Taşınmaz değerinin tespitinde gelir metodunun uygulanması, çekirdekli yerine çekirdeksiz üzüm verilerinin esas alınmasının hatalı olduğu yönündeki bilirkişi raporu nasıl değerlendirilir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin olup, davacı idare, Manisa ili, Akhisar ilçesindeki taşınmazın kamulaştırılması için bedel talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak tarafların istinaf başvuruları üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, davalı vekilinin itirazlarını kısmen kabul ederek, ilk kararı kaldırmış ve yeni bir hüküm kurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunu esas alarak, taşınmazın gelir metoduna göre değerinin tespit edilmesinin doğru olduğunu belirtmiş, ancak taşınmazda çekirdeksiz kurutmalık üzüm yetiştirildiği halde, hesaplamalarda çekirdekli üzüm verilerinin esas alınmasının hatalı olduğunu vurgulamıştır. Bu nedenle, yeniden hesaplama yapılmasına karar verilmiştir.

Sonuç olarak, temyiz başvuruları incelenmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu belirlenerek, temyiz itirazları reddedilmiştir. Karar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca onanmıştır.

5. Hukuk Dairesi         2024/2797 E.  ,  2024/9733 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/3744 Esas, 2023/4433 Karar
    DAVA TARİHİ : 10.12.2022
    KARAR : Esastan ret/ Yeniden esas hakkında verilen karar
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Akhisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/772 Esas, 2023/380 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili, Akhisar ilçesi, Selendi Mahallesi 1790 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile derhal davalıya ödenmesine ve dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin çok yüksek olduğunu, üretim masrafının çok düşük hesaplandığını, objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını, davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
    2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin çok düşük belirlendiğini, kamulaştırma nedeniyle kalan kısmın iki parçaya bölündüğünü, kalan kısımlarda daha yüksek oranda değer azalışı oluştuğunu, objektif değer artış oranının düşük hesaplandığını üretim masraflarının yüksek, verimin düşük kabul edildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda, taşınmazın sulu kapama bağ niteliğinde olduğu kabul edilerek, 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci (f) bendi uyarınca gelir metoduna göre taşınmaza değer biçilmesi yöntem olarak doğru olduğu gibi, taşınmazın konumu dikkate alınarak %80 oranında objektif değer artışı uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği; ancak dosya içindeki çiftçi kayıt belgesinde dava konusu taşınmazda çekirdeksiz kurutmalık üzüm yetiştirildiği belirlendiği hâlde, Akhisar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2022 yılı verilerine göre çekirdekli üzüm verilerinin esas alındığı, taşınmazdan ortalama verim elde edilebileceği değerlendirildiği hâlde, verimin ortalamanın üzerinde kabul edilmesi yerinde görülmediği, bu nedenle Akhisar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne ait 2022 yılına ilişkin üzüm (yaş) ürünü maliyet cetveli esas alınarak yeniden hesaplama yapıldığı ve taşınmaza kapama bağ olarak değer biçilmesi nedeniyle, üzerindeki ağaçlara ayrıca değer biçilmesi hatalı olduğu gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
    2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11inci ve 12 nci maddeleri.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Kapama bağ niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,09.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.