Kooperatifi ve başvuran arasında 18/ 03/ 2015 tarihinde 102.000,00 TL limitli olarak numaralı “Kredi Genel Sözleşmesi” imzalandığı, bu sözleşmeye istinaden Kırcasalih Tarım Kredi Kooperatifi tarafından başvurana 23/ 03/ 2015 tarihinde yıllık %10 faizli ve 2014/ 7201 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında %50

5 / 9faiz indirimli 38.880,00 TL tutarında 4 yıl vadeli Tarımsal Mekanizasyon Kredisi (Yatırım

Kredileri/Belge Karşılığı Krediler) kullandırıldığı, ilgili adına numaralı 31/ 12/ 2015 vadeli 9.000,00 TL, numaralı 31/ 12/ 2016 vadeli 9.960,00 TL, numaralı 31/ 12/ 2017 vadeli 9.960,00 TL, numaralı 31/ 12/ 2018 vadeli 9.960,00 TL bedelli borç senetleri düzenlendiği, söz konusu senetlerin Kredi Genel Sözleşmesinin eki ve ayrılmaz parçası olduğu görülmektedir .

13. 18/ 03/ 2015 tarihli ve 2116 no.lu Kredi Genel Sözleşmesinde, kooperatifin bu sözleşmeye istinaden kullandırdığı kredilere, tahsil ve tasfiye edilinceye kadar yürüklükteki faiz ve komisyon oranlarının uygulanacağı, her türlü vergi ve masrafların borca ilave edileceği belirtilmiştir . Bu kapsamda, kooperatif tarafından başvurana kullandırılan söz konusu kredinin 1. taksitine, 08/ 01/ 2014 tarihli ve 1737 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genelgesine göre

%3 oranında komisyon uygulandığı, Tarım Kredi Kooperatiflerinde bu tür yatırım kredisi kullanan ortak borçlarına, ilk taksit haricindeki diğer taksitler içinde komisyon uygulanmakta olduğu, 17/ 09/ 2015 tarihli ve 1829 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genelgesinde yatırım ve belge karşılığı kredilerde diğer taksitler için bakiye üzerinden değişken komisyon alınacağı düzenlenmiştir .

14. 16/ 11/ 2015 tarihli ve 953 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Mektup’u ile, söz konusu kredi türünde (yatırım kredileri/belge karşılığı krediler) ortak borcuna uygulanması gereken komisyon oranının %4 sabit ve %4 değişken olarak belirlendiği, 28/ 09/ 2016 tarihli ve 1889 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genelgesi ile, ortaklara kullandırılan krediler üzerinden alınmakta olan sabit komisyonların kaldırıldığı, değişken komisyonların isminin Kaynak

Kullanım Katılım Payı olarak değiştirildiği, aynı Genelgenin ekindeki tabloda söz konusu kredi türünde alınması gereken Kaynak Kullanım Katılım Payı oranının ise %8 olarak açıklandığı, sonrasında 28/ 12/ 2016 tarihli ve 978 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel

Mektup’un çıkarılmış olduğu, bu Genel Mektup’un yürürlüğe girdiği tarihte halen açık olan sabit komisyon tahakkuk etmiş senetlerdeki sabit komisyon tutarlarının ortağa indirim olarak yansıtılmasına ilişkin yeni bir kampanya düzenlendiği görülmüştür .

15. Kooperatif ile ortağı arasında düzenlenen Kredi Genel Sözleşmesinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına istinaden, kooperatifin ortaklara kullandırdığı kredilere uygulanan komisyon oranlarını artırma yetkisinin bulunmakta olduğu, başvuranın söz konusu kredi borcuna komisyon hesaplanırken yukarıda açıklanan Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genelgeleri doğrultusunda işlem yapıldığı, 1. senet tahsil edilirken %3, 2. senet tahsil edilirken 29/ 09/ 2016 tarihine kadar %4, bu tarihten itibaren %8 oranı üzerinden komisyon (KKKP) hesaplandığı anlaşılmıştır .

16. Bu bilgiler çerçevesinde, başvuranın “Tarım Kredi Kooperatifi Ortak Borç Ekstresi” incelendiğinde, 20/ 10/ 2015 tarihinde 1. senet için 12.460,48 TL ve 2. senet için 29/ 12/ 2016 tarihinde

14.748,36 TL ödeme yapıldığı, ayrıca 1. senet için bugünkü borcun : 12.161,68 TL vadedeki borcun :

12.460,48 TL, 2. senet için bugünkü borcun : 10.839,81 TL vadedeki borcun : 12.048,83 TL, 3. senet

için bugünkü borcun : 10.546,54 TL vadedeki borcun : 11.654,59 TL, 4. senet için bugünkü borcun :

10.253,27 TL vadedeki borcun : 10.253,27 TL şeklinde olduğu, 1. taksitin ödendiği 20/ 10/ 2015 tarihindeki borç tutarı ile 1. taksit ödendikten sonra geriye kalan anaparanın 31/ 12/ 2015 tarihine

6 / 9kadarki 72 günlük faizinin doğru olarak yansıtıldığı, ancak diğer taksitler için hatalı ve yanıltıcı

tutarlar içerdiği, özellikle 4. taksitte bugünkü borç ile vadedeki borcun aynı olduğu, ortağın kullandığı kredi için söz konusu durumun imkansız olması nedeniyle gerçek durumu yansıtmayan borç ekstresinin ortağı şüpheye sevk ettiği, faiz ve komisyon oranlarının değişebildiği bu tür kredilerde sonraki yıllarda ödenecek olan taksit tutarlarının bilinme imkanı bulunmadığı için taksit tutarlarıyla ilgili borç ekstresi düzenlenmesinin hatalı bir uygulama olduğu değerlendirilmiştir .

17. Ayrıca, Tarım Kredi Kooperatiflerinde muhasebe kayıtlarının e-koop otomasyon sistemi üzerinden tutulmakta olduğu, Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğinin 11/ 08/ 2017 tarihli yazısında belirtildiği şekliyle 28/ 12/ 2016 tarihli ve 978 sayılı Genel Mektup’un yürürlük tarihi ile şikayetçi ortağın 2. senedinin tahsilat tarihinin aynı güne gelmesi ve sistemsel olarak versiyondan kaynaklanan bir hata sonucunda 1.195,20 TL sabit komisyon indirimi uygulanmadan tahsilat yapılmış olması nedeniyle ortağın müracaatı sonrasında hatalı işlemin düzeltildiği, ancak önce tahakkuk edilip sonra iptal edilen 1.195,20 TL sabit komisyona ait 120,85 TL işlemiş faizin 28/ 12/ 2016 tarih 978 sayılı Genel Mektup kapsamına girmediği için iptal edilmediği anlaşılmıştır . Ancak, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 131/ 1 inci maddesinde belirtilen, “Asıl borç ifa ya da diğer bir sebeple sona erdiği takdirde, rehin, kefalet, faiz ve ceza koşulu gibi buna bağlı hak ve borçlar da sona ermiş olur .” hükmü uyarınca faiz para borcunun fer ’isi niteliğinde olduğundan ortadan kalkan anapara borcuna ait faizin talep edilemeyeceği değerlendirilmiş olup, zira bilirkişi raporunda da aynı tespitlere yer verilmiştir .

18. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, ilgili mevzuat, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın 29/ 12/ 2016 tarihinde ödemiş olduğu 14.748,36 TL’nin 1.195,20 TL’sinin sabit komisyonun kaldırılması nedeniyle ödenmemiş olan senetlerin borçlarından mahsup edileceğinin bildirildiği, yapılan diğer faiz ve uygulamalarının ise 18/ 03/ 2015 tarihinde imzalanan Kredi Genel Sözleşmesine uygun olduğu, dolayısıyla ortaktan fazla tahsilat yapılmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından başvuranın bu talebinin reddine, ancak 1.195,20 TL sabit komisyon indirimine işlenen 120,85 TL faizin iptal edilmediği tespit edildiğinden söz konusu faize ilişkin bu tutarın başvurana iadesi yönünde İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .

20. Ayrıca, dosya kapsamında, başvuru konusuna ilişkin faiz ve komisyon oranlarının değişebildiği uygulamalarda sonraki yıllarda ödenecek olan taksit tutarlarına dair borç ekstresi düzenlenmesinin

7 / 9hatalı bir uygulama olduğu ve tekrarlanmaması gerektiği değerlendirilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren

30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma

süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Kredi Genel Sözleşmesinde belirlendiği şekliyle

“bu sözleşmeden doğacak her türlü anlaşmazlıklarda, Kooperatifin bulunduğu yer mahkemesi ve icra dairesinde” yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın, numaralı senet borcunun taahhüt edilenden 1.501,57 TL fazla olduğu yönündeki talebinin REDDİNE, 28/ 12/ 2016 tarihli ve 978 sayılı Genel Mektup gereğince yapılan 1.195,20 TL sabit komisyon indirimine ait 120,85 TL işlemiş faizin iade edilmesi yönünde TÜRKİYE TARIM KREDİ

KOOPERATİFLERİ MERKEZ BİRLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ MERKEZ

BİRLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

8 / 99 / 9